તા. ૨ સપ્ટેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૨ શ્રાવણ વદ – ૬ બુધવાર
News of Monday, 20th April 2026
ગુજરાતમાં જનસંઘના પાયાના પથ્થરઃ સ્વ.ચીમનભાઈ શુક્લ
‘ખુમારી અને એલદિલી' સાથે સંઘર્ષમય જીવન જીવનાર લોકનાયકની જીવનગાથા રાજકોટને કેન્દ્ર બનાવી સૌરાષ્ટ્રમાં સંગઠનને મજબૂત કરનાર એક પ્રખર અને આદર્શ વ્યક્તિત્વની સ્મૃતિ : તા.૨૧ એપ્રિલઃ સ્વ.ચિમનકાકાની પુણ્યતિથિ

ગુજરાતમાં જનસંઘની સ્થાપના થઈ ત્યારથી રાજકોટને કેન્દ્ર બનાવીને રાજ્યમાં ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રમાં જનસંઘનો પાયો નાખ્યો, જેને મજબૂત કરવામાં જેમનો ફાળો મહત્ત્વનો રહ્યો છે, તેવા આદર્શ અને કાર્યદક્ષ આયોજકો અને સતત સંઘર્ષ દ્વારા, અનેક લોકોના સંઘર્ષો અને ચળવળોના નિર્ભય લડાયક વ્યક્તિત્વ. એટલે કે શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ, જેઓ કિશોરાવસ્થાથી જ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સ્વયંસેવક બન્યા હતા, તેઓ મજબૂત મનોબળ સાથે કામ કરતા અને સંઘની વિવિધ શાખાઓમાં જવાબદારી નિભાવતા બહાદુર યુવાન હતા. . જનસંઘની સ્થાપના સમયે ગુજરાતમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના અનેક સ્વયંસેવકોને જનસંઘના કાર્યની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.
શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લની રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની ત્રીજા વર્ષની તાલીમ વર્ષ ૧૯૫૫માં થઈ હતી અને ‘સાધના' સાપ્તાહિકમાં છપાયેલા લેખ મુજબ પૂજ્ય દિનદયાળજી અને પૂજ્ય અટલજી નાગપુરમાં એક જ રૂમમાં સાથે રહેતા હતા. તેઓ જનસંઘ અને સમામાં આવતા પહેલા પૂર્ણ સમયના વિસ્તરણના રૂપમાં જવાબદારી પણ નિભાવતા હતા. કેશુભાઈ પટેલ પણ તેમની સાથે હતા.
ગુજરાત વિધાનસભામાં, વર્ષ ૧૯૬૭માં રાજકોટ મતવિસ્તારમાંથી શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લની પસંદગીના પરિણામે જનસંઘે ગુજરાત વિધાનસભામાં પ્રવેશ કર્યો. આમ ગુજરાત વિધાનસભામાં જનસંઘનો પ્રવેશ તેમના તરફથી થયો હતો.
સંસદીય સિદ્ધિઓઃ ૧૯૭૭માં રાજકોટ સંસદીય મતવિસ્તારની પેટાચૂંટણી જંગી બહુમતીથી જીતી હતી. ૧૯૯૪માં રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા.
કુશળ આયોજકોઃ રાજકોટને સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય રાજ્ય વિસ્તારનું કેન્દ્ર બનાવીને, સૌરાષ્ટ્રના દરેક જિલ્લા, તાલુકા અને મહત્વના ગામડાઓમાં ગામડે ગામડે સતત પ્રવાસ કરીને, અલ્પ સાધનો અને સામગ્રી વચ્ચે પણ, એક મજબૂત પરિવાર ક્ષેત્ર, સંગઠક જેણે જનજીવનનો પાયો નાખ્યો. સંઘ, પ્રતિબદ્ધ પહેલવાન અને ખાસ કરીને કાર્યકરોના સુખ-દુઃખમાં અડગ રહેતા લોકપ્રિય વડીલો હતા.
લોકોનો સંઘર્ષ અને લોક ચળવળઃ પક્ષ પક્ષપલટો સામેની ઐતિહાસિક લડત, કચ્છ સત્યાગ્રહ, દીવ સત્યાગ્રહ, ગોવા સત્યાગ્રહ, રાજકોટ મહાનગરપાલિકામાં ભાજપના સભ્ય પક્ષો બદલાયા જેની સામે શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લએ રાજકોટના ત્રિકોણબાગ સ્થળે ઐતિહાસિક ઉપવાસ યોજીને પક્ષ પક્ષપલટો જાહેર કર્યો આ ઉપવાસ આંદોલન. પક્ષપલટો અને આમરણાંત ઉપવાસને લઈને પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકીને પક્ષમાંથી રાજીનામું આપવાની ફરજ પાડનાર શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લને દેશભરમાં લ્લષ્ટાંતરૂપ આંદોલન માનવામાં આવતું હતું અને આ સમયથી પક્ષપલટો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહીની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી. ૨૩-દિવસના આમરણાંત ઉપવાસ કરવા માટે જનમતની રચના કરવામાં આવી હતી, ખાસ કરીને બદલુ વિરુદ્ધની તપસ્યાની ઐતિહાસિક ઘટનાને કારણે દેશમાં જબરદસ્ત જનમત ઊભો થયો ન હતો, પરંતુ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લને આ તપસ્યાની કદર કરવા બદલ શ્રી લાલકૃષ્ણ અડવાણીજી પોતે રાજકોટ ગયા હતા. આ ઉપરાંત સૌરાષ્ટ્રના 'ઐતિહાસિક લડવૈયા', સૌરાષ્ટ્રમાં પ્રવર્તતી ગુંડાગીરી અને માફિયાગીરી જેવી સ્થિતિ સામે 'ગોંડાગર્દી નબૂદ સમિતિ'ની સ્થાપના કરીને ગામડે ગામડે જાગરણના નારા લગાવીને ગ્રામજનોને સંગઠિત કર્યા હતા.શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ જેઓ એક મજબૂત નેતા તરીકે હિમતભેર ઉભા રહ્યા, યુવા વડીલ તરીકે સૌરાષ્ટ્રમાં સ્થાપિત થયા. સૌરાષ્ટ્રમાંથી, કેશુભાઈ પટેલ, શ્રી શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ, શ્રી પ્રવીણકાકા મણીયાર,શ્રી હરિસિહજી ગોહિલ, શ્રી સૂર્યકાંતભાઈ આચાર્ય જેવા શક્તિશાળી અથાક પ્રયાસોથી સંઘ પરિવાર અને જનસંઘના બીજ એક વિશાળ વટવૃક્ષમાં વિકસ્યા.
રાષ્ટ્રીય નેતાઓ, વરિષ્ઠ પ્રચારકો, સંઘ વિદ્વાનો સાથે આત્મીયતાઃ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના બીજા સર સંઘ ચાલક પં. પૂર્વ શ્રી ગુરુજી, આદરણીય વકીલ સાહેબ, આદરણીય શ્રી રાજપાલજી પુરી, પૂજ્ય મધુકરરાવ ભાગવતજી, આદરણીય રાજા ભાઉ નેને, પૂ. આ તમામ ગુરુઓને દેશમુખજી જેવા ઋષિમુનિ સંઘ ગુજરો સાથે સતત સંપર્ક અને આત્મીયતા જાળવીને શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ પ્રત્યે અપાર સ્નેહ હતો.
જનસંઘના સ્થાપકોમાં પૂજ્ય દીનદયાળજી, પૂજ્ય અટલજી, પૂ. શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લના જનસંઘ-ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ સાથે પારિવારિક સંબંધો હતા જેમાં અડવાણીજી, માનનીય શ્રી પીતામ્બરદાસજી, જગન્નાથ રાવ જોશીજી, યજ્ઞદત્ત શર્માજી, ભાઈ મહાવીરજી, કુશાભાઈ ઠાકરંજી, કૃપાલાલ શર્માજી. કર્ણાટક કેસરીના જાણીતા શ્રી જગન્નીરાવ જોશીજી અને શ્રી સુંદરસિહ ભંડારીજી સાથે સતત વિચાર-વિમર્શ અને ચર્ચા થતી હતી.
રાજકોટ જનસંઘ ભાજપનું મુખ્ય કેન્દ્ર છેઃ શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ, રાજકોટમાં જનસંઘ જેવા સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય કેન્દ્ર રાજકોટમાં રહીને ટીમવર્ક દ્વારા જનસંઘનો મજબૂત પાયો નાખ્યો અને રાજકોટને જનસંઘ ભાજપનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનાવ્યું, અનેક સંઘર્ષો વચ્ચે મક્કમતાથી પ્રસ્થાપિત થયું, મુશ્કેલીઓ, પડકારો, રાજકોટની જનતાએ હૃદયમાં ઊંચું સ્થાન બનાવ્યું.
ચાણક્ય, એક મૂળ વિચારક, વિચારક અને રાજકીય ક્ષેત્રઃ પંડિત દીનદયાલજીના અભિન્ન માનવ દર્શનનો ગાઢ અને ઊંડો અભ્યાસ, વૈચારિક સ્પષ્ટતા, રાજકીય ક્ષેત્રની મૌલિક વિચારસરણી, અભ્યાસ, વિશ્લેષણ, દીર્ઘદ્રષ્ટિ અને વ્યૂહરચનામાં નિપુણતા એ તેમની પોતાની વિશેષતા હતી. વ્યક્તિગત રીતે સમૃદ્ધ પુસ્તકાલય ધારક અને ઉત્તમ વાચક? આ કારણે તેમની પાસે વૈચારિક સમૃદ્ધિ પણ હતી.
બુદ્ધિશાળી ન્યાયશાષી અને ન્યાયશાસ્ત્રીઃ B.A., M.A., L.L.B. ઉચ્ચ શિક્ષણ સાથે કાનૂની ક્ષેત્રે એક બુદ્ધિશાળી, તીક્ષ્ણ ન્યાયશાસ્ત્રી તરીકે રાજ્યભરમાં તેમની ખ્યાતિ હતી. અધિકૃત અને તર્કસંગત કાનૂની સિદ્ધાંતોનું જ્ઞાન, વિશ્લેષણ કૌશલ્યએ તેમને એક ગુણવાન સ્ટ્રીમરનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. વિવિધ સંસ્થાઓમાં આપવામાં આવે છે
તેમણે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના સિન્ડીકેટના સભ્ય, રાજકોટ નાગરિક સહકારી બેંકના ડાયરેક્ટર, રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના શાસક પક્ષના નેતા તરીકેની જવાબદારી પણ નિભાવી છે. આ ઉપરાંત, તે ખાસ નોંધનીય છે કે ભારતીય ટ્રેડ યુનિયનની શરૂઆતથી, તેમણે ઘણા ટ્રેડ યુનિયનોમાં, ઘણા કર્મચારી સંગઠનો જેમ કે પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, બીડી ઉદ્યોગ, એસ. ટી. કર્મચારીઓ વિદ્યુત વિભાગ સહિત ઘણા કર્મચારીઓના સંગઠનોના વડા હતા. શ્રી પ્રભુદાસ મહેતા અને શ્રી નાનુભાઈ પારેખ જનસંઘના પ્રારંભિક ગાળામાં શ્રી ચીમનભાઈ શુક્લ સાથે કાર્યકર્તા તરીકે જોડાયા અને ત્યારબાદ શ્રી વજુભાઈ વાળા જોડાયા. હાલ તેમનો પરિવાર પણ સતત સક્રિય રહ્યા છે શ્રી કૌશિકભાઇ શુક્લ, શ્રી કશ્યપભાઈ શુકલ, શ્રી નેહલભાઈ શુક્રલ અને શ્રીમતી કાશ્મીરાબેન નથવાણી શુક્રલ પરિવાર સતત સક્રિય રહ્યા છે શરૂઆતથી જ જનસંઘનો વ્યાપ વધારવા બીડી, હાથગાડી, લેથ મશિનિસ્ટ સહિત ૩૦ જેટલા ઉદ્યોગોના કારીગરોના કામદારો અંગે યુનિયન સમાજમાં કાર્યકર્તાઓને મોટા કેમ કરવા એ શીખવું હોય તો ચીમન કાકા પાસે તેમણે જનસંઘને સામાન્ય માણસ માટેસુલભ બનાવ્યો.
એક આદર્શ અને પ્રતિબદ્ધ સ્વયંસેવક અને જનસંઘના સ્થાપક શ્રી ચિમનભાઈ શુક્લને જાહેર જીવનમાં અને કાર્યકર પરિવારમાં હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે. (૪૦.૩૯)
(3:08 PM IST)










