તા. ૧૩ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૪ શુક્રવાર
સંત જલારામ બાપાઃ ભક્તિ, શ્રદ્ધા અને માનવસેવાનું અખંડ પ્રતીક
વીરપુરનું અખંડ અન્નક્ષેત્રઃ માનવતાની જીવંત ધરોહર જેમના હૃદયમાં રામનું નામ અને હાથમાં નિઃસ્વાર્થ સેવાનો સંકલ્પ છે, તેમના જીવનમાં માનવતા સ્વયં પ્રગટ થાય છે.
ભારતની સંત પરંપરા માત્ર આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે માનવતાને જીવંત રાખતી આપણી સંસ્કૃતિની અમૂલ્ય ધરોહર છે. આ પવિત્ર પરંપરામાં સૌરાષ્ટ્રના વીરપુરના અમર સંત જલારામ બાપાનું નામ અખંડ શ્રદ્ધા, ત્યાગ અને પરોપકારના શિખર સમાન સદાય ગુંજતું રહેશે. બાપાનું જીવન આપણને શીખવે છે કે સાચી ભક્તિ માત્ર મંદિરમાં દીવો પ્રગટાવવામાં નથી, પરંતુ કોઈના અંધકારમય જીવનમાં આશાનો દીવો પ્રગટાવવામાં છે. તેમની ૨૨૭મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે તેમના જીવન અને સંદેશનું સ્મરણ કરવું એ માત્ર એક શ્રદ્ધાંજાલિ નથી, પરંતુ આપણા જીવનને સેવાના માર્ગે વાળવાનો દ્રઢ સંકલ્પ છે.
૧. સંસ્કારોની ભૂમિ અને ભક્તિથી સેવાનો આરંભઃ સંત જલારામ બાપાનો જન્મ ઈ.સ. ૧૭૯૯માં કારતક સુદ સાતમના પવિત્ર દિવસે વીરપુર ગામે પ્રધાન ઠક્કર અને રાજબાઈ માતાના ઘરે થયો હતો. બાળપણથી જ તેમના હૃદયમાં ભગવાન શ્રીરામ પ્રત્યે અખૂટ આસ્થા અને સાધુ-સંતો પ્રત્યે અપાર આદર હતો. માતા રાજબાઈના સંસ્કારોએ તેમનામાં કરુણા, ત્યાગ અને પરોપકારના બીજ રોપ્યાં.
માત્ર ૧૬ વર્ષની ઉંમરે વીરબાઈ માતા સાથે તેમના લગ્ન થયા. વીરબાઈ માતાએ પણ બાપાના સેવાકાર્યમાં સંપૂર્ણ સહભાગી બનીને આધ્યાત્મિક માર્ગમાં મજબૂત આધાર પૂરો પાડ્યો. ગુરુ ભોજલરામ ભગત પાસેથી રામનામનો મંત્ર અને માર્ગદર્શન મેળવ્યા બાદ બાપાએ પોતાના જીવનનું એકમાત્ર ધ્યેય નક્કી કર્યું, માનવસેવા એ જ પ્રભુસેવા.
૨. પડકારો વચ્ચે અડગ શ્રદ્ધા અને સમર્પણઃ સેવાનો માર્ગ ક્યારેય સરળ હોતો નથી. જલારામ બાપાના જીવનમાં પણ સામાજિક અને વ્યવસાયિક પરિસ્થિતિઓના અનેક પડકારો આવ્યા. પરંતુ બાપા માટે સંપત્તિનું મૂલ્ય તેના સંગ્રહમાં નહીં, પરંતુ તેના સદુપયોગમાં હતું. તેઓ માનતા કે ઈશ્વરે આપેલું ધન કે સાધન જ્યારે જરૂરિયાતમંદ સુધી પહોંચે, ત્યારે જ તેનું સાચું મૂલ્ય પ્રગટે છે.
તેમની શ્રદ્ધા કોઈ અંધશ્રદ્ધા નહોતી, પરંતુ સત્ય, કરુણા અને સેવાથી પોષાયેલી આંતરિક શક્તિ હતી. ભગવાન શ્રીરામ પરનો અતૂટ વિશ્વાસ તેમને દરેક મુશ્કેલીમાં અડગ રાખતો.
૩. અખંડ અન્નક્ષેત્રઃ ભૂખનો કોઈ ધર્મ નથીઃ સંત જલારામ બાપાની સૌથી મહાન અને વિશિષ્ટ ઓળખ એટલે વીરપુરનું અખંડ અન્નક્ષેત્ર. ઈ.સ. ૧૮૨૦માં તેમણે શરૂ કરેલું સદાવ્રત માત્ર ભોજન આપવાની વ્યવસ્થા નહોતું, પણ માનવતાનો એક અદ્વુત યજ્ઞ હતો.
બાપાના અન્નક્ષેત્રમાં ક્યારેય કોઈની જાતિ, ધર્મ, વર્ગ કે સામાજિક સ્થિતિ પૂછવામાં આવતી નથી. આજે જ્યારે સમાજમાં ભેદભાવની દીવાલો ઊભી થઈ રહી છે, ત્યારે બાપાનું આ અન્નક્ષેત્ર આપણને મહાન સંદેશ આપે છે કે ભૂખનો કોઈ ધર્મ નથી હોતો અને માનવતાની કોઈ સીમા નથી હોતી. વીરપુરમાં આજે પણ આ પરંપરા અવિરત ચાલે છે, જે લાખો ભક્તો માટે માત્ર પ્રસાદ નથી પરંતુ વિશ્વાસ અને સમર્પણની જીવંત અનુભૂતિ છે.
૪. દાન નહીં, નિર્મળ હૃદયનો મહિમાઃ જલારામ બાપાનો દાન અંગેનો લ્લષ્ટિકોણ અદ્વિતીય હતો. તેઓ પ્રચાર કે સંગ્રહ કરતાં મૂક સેવામાં માનતા. આજે વીરપુરના જલારામ મંદિરમાં ઈ.સ. ૨૦૦૦થી દાન સ્વીકારવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવ્યું છે, જે વિશ્વભરમાં એક અનોખી મિસાલ છે.
આ પરંપરા આપણને શીખવે છે કે શ્રદ્ધાનું મૂલ્ય નાણાંની રકમથી નથી અંકાવાતું, પણ હૃદયની પવિત્રતાથી અંકાય છે. સાચી ભક્તિ એ નથી કે આપણે ઈશ્વરને કેટલું અર્પણ કરીએ છીએ, પરંતુ ભગવાને આપેલી શક્તિ, સમય અને સંપત્તિથી આપણે કેટલા લોકોના દુઃખ દૂર કરીએ છીએ.
૫. આજના આધુનિક યુગ માટે પ્રેરણાદાયી સંદેશઃ આજના દોડધામભર્યા અને ભૌતિકવાદી યુગમાં માણસ પાસે સુખ-સગવડો વધી છે, પરંતુ શાંતિ અને સંતોષ ઘટ્યા છે. સ્પર્ધા અને સ્વાર્થની આ દોડમાં જલારામ બાપાનું જીવન આપણને થોભીને આત્મચિતન કરવાની પ્રેરણા આપે છે. શું આપણી સફળતા માત્ર આપણા સ્વાર્થ પૂરતી મર્યાદિત છે?શું આપણી ભક્તિ માત્ર પૂજા-પાઠ સુધી જ સીમિત રહેવી જોઈએ?
આ જન્મજયંતિ પર આપણા જીવનમાં ઉતારવા જેવા સંકલ્પો, કોઈ ભૂખ્યા કે જરૂરિયાતમંદને મદદ કરવાની તક મળે તો તેને ક્યારેય જતી ન કરીએ.
મદદ કરતી વખતે સામેવાળી વ્યક્તિના સ્વાભિમાનને ક્યારેય ઠેસ ન પહોંચવા દઈએ.
ધર્મના નામે ભેદભાવ ભૂલીને માનવતાના નામે એકતા સ્થાપિત કરીએ.
બાળકોને માત્ર ભૌતિક સફળતા જ નહીં, પરંતુ કરુણા, સંસ્કાર અને સેવાભાવનો વારસો આપીએ.
ભગવાન પ્રત્યેની આપણી આસ્થાને નિઃસ્વાર્થ કર્મ અને સેવામાં રૂપાંતરિત કરીએ.
૬. સાચી શ્રદ્ધાંજલિઃ સંત જલારામ બાપાની ૨૨૭મી જન્મજયંતિ આપણને યાદ અપાવે છે કે મહાનતા પદ, પ્રતિષ્ઠા કે સંપત્તિમાં નથી, પરંતુ બીજાના દુઃખને પોતાનું સમજીને તેને દૂર કરવામાં છે. ઈશ્વર સુધી પહોંચવાનો માર્ગ માત્ર મંદિરોમાંથી નથી પસાર થતો; તે ભૂખ્યાના અન્નમાં, પીડિતના આશ્વાસનમાં અને જરૂરિયાતમંદની મદદમાં પણ રહેલો છે.
આવો, જલારામ બાપાની જન્મ જયંતિએ માત્ર દર્શનનો આનંદ જ નહીં, પરંતુ મૂક સેવાનો સંકલ્પ લઈએ. આપણા હાથ કોઈનો આધાર બને, આપણું હૃદય કરુણાથી ભરાય અને આપણું જીવન માનવતાની સુગંધથી મહેકી ઊઠે, એ જ બાપાના ચરણોમાં સાચી શ્રદ્ધાંજાલિ ગણાશે.(૪૦.૪૪)
પ્રાસંગિક
બાબુભાઇ મેનપરા
મો.૯૪૨૬૨૨૭૮૮૮
(1:44 PM IST)
