(દિપક કક્કડ દ્વારા) વેરાવળ, તા.૧૭: ૫મી રાષ્ટ્રીય દરિયાઈ મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ ગણતરી (MFC 2025) માટે દરિયાકાંઠાના રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ૧.૨ મિલિયન માછીમાર પરિવારોને આવરી લેતા વિશાળ ડેટા સંગ્રહ નવેમ્‍બરમાં શરૂ થશે. આ વસ્‍તી ગણતરી દરિયાઈ માછીમાર પરિવારોની સામાજિક-આર્થિક પરિસ્‍થિતિઓનું દસ્‍તાવેજીકરણ કરશે અને દેશના સમગ્ર દરિયાકાંઠા પર ફેલાયેલા માછીમારી માળખાનો નકશો બનાવશે. સ્‍થાનિક માછીમારી સમુદાયમાંથી પસંદ કરાયેલા ગણતરીકારો નવેમ્‍બર અને ડિસેમ્‍બર દરમિયાન ૪૫ દિવસની વિશાળ કવાયત માટે દરેક દરિયાઈ માછીમાર પરિવાર સુધી પહોંચશે.

ભારત સરકારશ્રીના મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલયનો મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વિભાગ મત્‍સ્‍ય સંપદા યોજના (PMMSY) યોજના અંતર્ગત રાષ્ટ્રીય દરિયાઈ મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ ગણતરી માટે ભંડોળ અને સંકલન કરી રહયો છે. ICAR-સેન્‍ટ્રલ મરીન ફિશરીઝ રિસર્ચ ઇન્‍સ્‍ટિટયૂટ (CMFRI) ને ભારતના - નવ દરિયાકાંઠાના રાજ્‍યોની મુખ્‍યભુમિઓ માં વસ્‍તી ગણતરીના અમલીકરણ માટે નોડલ એજન્‍સી તરીકે નિયુક્‍ત કરેલ છે તેમજ ફિશરીઝ સર્વે ઓફ ઇન્‍ડિયા (FSI) ને ટાપુઓ સહિત કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી ડેટા સંગ્રહ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

દેશના સૌથી મહત્‍વપૂર્ણ ડેટા સંગ્રહ કવાયતની તૈયારીના પગલામાં, ભારત સરકારના મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વિભાગના સંયુક્‍ત સચિવ શ્રીમતી નીતુ કુમારી પ્રસાદ (IAS) ની અધ્‍યક્ષતામાં એક ઉચ્‍ચ-સ્‍તરીય બેઠક દ્વારા વસ્‍તી ગણતરીની પ્રગતિ, પૂર્વજરૂરીયાતો અને અપેક્ષિત સમયરેખાની સમીક્ષા કરેલ છે. જેમા મંત્રાલય, રાજ્‍ય અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશ મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વિભાગો, FSI અને CMFRIના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ હાજરી આપેલી, આ બેઠકમાં આગામી દરિયાઈ મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વસ્‍તી ગણતરીની સફળતા સુનિશ્‍ચિત કરવા માટે રાજ્‍ય સરકારો અને અમલીકરણ એજન્‍સીઓ વચ્‍ચે સહકાર અને સહયોગના મહત્‍વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્‍યો. રાજ્‍ય મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વિભાગોએ આ કવાયત અર્થે ગામડાઓની યાદીઓને અંતિમ સ્‍વરૂપ આપવા અને માનવશક્‍તિ અને સંસાધનોની વહેંચણી સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રો માટે સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્‍યું.

ઉક્‍ત વસ્‍તી ગણતરીમાં માછીમારી સમુદાયોના વસ્‍તી વિષયક આજીવિકા ડેટા તેમજ માછીમારી જહાજો, જાળ, બંદરો, માછલી ઉતરાણ કેન્‍દ્રો, પ્રોસેસિંગ યુનિટ્‍સ અને કોલ્‍ડ સ્‍ટોરેજ સુવિધાઓ સહિત માળખાગત સુવિધાઓની વિગતો એકત્રિત કરવામાં આવશે.

વર્ચ્‍યુઅલી યોજાયેલી બેઠકમાં બોલતા, સંયુક્‍ત સચિવ મરીન ફિશરીઝ, ડીઓએફ, શ્રીમતી નીતુ કુમારી પ્રસાદે જણાવ્‍યું હતું કે MFC 2025 માં મોબાઇલ-આધારિત એપ્‍લિકેશન્‍સ, જીઓ-ટેગિંગ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા વેલિડેશન સહિત આધુનિક ડિજિટલ સાધનો અપનાવીને એક આદર્શ પરિવર્તન જોવા મળશે. ‘‘આ ડેટા સંગ્રહ કાર્યક્ષમતા, ચોકસાઈ અને વ્‍યાવસાયિકતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે'', વધુમાં તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, ભારતમાં પુરાવા-આધારિત મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ શાસન, આજીવિકા આયોજન અને ટકાઉ દરિયાઈ સંસાધન વ્‍યવસ્‍થાપનને વધારવા માટે વસ્‍તી ગણતરી ખુબજ મહત્‍વપૂર્ણ છે.

ICAR– CMFRIના ડિરેક્‍ટર અને MFC 2025ના રાષ્ટ્રીય સંયોજક ડૉ. ગ્રીન્‍સન જ્‍યોર્જે જણાવ્‍યું હતું કે ‘‘આ વસ્‍તી ગણતરી દરિયાઈ મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વ્‍યવસ્‍થાપન, કલ્‍યાણ યોજનાઓ અને માળખાગત વિકાસ અંગેની નીતિઓ ઘડવા માટે મહત્‍વપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડશે, જે દરિયાઈ આજીવિકા પર નિર્ભર લાખો લોકો પર સીધી અસર કરશે''. તેઓ દ્વારા મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ સંસાધન મૂલ્‍યાંકન, અર્થશાસ્ર અને વિસ્‍તરણ વિભાગ (FRAEED)ના વડા અને MFC 2025 ના પ્રોજેક્‍ટ લીડર ડૉ. જે. જયશંકર દ્વારા શરૂ કરાયેલી તૈયારી પ્રવૃત્તિઓ અને અપેક્ષિત પ્રવૃત્તિઓની વિગતવાર રુપરેખાનુ પ્રદાન કર્યું હતુ.

બેઠક દરમિયાન, ડેટા સંગ્રહ અને વ્‍યૂહરચના માટે તૈયાર કરેલ પ્રશ્નોતરી, જેમાં પ્રાદેશિક, રાજ્‍ય અને જિલ્લા-સ્‍તરના સંયોજકો દ્વારા દેખરેખ હેઠળ દરિયાઈ માછીમારી ગામોના સ્‍થાનિક ગણતરીકારોનો સમાવેશ થાય છે, તેની માહિતી આપવામાં આવી હતી. ઉકત બેઠકમાં મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ડૉ. કે. મોહમ્‍મદ કોયા, મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ વિકાસ કમિશનર, ડૉ. સંજય પાંડે, ડેપ્‍યુટી કમિશનર અને મનીષ બિંદલ, સંયુક્‍ત નિયામકએ પણ પોતાના સૂચનો આપ્‍યા હતા.(૨૩.૧૨)