(વિનોદ ગાલા દ્વારા)ભુજ તા.૪ :  કચ્છ યુનિવર્સિટી અંતર્ગત કાર્યરત ગુજરાતી ભાષા વિભાગ અને પૂર્વાલાપ ફાઉન્ડેશન આગામી ૯ સપ્ટેમ્બરે ભુજમાં સૌ પ્રથમ વખત કવિ કાન્ત સ્મરણોત્સવનું આયોજન કરી રહ્યું છે. મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ (1867 - 1923) – જેને આપણે કવિ કાંત તરીકે ઓળખીએ છીએ. તેઓ એક કવિ, લેખક, અનુવાદક, નાટ્યકાર, ચિંતક અને સર્વપ્રથમ, પ્રેમ અને સત્યના શોધક તરીકે ગુજરાતી સાહિત્યમાં આજે પણ જાણીતું દિગ્ગજ વ્યક્તિત્વ છે. 

જૂન ૨૦૨૩ માં પુર્વાલાપ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કવિ કાંતની કવિતાઓ, ગદ્ય, નાટકો, પત્રો અને તેમના સત્યશોધનના પ્રયત્નો પર આધારિત એક દિવસીય સિમ્પોઝિયમ યોજાયું હતું. આ કાર્યક્રમનું ક્યુરેશન જાણીતા ફિલ્મ ચિંતક, લેખક અને ઈતિહાસકાર શ્રી અમૃત ગંગાર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમના અંતે, કવિ કાંતના પરપૌત્ર તથા પુરવલાપ ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષ શ્રી મુકુલ પંડ્યાએ કવિ કાંતના જીવન અને સાહિત્યને ઉજાગર કરતી કૃતિઓ માટે એક ફેલોશિપની જાહેરાત કરી. આ પ્રથમ ફેલોશિપ જય ખોલિયાને એક ફિલ્મ બનાવવા માટે આપવામાં આવી — અને આ ડોક્યુમેન્ટરી એ ફેલોશિપનું પરિણામ છે.

આ ફિલ્મ કવિ કાંતના જીવન અને સાહિત્ય પર આધારિત પ્રથમ પ્રકારની ડોક્યુમેન્ટરી છે.

ઘણા મહીનાઓના ઊંડા સંશોધન દરમિયાન, જય ખોલિયાએ કવિ કાંતના ભૂલાઇ ગયેલા અને ગુમ થયેલા સાહિત્યનું અનમોલ ખજાનો શોધી કાઢ્યો. એક સદીથી વધુ જૂના દસ્તાવેજોમાંથી તેમણે જે વિગતો શોધી કાઢી છે તેમાં તેમની અજાણી કૃતિઓ અને પત્રોનો સમાવેશ થાય છે. સમગ્ર રીતે એક કાવ્યાત્મક અને માહિતીસભર દૃષ્ટિકોણ આપતી આ ફિલ્મ કવિ કાંતના જીવનને તેમની જ ભાષામાં રજૂ કરે છે. ફિલ્મનું સૌથી અગત્યનું તકનીકી પાસું એ છે કે તે લગભગ આખી મોબાઇલ ફોનથી શૂટ કરવામાં આવી છે.

અમૃત ગંગરના ‘Cinema of prayoga' ના સિદ્ધાંત અને તેના મૂળ તત્વ 'Rigour of Austerity' — સરળતાની કસોટી — પર વિશ્વાસ રાખી, ફિલ્મના છાયાગ્રાહક હિરેન ચૌધરી અને જય ખોલિયાએ ઉપલબ્ધ સાધનો સાથે આ ફિલ્મ બનાવવાનો માર્ગ પસંદ કર્યો.

કવિ કાંતનો સત્ય માટેનું અભિયાન તેમને ઇમેન્યુઅલ સ્વીડનબર્ગના તત્વજ્ઞાન તરફ લઈ ગયું અને તેમણે ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો. તેના પરિણામે તેમના સમયના સમાજ અને ધર્મજ્ઞ વર્ગોમાં ભારે વિવાદ ઊભો થયો. પરિવાર, મિત્રવર્તુળ અને જાતિના તિરસ્કારથી તેઓ એકાંત અને વ્યથાભર્યું જીવન જીવી ગયા. તેમ છતાં, તેમણે વિશ્વને અસાધારણ કાવ્ય અને સાહિત્યની ભેટ આપી.

આ ફિલ્મ કવિ કાંતના આંતરિક જીવનમાં તેમના પોતાના શબ્દો અને લખાણો દ્વારા ઝાંખી કરાવે છે, અને દર્શકને તેમના અસાધારણ વ્યક્તિત્વના સહયાત્રી બનવા માટે આમંત્રિત કરે છે.

ગુજરાતના સાહિત્યકારો અને વિદ્વાનોના મત પ્રમાણે, આ ફિલ્મ માત્ર કવિ કાંતના જીવનનું મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ નહીં બનશે, પણ ગુજરાતી સિનેમામાં પણ તેને તેનું યોગ્ય સ્થાન મળશે. આ ફિલ્મ માણવા માટે ગુજરાતી વિભાગના અધ્યક્ષા ડો. કાશ્મીરા મહેતાએ આયોજન ગોઠવ્યું છે અને સર્વે રસ ધરાવતા ને નિમંત્રણ છે