ભુજ, તા.31: પવિત્ર શ્રાવણ માસના ઉત્સવમય માહોલ વચ્ચે રણપ્રદેશ કચ્છમાં 'બોળ ચોથ' (બહુલા ચોથ)નું પર્વ પરંપરાગત આસ્થા, ભક્તિ અને ઉલ્લાસપૂર્વક ઉજવવામાં આવ્યું છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગૌમાતા અને પશુધનના અમૂલ્ય મહત્વને ઉજાગર કરતો આ તહેવાર ખાસ કરીને કચ્છના ગ્રામીણ વિસ્તારો અને માલધારી પશુપાલક સમાજમાં વિશેષ શ્રદ્ધા સાથે મનાવવામાં આવે છે. વહેલી સવારથી જ કચ્છના ઘર-આંગણે પવિત્ર અને ઉત્સવમય વાતાવરણ જોવા મળ્યું હતું.

આજના પવિત્ર દિવસે ગાય અને તેના વાછરડાનું પૂજન કરવાનો વિશેષ મહિમા રહેલો છે. ગ્રામીણ મહિલાઓએ ગૌમાતાને કંકુ-અક્ષતનું તિલક કરી, તેના શિંગડા પર તેલ ચોપડીને ભાવપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરી હતી. ગૌમાતાને બાજરી અને ઘઉંમાંથી બનાવેલા બાફેલા ધાન્ય (કુલર/ધૂઘરી) તેમજ લીલોચારો ધરાવીને પરિવારની સુખ-શાંતિના આશીર્વાદ મેળવ્યા હતા.

બોળ ચોથની સૌથી રસપ્રદ અને અનોખી લોકપરંપરા એ છે કે આ દિવસે રસોઈ બનાવતી વખતે શાકભાજી કે અન્ય કોઈ પણ વસ્તુ કાપવા માટે ચપ્પુ, છરી કે ધારદાર સાધનોનો ઉપયોગ કરવા પર સખત મનાઈ હોય છે. આ ઉપરાંત વ્રત રાખતી મહિલાઓ ઘઉં કે બાજરીને દળીને બનાવેલી વાનગીઓ ખાવાનું ટાળે છે અને આખા ધાન્યને બાફીને તૈયાર કરેલો પૌષ્ટિક ખોરાક જ ગ્રહણ કરે છે. સાંજના સમયે સોપારી, અક્ષત અને જળ વડે અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યા બાદ જ મહિલાઓ પોતાનું વ્રત પૂર્ણ કરે છે.

અનાદિકાળથી પશુપાલન અને ગૌસેવા સાથે જોડાયેલા ભાતીગળ કચ્છ પ્રદેશમાં આ તહેવાર માત્ર ધાર્મિક વિધિ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ મનુષ્ય અને મૂંગા પશુઓ વચ્ચેના આત્મીય સંબંધો તેમજ કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનું એક સુંદર માધ્યમ છે. માતાઓ પોતાના સંતાનોના દીર્ઘાયુ, ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારની સમૃદ્ધિ માટે આ વ્રત રાખે છે. ગામડાઓમાં આજે પણ પ્રાચીન લોકગીતો અને પૌરાણિક કથાઓના શ્રવણ સાથે બોળ ચોથની ઉજવણી કરીને કચ્છની ભવ્ય સંસ્કૃતિની પરંપરાને ધામધૂમથી જીવંત રાખવામાં આવી છે.