જૂનાગઢ : ગિરનારની ગીચ ઝાડીઓ વચ્ચે વસતા સિંહ અને દીપડા હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ની ત્રીજી આંખની નજરમાં રહેશે. જૂનાગઢના ગિરનાર સીટીના ૫૦ પગથિયા પાસે તાજેતરમાં જ એક સિંહે ૧૧ વર્ષના માસૂમ બાળક પર હુમલો કર્યો હોવાની કાળજું કંપાવતી ઘટના સામે આવી હતી. આ દુઃખદ અગ્નિપરીક્ષા બાદ વન વિભાગે માનવ જિંદગીની સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ અગ્રિમતા આપી છે. હવે પરંપરાગત પદ્ધતિઓને છોડીને વન્યજીવોના આધુનિક સંરક્ષણ અને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષને જડમૂળથી રોકવા માટે એક અત્યંત મજબૂત અને હાઈટેક ડિજિટલ માસ્ટર પ્લાન અમલી બનાવવામાં આવ્યો છે.

આ નવીનતમ યોજના હેઠળ, વન વિભાગ જંગલના સંવેદનશીલ અને સરહદી વિસ્તારોમાં અત્યાધુનિક 'સ્માર્ટ AI સીસીટીવી કેમેરા'નું નેટવર્ક ગોઠવી રહ્યું છે. આ કેમેરાની ખાસિયત એ છે કે જેવી કોઈ હિંસક પ્રાણીની હિલચાલ કેચ થશે, કે તુરંત જ AI સિસ્ટમ એક્ટિવ થઈ જશે. વન વિભાગના સ્ટાફની સાથે સાથે નજીકના ગામડાના લોકોના મોબાઈલ ફોન પર આપોઆપ પળવારમાં સેફ્ટી એલર્ટ મેસેજ પહોંચી જશે, જેથી ગ્રામજનો સમયસર સાવધ થઈ શકે.

આ ઉપરાંત, રાત્રિના ઘનઘોર અંધારામાં વન્યજીવો કઈ દિશા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે તેની સચોટ માહિતી મેળવવા માટે 'થર્મલ ડ્રોન્સ' આકાશમાંથી બાજ નજર રાખશે. આ ડ્રોન દ્વારા મળતા લાઈવ થર્મલ સિગ્નલ્સ સીધા ગ્રાઉન્ડ પર તૈનાત ફોરેસ્ટ સ્ટાફના ડિવાઈસ પર મોકલવામાં આવશે, જેથી કોઈ પણ અણધારી આફતને આવતા પહેલાં જ રોકી શકાય.

જૂનાગઢ વન વિભાગના સીસીએફ (CCF) રતન નાલાયના જણાવ્યા અનુસાર, ભવિષ્યમાં આવી કોઈ ગંભીર દુર્ઘટના ન ઘટે તે માટે જંગલ સરહદે નવી હાઈટેક ચેકપોસ્ટ્સ ઊભી કરવામાં આવી રહી છે. જો કોઈ પ્રવાસી કે સ્થાનિક નાગરિકને સિંહ કે દીપડો માનવ વસ્તી તરફ આવતો દેખાય, તો તેઓ તુરંત જ આ ચેકપોસ્ટ પર લાઈવ અપડેટ આપી શકશે, જ્યાંથી સ્થાનિક લોકલ ટ્રેકર્સને એલર્ટ કરીને ત્વરિત એક્શન લેવાશે. વન વિભાગે જંગલમાં ટ્રેકર્સની ફોજ પણ વધારી દીધી છે.

વાહનોની અડફેટે વન્યજીવો ઘાયલ ન થાય તે માટે જૂનાગઢના બિલખા રોડ અને તેની આસપાસના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ખાસ સ્પીડ બ્રેકર્સ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે. વન વિભાગે વાહનચાલકોને ખાસ નમ્ર અપીલ કરી છે કે વન્યજીવો જ્યારે રસ્તો ઓળંગતા હોય ત્યારે વાહનો થંભાવી દેવા, રાત્રે ગતિ મર્યાદા જાળવવી અને વનરાજ કે દીપડાને ક્યારેય છંછેડવાની ભૂલ ન કરવી. ટેક્નોલોજી અને લોકજાગૃતિનો આ સમન્વય ગિરનાર પંથકમાં સુરક્ષાની નવી મિસાલ કાયમ કરશે.