વીનું જોશી દ્વારા, જૂનાગઢ :ગુજરાતના સૌથી સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા ધરાવતા ગિરનાર વન્યજીવ અભયારણ્યમાં એશિયાઈ સિંહ, દીપડો, ચિતલ, નીલગાય, સાંબર અને વિવિધ પક્ષીઓ ઉપરાંત મગર પણ કુદરતી રીતે વસવાટ કરે છે. આજે જૂનાગઢના ઐતિહાસિક અને પવિત્ર દામોદર કુંડ ખાતે અચાનક એક વિશાળકાય મગર દેખા દેતા ત્યાં હાજર યાત્રાળુઓ અને મુલાકાતીઓમાં થોડા સમય માટે ભારે દોડધામ અને અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાને લઈને તાત્કાલિક વન વિભાગને જાણ કરવામાં આવી હતી.

વન વિભાગનું સંયુક્ત રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન: મગરને કુદરતી આવાસમાં છોડાયો:

દામોદર કુંડમાં મગર હોવાની સત્તાવાર માહિતી મળતાની સાથે જ જૂનાગઢ વન વિભાગની ભવનાથ રાઉન્ડની ટીમ તથા સાસણ ટ્રેકર ટીમ સંપૂર્ણ સાધનો સાથે તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે દોડી આવી હતી. વન વિભાગના કર્મચારીઓ દ્વારા ભારે જહેમત બાદ અત્યંત ઝડપી, કુશળ અને સલામત રેસ્ક્યૂ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. વનકર્મીઓએ મગરને કોઈ પણ પ્રકારની ઈજા પહોંચાડ્યા વિના સુરક્ષિત રીતે પાંજરે પૂરી પકડી લીધો હતો અને ત્યારબાદ તેને તેના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં મુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. વન વિભાગની આ ત્વરિત કામગીરીને પરિણામે કુંડ વિસ્તારની પરિસ્થિતિ ઝડપથી સામાન્ય બની હતી અને પ્રવાસીઓ તથા શ્રદ્ધાળુઓએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો.

ઋતુ બદલાતા મગરોની હિલચાલમાં વધારો - વન વિભાગનું સતત પેટ્રોલિંગ:

વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન પાણીનું પ્રમાણ વધવાથી તેમજ મગરોની પ્રજનન ઋતુ હોવાને કારણે તેઓ એક જળાશયમાંથી બીજા જળાશયમાં અવરજવર કરતા હોય છે. આ દિવસોમાં તેમની હિલચાલમાં મોટો વધારો જોવા મળતો હોવાથી જળાશયોની નજીક મગર દેખાવાની ઘટના સામાન્ય છે, પરંતુ તેની સાથે પૂરતી સાવચેતી રાખવી અત્યંત અનિવાર્ય છે. જૂનાગઢ વન વિભાગ દ્વારા ગિરનાર અભયારણ્યના આવા તમામ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સતત પેટ્રોલિંગ અને મોનિટરિંગ કરીને વન્યજીવોની હિલચાલ પર કડક નજર રાખવામાં આવે છે. વન વિભાગ યાત્રાળુઓની સુરક્ષા અને વન્યજીવોના સંરક્ષણ એમ બંને બાબતો માટે સતત કાર્યરત છે.

યાત્રાળુઓ અને નાગરિકો માટે વન વિભાગની ખાસ માર્ગદર્શિકા:

વન વિભાગ દ્વારા તમામ યાત્રાળુઓ અને મુલાકાતીઓને ખાસ અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ જળાશયોના કિનારે અનાવશ્યક ભીડ એકત્ર ન કરે, કુંડ કે પાણીના સ્ત્રોતમાં ઉતરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળે, તેમજ મગર કે અન્ય કોઈ પણ વન્યજીવની નજીક જવાનો અથવા તેમને ખોરાક આપવાનો પ્રયાસ ભૂલેચૂકે પણ ન કરે. આ સાથે પ્રવાસ દરમિયાન બાળકો પર વિશેષ ધ્યાન રાખવા અને વન વિભાગ દ્વારા મૂકવામાં આવેલા સૂચના બોર્ડ તેમજ ફરજ પરના કર્મચારીઓની માર્ગદર્શિકાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવા જણાવાયું છે.

જો કોઈ પણ જળાશય કે અન્ય જાહેર સ્થળે મગર અથવા અન્ય કોઈ વન્યજીવ જોવા મળે તો નાગરિકોને ન ગભરાવા કે કોઈ પણ પ્રકારની ખોટી અફવાઓ ન ફેલાવવા અનુરોધ કરાયો છે. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક નજીકના વન કર્મચારી અથવા વન વિભાગના નિયંત્રણ કક્ષ (કંટ્રોલ રૂમ) ને જાણ કરવી જેથી સમયસર જરૂરી વન્યજીવ સંરક્ષણની કાર્યવાહી કરી શકાય. ગિરનાર વન્યજીવ અભયારણ્યમાં મગર સહિતના તમામ વન્યજીવો કુદરતી પરિસ્થિતિનો જ એક અભિન્ન ભાગ હોવાથી, તેમની સાથે સહઅસ્તિત્વ જાળવવું અને વન વિભાગને સહકાર આપવો એ દરેક નાગરિકની સામૂહિક જવાબદારી બને છે.