ગાંધીનગર : વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ અને ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈની સમૃદ્ધ વિરાસતથી પ્રેરિત થઈને, ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલે આજે રાજ્યની પ્રથમ સ્પેસ ટેકનોલોજી પોલિસી (૨૦૨૫-૨૦૩૦) જાહેર કરી છે. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં અવકાશ ક્ષેત્રના ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને ગુજરાતને આ ક્ષેત્રનું અગ્રણી કેન્દ્ર બનાવવાનો છે.

સંરક્ષણ, સંચાર, નેવિગેશન, આરોગ્યસંભાળ, ઇન્ટરનેટ, ડેટા ટ્રાન્સફર, પૃથ્વી અવલોકન, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, ખનિજ સંશોધન અને હવામાનની આગાહી જેવા અનેક વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં અવકાશ ક્ષેત્ર આજે એક નિર્ણાયક ઉદ્યોગ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ તમામ આવશ્યક પ્રવૃત્તિઓ ઉપગ્રહોની સરળ કામગીરી પર આધાર રાખે છે, જે ચોક્કસ ભ્રમણકક્ષામાં રોકેટ દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. વધુમાં, અવકાશ સંશોધન વ્યાપક વ્યવસાયિક તકો પણ ખોલે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે અવકાશ અર્થતંત્ર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે, જે નવીનતા અને રોકાણ માટે અભૂતપૂર્વ તકો પ્રદાન કરે છે. ભારતે આ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે અને ચંદ્રયાન, મંગળયાન અને સ્પેડેક્સ (સ્પેસ ડોકીંગ એક્સપેરિમેન્ટ) મિશન સહિતના તેના અગ્રણી મિશનો માટે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ મેળવી છે.

વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, કેન્દ્રીય કેબિનેટે જૂન ૨૦૨૦ માં ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી માટે અવકાશ ક્ષેત્ર ખોલ્યું હતું, અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય અવકાશ સંવર્ધન અને અધિકરણ કેન્દ્ર (IN-SPACe) ની સ્થાપના એક જ વિન્ડો સુવિધાકારક તરીકે કરવામાં આવી હતી. આ ગતિને આગળ વધારતા, ભારત સરકારે ભારતીય અવકાશ નીતિ ૨૦૨૩ રજૂ કરી અને અવકાશ પ્રવૃત્તિઓના તમામ ક્ષેત્રોમાં પ્રત્યક્ષ વિદેશી રોકાણ (FDI) અને વ્યાપક ખાનગી ક્ષેત્રની સંલગ્નતાને સક્ષમ કરવા માટે સુધારાઓ પણ અમલમાં મૂક્યા છે.

આ વિઝનને આગળ વધારતા અને ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈની સમૃદ્ધ વિરાસતથી પ્રેરિત થઈને, ગુજરાત સરકારે આજે ગુજરાત સ્પેસ ટેકનોલોજી પોલિસી (૨૦૨૫-૨૦૩૦) જાહેર કરી છે. આ નીતિ સેટેલાઇટ પેલોડ અને તેના ભાગો, જેમાં કોમ્યુનિકેશન અને પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સ, ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન, સેટેલાઇટ કંટ્રોલ સેન્ટર અને સ્પેસ-બેઝ્ડ એપ્લિકેશન ડિઝાઇનના ઉત્પાદન સહિતની તમામ અવકાશ ક્ષેત્રની પ્રવૃત્તિઓ માટે નાણાકીય અને બિન-નાણાકીય સહાયની કલ્પના કરે છે.

ગુજરાત સરકાર આ વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રમાં કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને સંશોધન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સ્પેસ ટેકનોલોજીમાં સેન્ટર ફોર એક્સેલન્સની સ્થાપના કરવા માટે પણ પ્રયત્ન કરશે. આ પહેલ સંભવિત રોકાણકારો અને ઉદ્યોગસાહસિકોને ગુજરાતમાં નિર્માણ અને સંચાલન કરવા માટે સશક્ત બનાવશે. ગુજરાત સરકાર અવકાશ ક્ષેત્રના સાહસોના વિકાસને વેગ આપવા માટે એક મજબૂત પ્લેટફોર્મ અને નિર્ણાયક પ્રોત્સાહન પૂરું પાડતી સામાન્ય તકનીકી સુવિધાઓ સહિતના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે સ્પેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ પાર્ક વિકસાવવા માટે INSPACe અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્પેસ (ભારત સરકાર) સાથે પણ ગાઢ સહકારથી કામ કરશે.

આ ઠરાવ ગુજરાતના સ્પેસ ટેકનોલોજી સાહસો માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા અને સમર્થનની પુષ્ટિ કરે છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ, આઇટી/આઇટીઇએસ અને જીસીસી માટેની સમર્પિત નીતિઓ સાથે સુસંગતતામાં, સ્પેસ ટેકનોલોજી નીતિનો હેતુ ગુજરાતને રાષ્ટ્ર માટે હાઇ-ટેક ઉત્પાદનનું કેન્દ્ર બનાવવાનો અને "આત્મનિર્ભર ભારત" તરફનો માર્ગ મોકળો કરવાનો છે.