ગીર જંગલમાં અને તેની આસપાસ રેલ્વે ટ્રેક પર મળી આવેલા એશિયાઈ સિંહોના મૃત્યુ અંગેની અરજીમાં, રેલવેએ શુક્રવારે (9 મે) ગુજરાત હાઈકોર્ટને જાણ કરી કે ઘુસણખોરી શોધક ઉપકરણ સ્થાપિત કરવા માટે ટેન્ડર આપવામાં આવ્યું છે અને તેને સ્થાપિત કરવાનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે જે એક વર્ષમાં પૂર્ણ થશે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુનિતા અગ્રવાલ અને ન્યાયાધીશ પ્રણવ ત્રિવેદીની ડિવિઝન બેન્ચ અમરેલી જિલ્લામાં ગીર જંગલ નજીક રેલ્વે ટ્રેક પર એશિયાઈ સિંહોના મૃત્યુ સંબંધિત ઘટનાઓ અંગેની અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી.

ગયા વર્ષે કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે રેલ્વે મંત્રાલય અને ગુજરાતના વન વિભાગની દેખરેખ હેઠળ એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ સમિતિને ગીરમાં એશિયાઈ સિંહોના રક્ષણ અને ગીર સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં તેમની હિલચાલ અવરોધરહિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક માનક સંચાલન પ્રક્રિયા (SOP) વિકસાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે. આ સમિતિ ભૂતકાળની ઘટનાઓની તપાસ કરવા અને નિવારક પગલાં ઘડવા માટે પણ જવાબદાર છે.

સુનાવણી દરમિયાન, રેલવે તરફથી હાજર રહેલા એડવોકેટ રામ નંદન સિંહે હાઇકોર્ટને સૂચનાઓ પર માહિતી આપી હતી કે રેલવે ટ્રેક પર સિંહોની ગતિવિધિ પર નજર રાખવા માટે ઘુસણખોરી શોધ ઉપકરણ સ્થાપિત કરવા માટેના ટેન્ડરને 17 માર્ચ, 2025 ના રોજ સ્વીકૃતિ પત્ર જારી કરીને મંજૂરી આપવામાં આવી છે; અને કામ શરૂ થઈ ગયું છે જે એક વર્ષના સમયગાળામાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે.

"10-15 મીટર અમે શોધી શકીએ છીએ કે સિંહોની કોઈ હિલચાલ છે કે નહીં. ધારો કે ટ્રેન ત્યાં ન હોય તો પણ અમે શોધી શકીએ છીએ અને અમને સિંહોની હિલચાલની ખબર પડી શકે છે," સિંહે જણાવ્યું હતું.

રાજ્ય તરફથી હાજર રહેલા એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ મનીષા લવકુમાર શાહે રજૂઆત કરી હતી કે સમિતિએ સિસ્ટમને મંજૂરી આપી છે. "ખૂબ જ જરૂરી સિસ્ટમ; કારણ કે આ સૌથી અસરકારક સિસ્ટમ છે. અમે ધીમે ધીમે તેના તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ," તેણીએ રજૂઆત કરી હતી.

ત્યારબાદ કોર્ટે તેના આદેશમાં નોંધ્યું હતું કે, "રાજ્ય વન વિભાગના એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ શ્રીમતી મનીષા લવકુમાર શાહે આપેલા નિવેદન મુજબ, આ ઉપકરણને આ કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા નિર્દેશો અનુસાર ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ દ્વારા યોગ્ય રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી છે".

આગળની કોઈપણ ઘટનાઓના સંદર્ભમાં, એડિશનલ એડવોકેટ જનરલે કહ્યું, "અત્યાર સુધી અમે બરાબર કર્યું છે. જાન્યુઆરીથી અમને કોઈ ઘટના મળી નથી... જ્યાં પણ અમને જાણવા મળ્યું કે તે વીજળીનો કરંટ હતો કે અન્ય કોઈ કારણ હતું. હવે જ્યારે સમિતિ કાર્યરત છે, ત્યારે પણ તેની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે".

"રજૂઆત એ છે કે ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ ગીર જંગલ અને ગીર અભયારણ્યની કામગીરી પર નજર રાખી રહી છે. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે સિંહોની ગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે અને તે ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થવા જઈ રહી છે," કોર્ટે તેના આદેશમાં નોંધ્યું.

ઉપરોક્ત બાબતોને ધ્યાનમાં લેતા કોર્ટે ઓગસ્ટમાં આ મામલો પોસ્ટ કર્યો.

કેસનું શીર્ષક: સુઓ મોટો વિરુદ્ધ ભારત અને અન્ય સંઘ.

આર/રાઈટ અરજી (પીઆઈએલ) નંબર ૫૬ ઓફ ૨૦૧૮