ગાંધીનગર, રાજકોટથી વિશેષ અહેવાલ, તા. ૧૬ મે, ૨૦૨૫: ગુજરાત સરકારે રાજ્યના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવવા અને ભવિષ્યની વૃદ્ધિની દિશા નિર્ધારિત કરવા માટે એક દૂરંદેશીપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. આગામી ઔદ્યોગિક નીતિની જાહેરાત પહેલાં, સરકારે અગાઉની ઔદ્યોગિક નીતિઓના જમીની સ્તર પરના અમલીકરણની વાસ્તવિક અસરકારકતાનું ઝીણવટભર્યું મૂલ્યાંકન કરવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. આ માટે, રાજ્યભરમાં એક વ્યાપક સર્વે હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં વિવિધ ઔદ્યોગિક નીતિઓ હેઠળ લાભ મેળવનારા તમામ પ્રકારના ઉદ્યોગોને આવરી લેવામાં આવશે.
"વિવિધ ઔદ્યોગિક નીતિઓના અસર વિશ્લેષણ" નામના આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં થયેલા વાસ્તવિક રોજગારી સર્જનના આંકડા, વિવિધ પ્રદેશોમાં થયેલો આર્થિક વિકાસ અને એકંદર પ્રાદેશિક સંતુલનની માહિતી એકત્રિત કરવાનો છે. આ સર્વે માત્ર આંકડાઓ એકત્રિત કરવા સુધી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તેનો મુખ્ય હેતુ એ પણ જાણવાનો છે કે રાજ્યની વિવિધ ઔદ્યોગિક નીતિઓથી કેટલા ઉદ્યોગોને ખરેખર ફાયદો થયો, આ ઉદ્યોગોની વર્તમાન કાર્યરત સ્થિતિ શું છે અને તેમને પ્રાપ્ત થયેલા નાણાકીય તેમજ અન્ય લાભોની તેમના વિકાસ પર કેવી અસર પડી છે.
છેલ્લા દોઢ દાયકામાં, ગુજરાત સરકારે ૨૦૦૯, ૨૦૧૫ અને ૨૦૨૦માં ત્રણ મોટી ઔદ્યોગિક નીતિઓ અમલમાં મૂકી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસને નવી દિશા આપવાનો હતો. વર્તમાન ઔદ્યોગિક નીતિ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫માં સમાપ્ત થવા જઈ રહી છે, ત્યારે રાજ્ય સરકારના ઉચ્ચ અધિકારીઓ માને છે કે આગામી નીતિનું માળખું તૈયાર કરતા પહેલાં જમીની હકીકતોનો તાગ મેળવવો અત્યંત આવશ્યક છે. આ મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ રાખવા માટે, આ વ્યાપક સર્વે કાર્ય સ્વતંત્ર અને ખ્યાતિપ્રાપ્ત બાહ્ય એજન્સીઓને આઉટસોર્સ કરવામાં આવશે, જેથી તટસ્થ અને સચોટ માહિતી પ્રાપ્ત થઈ શકે.
ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગના સચિવ પલક માડિયા દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર આદેશ અનુસાર, ગુજરાત સરકારે આ મહત્વપૂર્ણ અસર વિશ્લેષણ માટે ₹૨ કરોડનું ભંડોળ ફાળવ્યું છે. સર્વે કાર્ય માટે જરૂરી સ્ટાફની ભરતી બાહ્ય એજન્સીઓ દ્વારા નિયમો અનુસાર કરવામાં આવશે, અને અભ્યાસ સંબંધિત તમામ પ્રકારની ખરીદી રાજ્ય સરકારની હાલની ખરીદી માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરીને જ કરવામાં આવશે. આ દૂરંદેશી યોજનાને આ વર્ષના રાજ્યના સામાન્ય બજેટમાં પહેલેથી જ સામેલ કરવામાં આવી છે અને ઉદ્યોગ વિભાગ દ્વારા તેને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી પણ મળી ગઈ છે.
આદેશમાં વધુ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે આ સર્વે કાર્ય એક નિયુક્ત નોડલ એજન્સીની દેખરેખ હેઠળ અમલમાં મૂકવામાં આવશે અને અભ્યાસ માટે ઉદ્યોગોની પસંદગી એક સંપૂર્ણ પારદર્શક પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવશે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારના પૂર્વગ્રહને અવકાશ ન રહે. સર્વે માટે જરૂરી તમામ સાધનો અને કિટ્સ સરકારી ઈ-માર્કેટપ્લેસ (GeM) પોર્ટલ દ્વારા જ ખરીદવામાં આવશે. આ યોજનાની પ્રગતિનું સમયાંતરે મૂલ્યાંકન કરવા માટે તેને મુખ્યમંત્રી ડેશબોર્ડ સાથે પણ જોડવામાં આવશે, અને સમગ્ર ખર્ચને મંજૂર કરાયેલા માનવબળ બજેટની અંદર જ સખત રીતે નિયંત્રિત કરવામાં આવશે. કોઈપણ બાહ્ય સેવાઓનો ઉપયોગ માત્ર નિર્ધારિત સમયગાળા માટે જ કરવામાં આવશે.
ઉદ્યોગ વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ આ પહેલ અંગે વધુ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારની વર્તમાન નીતિઓની અસરકારકતા અને અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રો પર તેની શું અસર પડી છે તેનું ઊંડાણપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવા માટે બાહ્ય નિષ્ણાતો અથવા સંસ્થાઓને સામેલ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ મૂલ્યાંકન ખાસ કરીને રોજગારી સર્જનના વાસ્તવિક આંકડા, રાજ્યના વિવિધ પ્રદેશોમાં થયેલા સંતુલિત વિકાસ અને એકંદર આર્થિક વૃદ્ધિ જેવા મહત્વપૂર્ણ પરિબળો પર કેન્દ્રિત રહેશે. આ સર્વેના તારણો ભવિષ્યમાં રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓમાં નવી અને વધુ અસરકારક જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરવા માટે અમૂલ્ય માર્ગદર્શન પૂરું પાડશે.
લાભાર્થી ઉદ્યોગોના વિશ્લેષણના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો:
 * રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓની વિવિધ અસરોનું તલસ્પર્શી મૂલ્યાંકન કરવા માટે અનુભવી નિષ્ણાતોને સામેલ કરવા.
 * રાજ્યની વર્તમાન ઔદ્યોગિક નીતિઓ ખરેખર અસરકારક રીતે અમલમાં મુકાઈ રહી છે કે કેમ તેની વિસ્તૃત તપાસ કરવી.
 * રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓના માત્ર કાગળ પર નહીં, પરંતુ વાસ્તવિક દુનિયામાં શું પરિણામો આવ્યા છે તેનું ઝીણવટભર્યું પરીક્ષણ કરવું.
 * રાજ્યમાં વિવિધ ઔદ્યોગિક નીતિઓના કારણે થયેલા રોજગારી સર્જન, આર્થિક વૃદ્ધિ અને પ્રાદેશિક વિકાસના વ્યાપક પાસાઓનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવું.
 * આ મૂલ્યાંકન કાર્યમાં સરકારી કર્મચારીઓ પરનો વહીવટી બોજ ઓછો કરવો.
 * આ મૂલ્યાંકનના પરિણામોનો ઉપયોગ ભવિષ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓ ઘડવામાં અને તેને વધુ અસરકારક બનાવવામાં માર્ગદર્શક તરીકે કરવો.
 * વિવિધ ઉદ્યોગો દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલા કુલ રોકાણો અને તેમની વર્તમાન કાર્યરત સ્થિતિ સંબંધિત સચોટ ડેટા એકત્રિત કરવો.
 * રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓએ રાજ્યના ગ્રોસ સ્ટેટ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GSDP) અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ આર્થિક સૂચકાંકો પર તેમની અસર સહિત, રાજ્યના એકંદર આર્થિક વિકાસમાં કેટલો નક્કર ફાળો આપ્યો છે તેનું ચોક્કસ માપન કરવું.
 * રાજ્યની ઔદ્યોગિક નીતિઓ સ્થાનિક તેમજ વિદેશી રોકાણોને આકર્ષવામાં કેટલી સફળ રહી છે તેનું મૂલ્યાંકન કરવું.
 * ગુજરાત રાજ્યમાં વિવિધ કારણોસર બંધ થયેલા ઉદ્યોગો પાછળના મૂળભૂત કારણોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવી.
 * રાજ્યની વર્તમાન સબસિડી યોજનાઓમાં શું સુધારાઓ લાવવાની જરૂર છે તે નિર્ધારિત કરવું, જેથી તેનો લાભ ખરેખર જરૂરિયાતમંદ ઉદ્યોગો સુધી પહોંચી શકે. (ધસેક્રેટેરિયટ.ઈન માંથી સાભાર)