ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ હેઠળ કાર્યરત ગુજરાત કાઉન્સિલ ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (ગુજકોસ્ટ) દ્વારા 7-8 સપ્ટેમ્બર, 2025ની રાત્રે થનારા સંપૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ નિમિત્તે એક વિશેષ જાહેર આઉટરીચ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ ખગોળીય ઘટનાને 'બ્લડ મૂન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ગ્રહણની સમયરેખા અને વિશેષતાઓ:
આ ગ્રહણ 82 મિનિટ સુધી ચાલશે, જે આ દાયકાના સૌથી લાંબા ગ્રહણોમાંનું એક છે. 27 જુલાઈ, 2018 પછી પહેલીવાર આખો દેશ આ સંપૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ જોઈ શકશે. ભારતીય સમય મુજબ, ઉપછાયા ગ્રહણ રાત્રે 8:58 વાગ્યે શરૂ થશે, જ્યારે છત્ર ગ્રહણ 9:57 વાગ્યે શરૂ થશે. ગ્રહણની સંપૂર્ણતા રાત્રે 11:01 વાગ્યે શરૂ થશે અને રાત્રે 12:22 વાગ્યે સમાપ્ત થશે, જેમાં ચંદ્ર 1 કલાક અને 22 મિનિટ સુધી સંપૂર્ણપણે પૃથ્વીના પડછાયામાં રહેશે. બ્લડ મૂનનું શિખર રાત્રે 11:42 વાગ્યે જોવા મળશે.
સંપૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ દરમિયાન, ચંદ્ર સૂર્યપ્રકાશ પૃથ્વીના વાતાવરણમાંથી પસાર થતાં એક આકર્ષક તાંબા જેવો લાલ રંગ ધારણ કરશે. આ દુર્લભ ઘટના એટલા માટે બને છે કારણ કે વાતાવરણમાં વાદળી તરંગલંબાઇ ફેલાઈ જાય છે, જ્યારે લાંબી લાલ તરંગલંબાઇ ચંદ્રની સપાટીને વળાંક આપીને પ્રકાશિત કરે છે. વિશ્વભરમાં લગભગ 7 અબજ લોકો આ અદભુત ઘટના જોઈ શકશે.
ગુજરાતમાં ખાસ કાર્યક્રમો:
ગુજકોસ્ટના રાજકોટ, પાટણ, ભાવનગર અને ભુજ ખાતેના પ્રાદેશિક વિજ્ઞાન કેન્દ્રો, તેમજ ગુજરાતભરના તમામ જિલ્લા લોક વિજ્ઞાન કેન્દ્રો 7 સપ્ટેમ્બરના રોજ મોડી રાત સુધી ખુલ્લા રહેશે. આ કેન્દ્રોમાં ટેલિસ્કોપની સુવિધા સાથે નિષ્ણાતો દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને નાગરિકો આ ગ્રહણનો અનુભવ કરી શકે.
કાર્યક્રમો અને પ્રવૃત્તિઓ:
આ પ્રસંગે અનેક વિશેષ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ભુજમાં ભારતની પ્રથમ જાહેર અવકાશ વેધશાળા દ્વારા અવલોકન, પ્રાદેશિક વિજ્ઞાન કેન્દ્રો ખાતે ખાસ ગ્રહણ આઉટરીચ કાર્યક્રમો, ઇન્ટરેક્ટિવ સત્રો, ગ્રહણની વિભાવના સમજાવતા પ્રદર્શન મોડેલો, અંધશ્રદ્ધાનો સામનો કરવા માટે માન્યતા-નિરાકરણ સત્રો અને એસ્ટ્રોફોટોગ્રાફી માર્ગદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ગુજકોસ્ટની ચેનલ પર આ કાર્યક્રમનું લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ પણ કરવામાં આવશે, જેથી વ્યાપક પહોંચ સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
ગુજકોસ્ટ દ્વારા ગુજરાતના તમામ કલાપ્રેમીઓને આ દુર્લભ ખગોળીય ઘટનાનો લાભ લેવા અને વૈજ્ઞાનિક વલણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આમંત્રણ પાઠવવામાં આવ્યું છે.