ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે સામાજિક ન્યાય અને મહિલા સશક્તિકરણની દિશામાં એક મોટું ડગલું ભરતા બાળકના જન્મના દાખલાના નિયમોમાં ધરખમ ફેરફાર કર્યા છે. રાજ્યના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી નવી એડવાઈઝરી મુજબ, હવે બાળકના જન્મના પ્રમાણપત્રમાં પિતાના સ્થાને માતાનું નામ લખવાની કાયદેસરની છૂટ આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને સિંગલ પેરેન્ટ્સ, છૂટાછેડા લીધેલી મહિલાઓ અથવા જે કિસ્સામાં માતા એકલી સંતાનનો ઉછેર કરી રહી હોય, તેમના માટે આ નિર્ણય આશીર્વાદ સમાન સાબિત થશે. હવે આવી માતાઓએ પિતાના નામ માટે કોઈ કાયદાકીય જંગ લડવો નહીં પડે.

આ નવા નિયમની સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે હવે જન્મના દાખલામાં નામ તમારી મરજી મુજબ રાખી શકાશે. એટલે કે જો માતા ઈચ્છે તો બાળકના નામ પાછળ પોતાનું નામ અને પોતાની અટક પણ લગાવી શકશે. અત્યાર સુધી પિતાનું નામ લખવું ફરજિયાત હોવાથી અનેક માતાઓને શૈક્ષણિક કે અન્ય સરકારી કામોમાં મુશ્કેલી પડતી હતી. જોકે, સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પિતાની કોલમમાં જૈવિક (Biological) પિતાનું નામ તો રહેશે જ, પરંતુ બાળકના ઓળખના નામમાં (Middle Name) પિતાના સ્થાને માતાનું નામ જોડવાની સ્વતંત્રતા આપવામાં આવી છે.

વહીવટી તંત્ર દ્વારા આ પ્રક્રિયાને પેપરલેસ અને સરળ બનાવવાના પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવ્યા છે. ટેકનિકલ કારણોસર વર્ષ 2019 પછીના ડેટામાં હજુ કેટલીક પ્રક્રિયા બાકી છે, પરંતુ 2019 પહેલા નોંધાયેલા તમામ જન્મના દાખલાઓમાં આ સુધારાનો અમલ તાત્કાલિક અસરથી શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, હવે જન્મ-મરણના દાખલામાં એકથી વધુ વખત સુધારો કરવાની પણ છૂટ અપાઈ છે. અગાઉના જટિલ નિયમોને કારણે લોકોને કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડતા હતા, જેમાંથી હવે મુક્તિ મળશે.

સામાજિક નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને આવકારી રહ્યા છે કારણ કે તે બદલાતા સામાજિક માળખા અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો સ્વીકાર કરે છે. આ નિર્ણય માત્ર કાગળ પરનો સુધારો નથી, પણ તે હજારો એવી માતાઓને સન્માન આપે છે જેઓ એકલા હાથે સંતાનોનું ભવિષ્ય ઘડી રહી છે. ગાંધીનગરથી છૂટેલી આ એડવાઈઝરી હવે રાજ્યની તમામ નગરપાલિકાઓ અને પંચાયતોમાં લાગુ કરી દેવામાં આવી છે, જેનાથી સામાન્ય જનતાને નામ સુધારવાની લાંબી અને ખર્ચાળ પ્રક્રિયામાંથી કાયમી રાહત મળશે.