ગાંધીનગર: આજના આધુનિક યુગમાં પણ પીવાના પાણીની સમસ્યા ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે એક પડકાર રહી છે. આ પડકારને પહોંચી વળવા માટે ભારત સરકાર અને ગુજરાત સરકારના સંયુક્ત ઉપક્રમે 'જલ જીવન મિશન' (JJM) યોજના પૂરજોશમાં કાર્યરત છે. આ યોજના દ્વારા છેવાડાના માનવી સુધી શુદ્ધ અને પૂરતું પીવાનું પાણી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે, જેથી ગ્રામીણ જીવનધોરણમાં ધરખમ સુધારો લાવી શકાય.
યોજનાનો મુખ્ય હેતુ અને વ્યાપ
જલ જીવન મિશન માત્ર પાઈપલાઈન નાખવાની યોજના નથી, પરંતુ તે જન-કલ્યાણનું એક મોટું અભિયાન છે. તેના મુખ્ય પાસાઓ નીચે મુજબ છે:
•    ઘરે-ઘરે નળ: ગામડાના દરેક ઘરને વ્યક્તિગત નળ કનેક્શન આપી 'નલ સે જલ'ના સૂત્રને સાર્થક કરવું.
•    જાહેર સંસ્થાઓની સુવિધા: ઘરોની સાથે સાથે ગામની શાળાઓ, આંગણવાડીઓ, ગ્રામ પંચાયત કચેરીઓ અને આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં પણ શુદ્ધ પાણીની વ્યવસ્થા કરવી.
•    અગ્રતા ક્ષેત્રો: પાણીની ગુણવત્તાથી પ્રભાવિત વિસ્તારો, દુષ્કાળગ્રસ્ત અને રણ વિસ્તારોના ગામોને આ યોજનામાં પ્રથમ અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
કોણ લઈ શકે છે આ યોજનાનો લાભ?
આ યોજનાનો વ્યાપ સમગ્ર ગુજરાતમાં છે અને તેની પાત્રતાના માપદંડ અત્યંત ઉદાર છે:
1.    તમામ પરિવારો: કોઈ પણ જ્ઞાતિ, જાતિ કે વ્યવસાયના ભેદભાવ વગર દરેક ગ્રામીણ પરિવાર આનો લાભ લઈ શકે છે.
2.    કોઈ આવક મર્યાદા નથી: આ સુવિધા મેળવવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની આવક મર્યાદા રાખવામાં આવી નથી.
મહિલાઓના શ્રમમાં ઘટાડો અને આરોગ્યમાં સુધારો
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલાઓને પીવાનું પાણી ભરવા માટે માઈલો સુધી ચાલીને જવું પડતું હોય છે. આ યોજનાથી તેમનો સમય અને શ્રમ બચશે, જેથી તેઓ અન્ય ઉત્પાદક કાર્યોમાં જોડાઈ શકશે. વધુમાં, શુદ્ધ અને ફિલ્ટર થયેલું પાણી મળવાથી જળજન્ય રોગો (જેમ કે ટાઈફોઈડ, કોલેરા) પર નિયંત્રણ આવશે અને ગ્રામીણ સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થશે.
ભવિષ્યનું વિઝન: સ્વાવલંબી ગામડાં
ગુજરાત સરકારના નર્મદા અને પાણી પુરવઠા વિભાગ દ્વારા યુદ્ધના ધોરણે પાઈપલાઈન નેટવર્ક અને પાણીની ટાંકીઓના નિર્માણની કામગીરી ચાલી રહી છે. ગ્રામ પંચાયત સ્તરે 'પાણી સમિતિ'ની રચના કરવામાં આવી છે જે આ યોજનાની જાળવણી પર દેખરેખ રાખે છે. સરકારનું વિઝન છે કે આગામી સમયમાં ગુજરાતનું એક પણ ઘર નળ કનેક્શન વગરનું ન રહે.