નર્મદા જિલ્લાના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં જ્યારે રાજકીય પક્ષો હાઈ-ટેક પ્રચારમાં વ્યસ્ત છે, ત્યારે એક નિરક્ષર કચરો વીણનાર શ્રમિકે લોકશાહીની સાચી વ્યાખ્યા રજૂ કરીને સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પોતાની સાયકલ લારી પર ભાજપ, કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી એમ ત્રણેય મુખ્ય હરીફ પક્ષોના ઝંડા લગાવીને ફરતા આ વ્યક્તિ કોઈ રાજકીય એજન્ટ નથી, પરંતુ 'મહત્તમ મતદાન' ના જાગૃત પ્રહરી બનીને ઉભર્યા છે. આ શ્રમિકનો ઉદ્દેશ્ય કોઈ ચોક્કસ પક્ષનો પ્રચાર કરવાનો નહીં, પણ મતદારોને તેમના પવિત્ર મતાધિકારની યાદ અપાવવાનો છે. ગરીબી અને રોજિંદા સંઘર્ષ વચ્ચે પણ આ અનોખી પહેલ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને નાગરિકોમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે.

ચૂંટણી પંચના 'સ્વીપ' કાર્યક્રમ હેઠળ સામાન્ય રીતે લાખો રૂપિયા ખર્ચવામાં આવતા હોય છે, ત્યારે આ શ્રમિક સ્વખર્ચે જનજાગૃતિનું કામ કરી રહ્યા છે. કચરાના ઢગલામાંથી પ્લાસ્ટિક અને લોખંડ વીણીને પોતાના 4 દીકરાઓનું ગુજરાન ચલાવતા આ વ્યક્તિએ જણાવ્યું હતું કે, તેમને કોઈ પક્ષ તરફથી આર્થિક સહાય મળતી નથી. તેમનો તર્ક સ્પષ્ટ છે કે જે પક્ષ દેશ અને સમાજનું હિત ઈચ્છતો હોય તે સત્તા પર આવવો જોઈએ, પરંતુ તે માટે જનતાએ મતદાન કરવું અનિવાર્ય છે. એરકન્ડિશન ઓફિસોમાં બેસીને લોકશાહીની ટીકા કરતા શિક્ષિત વર્ગ સામે આ શ્રમિક એક જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યા છે. તેમની સાયકલ લારી જ્યાંથી પસાર થાય છે ત્યાં લોકો કુતૂહલવશ ઉભા રહીને મતદાન અંગે વિચારતા જોવા મળે છે.

નર્મદા જિલ્લો, જે મુખ્યત્વે આદિવાસી બહુમતી ધરાવે છે, ત્યાં આ વખતે ત્રિપાંખિયો જંગ જામ્યો છે. ચૈતર વસાવા જેવા પ્રભાવશાળી નેતાઓના કારણે આ બેઠક પર ભાજપ, કોંગ્રેસ અને AAP વચ્ચે કાંટાની ટક્કર જોવા મળી રહી છે.  આ વખતે એક ગરીબ શ્રમિક દ્વારા જે રીતે નિઃસ્વાર્થ ભાવે જાગૃતિ લાવવામાં આવી રહી છે તે લોકશાહીના પાયાને મજબૂત કરે છે. સ્થાનિક વિશ્લેષકો માને છે કે જ્યારે સમાજના છેવાડાનો માનવી તંત્ર અને વ્યવસ્થા પ્રત્યે આટલી આશાવાદી દૃષ્ટિ રાખતો હોય, ત્યારે તે મતદાનની પ્રક્રિયામાં ચોક્કસ પરિવર્તન લાવી શકે છે.

સત્તાની લડાઈમાં હાર-જીત ગમે તેની થાય, પણ નર્મદાના રસ્તાઓ પર ફરતી આ સાયકલ લારીએ એ સાબિત કરી દીધું છે કે લોકશાહીમાં સૌથી શક્તિશાળી પાત્ર 'મતદાર' પોતે જ છે. ભૌતિક સુખ-સુવિધાઓ અને પાકા મકાનના અભાવ છતાં, આ વ્યક્તિની દેશદાઝ અને સમજણ અત્યંત પ્રશંસનીય છે. જ્યારે મોટા ગજાના નેતાઓ એકબીજા પર આક્ષેપબાજી કરવામાં વ્યસ્ત છે, ત્યારે આ મજૂરે શાંત રહીને સમાજને પોતાની જવાબદારીનું ભાન કરાવ્યું છે. આવનારા દિવસોમાં નર્મદાની જનતા ઈવીએમ મશીન પર જે મહોર મારશે, તેમાં ક્યાંક ને ક્યાંક આ શ્રમિકની સાયકલ પર લહેરાતા ત્રિરંગી ઝંડાઓની અપીલનો પડઘો જરૂર સંભળાશે.