રાજકોટ: ભારતનો ઈતિહાસ માત્ર કિલ્લાઓ અને રણના મહેલો સુધી સીમિત નથી, પરંતુ અહીં એવા અનેક સ્થાપત્ય અજાયબીઓ છે જે પાણીની મધ્યમાં બિરાજમાન હોવાને કારણે 'તરતા મહેલો' તરીકે ઓળખાય છે. પ્રાચીન સમયના રાજા-મહારાજાઓએ ગરમીથી બચવા અને કુદરતી વાતાવરણનો આનંદ માણવા માટે પાણીની મધ્યમાં આ ભવ્ય મહેલોનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. આ મહેલો માત્ર દેખાવમાં જ સુંદર નથી, પરંતુ તે સમયની અદભુત એન્જિનિયરિંગ અને સ્થાપત્ય કળાનો નમૂનો છે, જે આધુનિક યુગના એસી (AC) વગર પણ આંતરિક ભાગને ઠંડો રાખતા હતા.
જાણો ભારતના આ ૫ જળ-મહેલોની વિશેષતા:
૧. જલ મહેલ, જયપુર (રાજસ્થાન):
માન સાગર તળાવની મધ્યમાં આવેલો આ મહેલ ૧૮મી સદીમાં મહારાજા માધો સિંહ પ્રથમ દ્વારા શિકાર લોજ તરીકે બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ મહેલની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેના પાંચ માળમાંથી ચાર માળ પાણીની અંદર ડૂબેલા રહે છે, જેના કારણે તે પાણી પર તરતો મહેલ લાગે છે. સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે આ મહેલનું દ્રશ્ય અવિસ્મરણીય હોય છે.
૨. તાજ લેક પેલેસ, ઉદયપુર (રાજસ્થાન):
પિછોલા તળાવના શાંત પાણીમાં તરતો આ મહેલ વિશ્વની સૌથી વૈભવી હેરિટેજ હોટલોમાં ગણાય છે. ૧૭૪૩માં મહારાણા જગત સિંહ દ્વિતીય દ્વારા નિર્મિત આ આરસપહાણી મહેલ સુંદર ફુવારાઓ અને કોતરણીકામથી ભરેલો છે. આજે પણ અહીં પહોંચવા માટે હોડીનો જ ઉપયોગ કરવો પડે છે, જે તેને વધુ ખાસ બનાવે છે.
૩. નીરમહલ, ત્રિપુરા:
ઉત્તર-પૂર્વ ભારતનું આ ઘરેણું રુદ્રસાગર તળાવની મધ્યમાં સ્થિત છે. ૧૯૩૦માં મહારાજા બીર બિક્રમ કિશોર દ્વારા નિર્મિત આ મહેલ હિન્દુ અને મુઘલ સ્થાપત્યનો સંગમ છે. તળાવમાં બોટ દ્વારા મહેલ સુધી પહોંચવાનો અનુભવ પ્રવાસીઓને એક રોમાંચક પ્રવાસ પૂરો પાડે છે.
૪. જહાજ મહેલ, માંડુ (મધ્યપ્રદેશ):
નામ પ્રમાણે જ આ મહેલ પાણીમાં તરતા વહાણ જેવો દેખાય છે. ૧૫મી સદીમાં સુલતાન ગિયાસ-ઉદ્દ-દીન ખિલજી દ્વારા નિર્મિત આ મહેલ મુંજ તલાઓ અને કપૂર તલાઓ વચ્ચે આવેલો છે. તેની વરસાદી પાણીના સંગ્રહની વ્યવસ્થા અને ઠંડક આપતી ચેનલો તે સમયની એન્જિનિયરિંગ કુશળતાનો જીવતો જાગતો પુરાવો છે.
૫. લાલ મહલ (ઐતિહાસિક સંદર્ભ):
જોકે ઉપરના ચાર પ્રખ્યાત છે, પરંતુ ભારતના ઇતિહાસમાં આવા અનેક નાના-મોટા જળ-મહેલો છે જે રાજાઓની પ્રકૃતિ પ્રત્યેની રુચિને દર્શાવે છે. આ તમામ મહેલો મુલાકાતીઓને શાંતિ, રોયલ્ટી અને ઇતિહાસના એક અલગ જ રંગમાં રંગી દે છે.
જો તમે આ વખતે તમારી રજાઓમાં કંઈક અલગ અનુભવવા માંગતા હોવ, તો આ મહેલો ચોક્કસપણે તમારી બકેટ લિસ્ટમાં હોવા જોઈએ. આ ઐતિહાસિક સ્થળો માત્ર ફોટોગ્રાફી માટે જ નહીં, પરંતુ પ્રાચીન ભારતની અદભૂત કલ્પનાશક્તિને સમજવા માટે પણ બેસ્ટ ડેસ્ટિનેશન છે.