નવી દિલ્હી તા.૯

 નરેન્દ્રભાઈ મોદી આજે 9 જૂન, 2024ના રોજ ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લેવા જઈ રહ્યા છે. તેમનું સત્તાવાર સરનામું એ જ 7 લોક કલ્યાણ માર્ગ (7 LKM) હશે, જ્યાં તેઓ 2014માં PM બન્યા બાદથી રહે છે. પરંતુ, આ હંમેશા વડાપ્રધાનના નિવાસસ્થાનનું કાયમી સરનામું નહોતું. આ ઘર વિશે ઘણી રસપ્રદ તથ્યો પણ છે. 

આજે અમે તમને જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ કે આ સરનામે રહેતા દેશના પહેલા વડાપ્રધાન કોણ હતા. કયા વડાપ્રધાને આ સંબોધનને કાયમી બનાવ્યું? દેશના વડાપ્રધાન પહેલા ક્યાં રહેતા હતા? વડા પ્રધાન ઉપરાંત, ભારતના મુખ્ય રાજ્યોના મુખ્ય પ્રધાનોના કાયમી સરનામાં છે.

વર્ષ 1940માં દિલ્હીમાં રેસ કોર્સ બનાવવામાં આવ્યો હતો, જે દિલ્હી રેસ ક્લબનો ભાગ હતો. અહીં ઘોડાની રેસ થતી હતી, તેથી આ જગ્યાનું નામ રેસકોર્સ રોડ પડ્યું. આ પછી, 1980 ના દાયકામાં, લુટિયન્સ દિલ્હીમાં પાંચ બંગલા બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેને વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાન તરીકે કાયમી નિવાસ બનાવવામાં આવ્યા હતા. રાજીવ ગાંધી દેશના પહેલા વડાપ્રધાન બન્યા, જેમણે વર્ષ 1984 થી 7 રેસકોર્સ રોડ પર કાયમી રહેવાનું શરૂ કર્યું.

સપ્ટેમ્બર 2016 માં, ભારતીય સંસ્કૃતિ અનુસાર આ રોડનું નામ બદલીને 7 લોક કલ્યાણ માર્ગ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ બીજેપી સાંસદ અને NDMC સભ્ય મીનાક્ષી લેખીએ કહ્યું કે 'રેસકોર્સ રોડનું નામ બદલવા માટે ઘણા સૂચનો મળ્યા હતા. પરંતુ, દેશના વડાપ્રધાન જ્યાં રહે છે અને દેશવાસીઓ માટે કલ્યાણકારી કાર્યો કરે છે તે રસ્તાનું નામ લોક કલ્યાણ માર્ગ હોવું જોઈએ. આ પછી વડાપ્રધાનના આવાસનું નામ 7 RCR થી બદલીને 7 LKM કરવામાં આવ્યું. 

પીએમ પહેલા આ જગ્યાઓ પર રહેતા હતા 

 ભારતના પ્રથમ પીએમ જવાહરલાલ નેહરુ તીન મૂર્તિ ભવનમાં રહેતા હતા, જે બ્રિટિશ ભારતમાં બ્રિટિશ ભારતીય સેનાના કમાન્ડર-ઈન-ચીફનું નિવાસસ્થાન હતું. વર્ષ 1964માં નેહરુનું અવસાન થયું અને 1984માં આ સ્થળને નેહરુ મેમોરિયલ મ્યુઝિયમ અને લાઈબ્રેરીમાં ફેરવવામાં આવ્યું.

 

ભારતના બીજા પીએમ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન 10 જનપથ હતું. અહીં તેઓ 1964-1966 સુધી રહ્યા. બાદમાં આ જગ્યા કોંગ્રેસ પાર્ટીને આપવામાં આવી હતી. 

ઈન્દિરા ગાંધી સફદરજંગ રોડ પરના એક મકાનમાં રહેતા હતા, જે તેમના પહેલા ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુધીરંજન દાસને ફાળવવામાં આવ્યું હતું. 31 ઑક્ટોબર 1984ના રોજ ઘરના બગીચામાં તેમની હત્યા કરવામાં આવ્યા બાદ આ ઘરને ઈન્દિરા ગાંધી મેમોરિયલ અને મ્યુઝિયમમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું. 

 

રાજીવ ગાંધી પછી વડાપ્રધાન બનેલા વીપી સિંહે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન 1990માં 7 રેસકોર્સ રોડને વડાપ્રધાનનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન બનાવ્યું હતું. આ પછી આ સ્થાન કાયમ માટે વડાપ્રધાનનું નિવાસસ્થાન બની ગયું. 

7 આરસીઆર સંબંધિત કેટલાક રસપ્રદ તથ્યો 

વર્ષ 1920 અને 1930માં નવી દિલ્હીને સ્થાયી કરવાનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. રોબર્ટ ટોર રસેલ, જે તે સમયે બ્રિટિશ આર્કિટેક્ટ એડવિન લ્યુટિયન્સની ટીમનો ભાગ હતો, તેણે મૂળ 7 આરસીઆરમાં બંગલાની ડિઝાઇન કરી હતી. આ બંગલો 12 એકર જમીનમાં બનેલો છે. 

પીએમ નિવાસને સફદરજંગ એરપોર્ટ સાથે જોડવા માટે લગભગ 2 કિલોમીટર લાંબી અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ બનાવવામાં આવી છે. આ ટનલનું કામ 2010માં શરૂ થયું હતું અને જુલાઈ 2014માં પૂરું થયું હતું. તેનો ઉપયોગ કરનાર નરેન્દ્રભાઈ મોદી પ્રથમ વડાપ્રધાન છે.

7 લોક કલ્યાણ માર્ગમાં 1, 3, 5, 7 અને 9 નંબરના 5 બંગલા છે. 5 લોક કલ્યાણ માર્ગ એ PM માટે ખાનગી રહેણાંક વિસ્તાર છે અને 7મો બંગલો તેમની ઓફિસ છે. PMની સુરક્ષા માટે તૈનાત SPG જવાનો બંગલા 9માં રહે છે. બંગલો 3 એ વડાપ્રધાનના મહેમાનો માટેનું ગેસ્ટ હાઉસ છે. બંગલા 1 માં હેલિપેડ છે, જે 2003 થી ઉપયોગમાં લેવાય છે.

આ બંગલા અલગ-અલગ જગ્યાએ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે બહુ મોટા નથી. ઘરમાં બે બેડરૂમ, એક વધારાનો ઓરડો, એક ડાઇનિંગ રૂમ અને મુખ્ય લિવિંગ રૂમ છે, જેમાં લગભગ 30 લોકો બેસી શકે છે. 7 લોક કલ્યાણ માર્ગની લૉન શ્રેષ્ઠ છે. અહીં મોર સહિત અનેક પક્ષીઓ વસે છે. 

આ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ પાસે પણ કાયમી રહેઠાણ છે 

દેશના વડાપ્રધાનની સાથે કેટલાક મોટા રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ પણ કાયમી રહેઠાણ ધરાવે છે. દેશના મોટાભાગના રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓને અલગ-અલગ જગ્યાએ રહેઠાણ ફાળવવામાં આવ્યા છે. સાથે જ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, મધ્યપ્રદેશ, હિમાચલ પ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ અને તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રીઓનું સંબોધન કાયમી છે. 

ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં 5, કાલિદાસ માર્ગ પર બનેલો વિશાળ બંગલો મુખ્ય પ્રધાનનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન છે. માર્ચ 2017માં સીએમ બન્યા બાદ યોગી આદિત્યનાથ અહીં રહે છે. 

બિહારના સીએમ પટનામાં 1, એની માર્ગ ખાતેના બંગલામાં રહે છે. તેનું નામ મહારાષ્ટ્રમાં જન્મેલા રાજકારણી માધવ શ્રીહરિ અનેના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેઓ સ્વતંત્રતા પછી રાજ્યના બીજા રાજ્યપાલ પણ હતા. હાલમાં નીતિશ કુમાર અહીં રહે છે. 

 

વર્ષા બંગલો મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રીનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન છે. તે મુંબઈની મલબાર હિલ્સ પર આવેલું છે. આ બંગલો મહારાષ્ટ્ર પોલીસની સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ટીમ દ્વારા સુરક્ષિત છે.  

હિમાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીનું કાયમી નિવાસ શિમલામાં ઓકઓવર નામની ઐતિહાસિક ઈમારતમાં છે. મૂળરૂપે આ જગ્યા પટિયાલાના મહારાજાઓની માલિકીની હતી. બ્રિટિશ વાઈસરોય લોર્ડ લેન્સડાઉને પટિયાલાના મહારાજાને 1891માં વાઈસરોયની પુત્રી સાથે ભાગી જવા બદલ શિમલામાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા. ઓકઓવરને પાછળથી બ્રિટિશ સરકારને વેચી દેવામાં આવ્યું અને તે વિવિધ અધિકારીઓ અને મહાનુભાવોનું નિવાસસ્થાન બની ગયું. 1947 માં ભારતની આઝાદી પછી, ઓકોવરને હિમાચલ પ્રદેશની રાજ્ય સરકારમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું અને 1971 માં તે મુખ્ય પ્રધાનનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન બન્યું.

મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રીનું કાયમી નિવાસસ્થાન 6, શ્યામલા હિલ્સ, ભોપાલ ખાતે છે. હાલમાં અહીંના સીએમ મોહન યાદવ છે.  

અનુગ્રહ કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રીનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન છે. તે રાજધાની બેંગલુરુમાં કુમારકૃપા રોડ પર સ્થિત છે. હાલમાં આ ઘરમાં મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા રહે છે. 

ક્લિફ હાઉસ એ કેરળના મુખ્યમંત્રીનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન છે. તે રાજધાની તિરુવનંતપુરમમાં નાન્થનકોડ ખાતે આવેલું છે. તેનું નિર્માણ ત્રાવણકોર રાજાશાહીના સમયમાં થયું હતું. 

તેલંગાણાના સીએમનું સત્તાવાર સરનામું પ્રજા ભવન છે ગ્રીનલેન્ડ રોડ, પુંજગુટ્ટા, હૈદરાબાદ. આ 2016 માં કે. ચંદ્રશેખર રાવના મુખ્ય પ્રધાનપદ દરમિયાન, ભારતીય આર્કિટેક્ટ એન. નિરુપ કુમાર રેડ્ડીએ ડિઝાઇન કર્યું છે.