મુંબઇ,તા. ૨૫: આ દિવસોમાં માત્ર શેરબજાર જ નવા રેકોર્ડ નથી બનાવી રહ્યું પરંતુ IPO માર્કેટ પણ વિસ્‍તરી રહ્યું છે. આ અઠવાડિયે ત્રણ પ્રારંભિક પબ્‍લિક ઓફરિંગ (IPO) બંધ થવા સાથે, છેલ્લા ૧૭ વર્ષમાં પ્રથમ અર્ધ બજાર માટે શ્રેષ્ઠ રહેશે. પ્રાઇમ ડેટાબેઝ ડેટા અનુસાર, ૩૭ કંપનીઓ પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળા દરમિયાન મૂડીબજારમાંથી રૂ. ૩૨,૦૦૦ કરોડ એકત્ર કરવામાં સફળ રહી હતી. આ કંપનીઓ કો-વર્કિંગ સ્‍પેસ, ફર્નિચર રિટેલિંગ અને ઓનલાઈન ટિકિટ બુકિંગ જેવા ક્ષેત્રોની છે.

૨૦૦૭માં શેરબજારમાં આવેલી તેજી દરમિયાન ૫૪ કંપનીઓએ મૂડીબજારમાંથી રૂ. ૨૦,૮૩૩ કરોડ એકત્ર કર્યા હતા. પરંતુ ૨૦૨૨માં IPO માર્કેટ તેની સર્વોચ્‍ચ સપાટીએ હતું, જયારે ૧૬ કંપનીઓએ ઇશ્‍યૂ દ્વારા રૂ. ૪૦,૩૧૧ કરોડ એકત્ર કર્યા હતા. તેમાં સરકારી વીમા કંપની લાઈફ ઈન્‍સ્‍યોરન્‍સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્‍ડિયા (LIC)નો આઈપીઓ પણ સામેલ છે, જે અત્‍યાર સુધીનો સૌથી મોટો આઈપીઓ છે. આ વર્ષે ૨૦૨૨ પછીનો બીજો શ્રેષ્ઠ આંકડો મળ્‍યો છે.

જો આપણે ૨૦૨૨ ના આંકડાઓમાંથી LIC IPO માટે મળેલી રકમને કાઢી નાખીએ, તો ૨૦૨૪ એ IPO માર્કેટ માટે ઇશ્‍યુની સંખ્‍યા અને એકત્ર કરાયેલી રકમની દ્રષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ વર્ષ રહ્યું છે. પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળા દરમિયાન, ભારતીય અને વિદેશી રોકાણકારોએ પુષ્‍કળ રોકડ ઠાલવી હતી, જેના કારણે ગયા વર્ષના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળાની તુલનામાં રોકાણમાં ચાર ગણો વધારો નોંધાયો હતો. આ સિવાય શેરબજારમાં ઉત્‍કૃષ્ટ વેલ્‍યુએશન જોઈને ઘણી કંપનીઓ આઈપીઓ લઈને મૂડીબજારમાં પ્રવેશવા આવી હતી.

આ વર્ષે IPO માર્કેટ ખૂબ જ ગરમ હતું, જયારે અગાઉના વર્ષોમાં જયારે ચૂંટણીઓ યોજાતી હતી ત્‍યારે IPO માર્કેટ ધીમી રહેતું હતું. ૨૦૧૯ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં માત્ર ૮ કંપનીઓએ રૂ. ૫,૫૦૯ કરોડ એકત્ર કર્યા હતા. ૨૦૧૪ના પ્રથમ છ મહિનામાં એક આઈપીઓ હતો અને ૨૦૦૯માં માત્ર બે ઈસ્‍યુ દ્વારા રૂ. ૩૦૨ કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્‍યા હતા.

બેન્‍કર્સે જણાવ્‍યું હતું કે અગાઉના ચૂંટણી વર્ષોથી વિપરીત, આ વર્ષે ચૂંટણીના પરિણામો વિશે ઘણી ઓછી અનિﾍતિતા હતી. જેએમ ફાઇનાન્‍શિયલના મેનેજિંગ ડિરેક્‍ટર ચિરાગ નેગાંધીએ કહ્યું,‘સરકારના અસ્‍તિત્‍વ અંગે કોઈને શંકા નહોતી. બજારમાં થોડી અસ્‍થિરતા હતી પરંતુ કેન્‍દ્રમાં સ્‍થિરતા અને નીતિ સાતત્‍ય માટે કોઈ જોખમ નહોતું. આ કારણે, IPO લાવનારી કંપનીઓએ ચૂંટણી પરિણામોની રાહ જોવી ન હતી કારણ કે તેમને પરિણામની પહેલેથી જ ખ્‍યાલ હતો.

નેગાંધીએ જણાવ્‍યું હતું કે સારા IPOમાં રોકાણ કરવા માટે સ્‍થાનિક સંસ્‍થાઓ, પારિવારિક કચેરીઓ અને ઉચ્‍ચ નેટવર્થ વ્‍યક્‍તિઓ (HNIs) પાસે પૂરતી રોકડ ઉપલબ્‍ધ છે. આ વર્ષે અત્‍યાર સુધીમાં સ્‍થાનિક મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડોએ સ્‍થાનિક શેરોમાં રૂ. ૧.૮૫ લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ કર્યું છે.

નેગાંધીએ કહ્યું, ‘કેટલાક સમય માટે વિદેશી રોકાણકારો નેટ સેલર પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ ભારતમાં તેમની સંખ્‍યા ઓછી નથી. જો તેઓ સારી કિંમત જુએ છે, તો તેઓ તેને ખરીદે છે.' તે પછી આધાર હાઉસિંગ ફાઇનાન્‍સે રૂ. ૩,૦૦૦ કરોડ ઊભા કર્યા. સૌથી નાનો IPO વિભોર સ્‍ટીલ ક્‍યુબ્‍સનો હતો અને તેણે મૂડી બજારોમાંથી રૂ. ૭૨ કરોડ એકત્ર કર્યા હતા.

૨૦૨૩ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં સરેરાશ સોદાનું કદ રૂ. ૮૯૬ કરોડ હતું, જે આ વર્ષે સહેજ ઘટીને રૂ. ૮૫૯ કરોડ થયું છે. વર્ષ ૨૦૨૪માં અત્‍યાર સુધીમાં સેન્‍સેક્‍સમાં ૬.૮ ટકા અને નિફટીમાં ૮.૧ ટકાનો વધારો થયો છે. નિફટી મિડકેપ ૧૦૦ એ ૨૦ ટકા અને નિફટી સ્‍મોલકેપ ૧૦૦ એ ૨૦.૫ ટકાનો વધારો નોંધાવ્‍યો છે. શેરબજારમાં પ્રવેશી રહેલી નવી કંપનીઓએ પણ રોકાણકારોને સારું વળતર આપ્‍યું છે. નવી લિસ્‍ટેડ કંપનીઓને ટ્રેક કરતો BSE IPO ઇન્‍ડેક્‍સ આ વર્ષે ૨૧.૮ ટકા વધ્‍યો છે.

કુલ રકમનો એક ક્‍વાર્ટર (રૂ. ૭,૮૭૯ કરોડ) માત્ર નાણાકીય કંપનીઓ દ્વારા જ એકત્ર કરવામાં આવ્‍યો હતો. બેન્‍કર્સે જણાવ્‍યું હતું કે સામાન્‍ય બજેટ પહેલા ગતિ ધીમી પડી શકે છે, પરંતુ બીજા અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં સંભવિત IPOની સંખ્‍યા પણ ઘણી વધારે છે. આ સમય દરમિયાન સ્‍વિગી, હ્યુન્‍ડાઈ ઈન્‍ડિયા અને ઓલા જેવી ઘણી મોટી કંપનીઓ તેમના IPO સાથે મૂડી બજારમાં પ્રવેશવાની તૈયારી કરી રહી છે.