નવી દિલ્હી : હાલમાં મહાપ્રભુ ભગવાન જગન્નાથ તેમના નિવાસસ્થાનના મુખ્ય મંદિરથી દૂર તેમની માસીના ઘરે ગુંડીચા મંદિર ખાતે તેમની માસીના ભોજન અને સેવાઓનો લાભ લઈ રહ્યા છે. અહીં તેઓ 15 જુલાઈ સુધી રોકાશે, 16 જુલાઈએ જગન્નાથ મંદિર પરત ફરશે અને 17 જુલાઈએ ઔપચારિક રીતે મંદિરમાં પ્રવેશ કરશે. જ્યારે ભગવાન જગન્નાથ મુખ્ય મંદિરથી દૂર હશે, ત્યારે તેમની ગેરહાજરીમાં મંદિરનો રત્ન ભંડાર ખોલવામાં આવશે, જેને લઈને લોકોમાં ખૂબ જ ઉત્સુકતા છે.

  અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે સરકારે ગયા વર્ષે જ મંદિરનો તિજોરી (રત્ન ભંડાર) ખોલવાનો નિર્ણય લીધો હતો કે જ્યારે ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રા મંદિરથી દૂર હશે ત્યારે 14 જુલાઈએ તિજોરી ખોલવામાં આવશે. આ અંગે મંદિર પ્રબંધન સમિતિની મંજૂરી મળી ગઈ છે. ભગવાન જગન્નાથ પુરી મંદિરનો ખજાનો ઘણા વર્ષોથી સમાચારોમાં છે. અહીં કેટલું સોનું છે તે કોઈ જાણતું નથી, કારણ કે અહીં સદીઓથી હીરા, સોનું, ચાંદી, રત્નો અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓનું ખાણકામ કરવામાં આવ્યું છે. શું કોઈને ખબર છે કે આ બધાનો કેટલો ખર્ચ થશે?

  પુરીના રત્ન ભંડાર વિશે એવી ધાર્મિક માન્યતાઓ છે કે રત્ન ભંડાર ભગવાન જગન્નાથનો અંગત ખજાનો છે, તેને ખોલવાથી દેવતા ગુસ્સે થઈ શકે છે. આને લઈને લોકોમાં શ્રાપનો ડર પણ છે, લોકોનું માનવું છે કે રત્ન ભંડાર પર શ્રાપ છે અને તેને ખોલવાથી ખરાબ ઘટનાઓ થઈ શકે છે. સાથે જ એવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે મંદિરની તિજોરીમાં એટલા અમૂલ્ય રત્નો અને આભૂષણો છે કે લોકોની આંખો ચકિત થઈ જશે અને કેટલાક લોકોના દિલમાં લોભ પેદા થઈ શકે છે.  કેટલાક લોકોને ડર છે કે તેને ખોલવાથી ચોરી અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.

   જગન્નાથ મંદિરનું નિર્માણ 12મી સદીમાં થયું હતું. ત્યારથી, ભગવાન જગન્નાથ, ભગવાન બલભદ્ર અને દેવી સુભદ્રાના અમૂલ્ય આભૂષણો અને ભેટો રત્ન ભંડાર નામના વિશિષ્ટ રૂમમાં સંગ્રહિત છે. આ રત્ન સ્ટોરરૂમમાં બે, આંતરિક સ્ટોર અને બાહ્ય સ્ટોર પણ છે. દેવી-દેવતાઓના ઝવેરાત લાવવા માટે મુખ્ય ધાર્મિક વિધિઓ અને તહેવારો દરમિયાન બહારની કક્ષ નિયમિતપણે ખોલવામાં આવે છે, જ્યારે છેલ્લા 45 વર્ષમાં અંદરની ખંડ ખોલવામાં આવી નથી. કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે ચાવીઓ ખોવાઈ ગઈ છે. છેલ્લી વાર 1978માં અહીં ભેટ અને સામગ્રીની યાદી બનાવવામાં આવી હતી.

 1978માં તૈયાર કરાયેલી યાદી અનુસાર, જ્યારે રત્ન ભંડાર છેલ્લે ખોલવામાં આવ્યું ત્યારે તેમાં 12,838 'ફુલ' સોનું અને 22,153 'ફુલ' સિલ્વર હતું. જ્યારે રત્ન ભંડારમાં અન્ય કિંમતી વસ્તુઓ છે, જેમ કે મોંઘા પથ્થરો, ચાંદીના વાસણો વગેરે, જેની કિંમત કોઈ જાણતું નથી.

 એક 'ભારી' 11.66 ગ્રામ જેટલી હોય છે, ભારીને તોલા પણ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ પાછળથી તેમાં કેટલો વધારો થયો તે કોઈ જાણતું નથી. 1978માં જ્યારે યાદી બનાવવામાં આવી ત્યારે જગન્નાથ મંદિર બેંકમાં 600 કરોડ રૂપિયાની થાપણો હતી, જ્યારે ઓડિશામાં 60,426 એકર જમીન અને અન્ય છ રાજ્યોમાં 395.2 એકર જમીન ભગવાન જગન્નાથના નામે નોંધાયેલી હતી.

  મહાપ્રભુ ભગવાન જગન્નાથ પ્રત્યેની ભક્તિ કેશરી, ગંગા અથવા ભોઇ વંશના રાજાઓ અને નેપાળના શાસકો પણ, બધાએ ભગવાન જગન્નાથને સોના, ચાંદી, હીરા, અન્ય કિંમતી રત્નો અને શાલગ્રામનું દાન કર્યું.

  મંદિરના ઈતિહાસ અને મદલા પંજીમાં પણ દાનનો ઉલ્લેખ છે. મંદિરના જય-વિજય દ્વાર પરના શિલાલેખમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ગજપતિ રાજા કપિલેન્દ્ર દેવે દક્ષિણના રાજ્યો પર વિજય મેળવ્યા બાદ 16 હાથીઓની પીઠ પર પોતાની સાથે લાવેલી તમામ સંપત્તિ અને રત્નો મંદિરને દાનમાં આપ્યા હતા.

  સુના બેશા અથવા ત્રણેય દેવતાઓના સુવર્ણ પોશાકની શરૂઆત કપિલેન્દ્ર દેવના શાસનકાળ દરમિયાન થઈ હતી. ઉપરાંત, અહીં એક કૂવો છે, જેમાં સોનેરી સીડીઓ છે. તે કેરળના રાજા દ્વારા દાન કરવામાં આવ્યું હતું. બ્રિટિશ સરકારે પહેલો રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો હતો

  ઓડિશામાં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન મણિની થાપણનું પ્રથમ સત્તાવાર વર્ણન પુરીના તત્કાલિન કલેક્ટર ચાર્લ્સ ગ્રુમે તૈયાર કરેલા 'જગન્નાથ મંદિર પરના અહેવાલ'માં નોંધવામાં આવ્યું હતું. રિપોર્ટમાં સોના અને ચાંદીના દાગીનાના 64 નંગ, 128 સોનાના સિક્કા, 24 વિવિધ પ્રકારના સોનાના સિક્કા, 1,297 ચાંદીના સિક્કા, 106 તાંબાના સિક્કા અને 1,333 પ્રકારના કપડાંની ગણતરી કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, 1926 માં, પુરીના રાજા દ્વારા સ્વીકૃત જ્વેલરીની યાદી પુરી કલેક્ટર કચેરીના રેકોર્ડ રૂમમાં રાખવામાં આવી હતી.

 1952 માં, જ્યારે શ્રી જગન્નાથ મંદિર વહીવટી અધિનિયમ અને શ્રી જગન્નાથ મંદિર વહીવટી નિયમો મંદિરના વહીવટને હાથમાં લેવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે રત્ન ભંડારની બહારની ખંડમાં 150 સોનાના ઘરેણા અને 180 પ્રકારના આભૂષણો હતા (જેમાંથી કેટલાકનું વજન 100 કિગ્રા) (દરેક તોલા 11.6638 ગ્રામ જેટલો હતો) અને 146 ચાંદીની વસ્તુઓ સમાન આંતરિક સ્ટોરમાં ઉલ્લેખિત છે.