<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 31st July 2024

બેંકોમાં ક્‍લર્કની નોકરીઓ કેમ સમાપ્ત થઈ રહી છે ?

ડિજિટલ દાયકાની શરૂઆતથી, ઓટોમેશન એ વધુને વધુ ક્‍લેરિકલ કામનું સ્‍થાન લીધું છે

નવી દિલ્‍હી, તા.૩૧: ડિજિટલ ટેકનોલોજીની પ્રગતિને કારણે, નાણાકીય ક્ષેત્ર ઘણા મહત્‍વપૂર્ણ ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ડિજિટલ દાયકાની શરૂઆતથી, ઓટોમેશન એ વધુને વધુ ક્‍લેરિકલ કામનું સ્‍થાન લીધું છે, જેના કારણે મધ્‍ય અને નીચલા સ્‍તરની નોકરીઓમાં ઘટાડો થયો છે. આ ફેરફારથી અધિકારીઓ અને સહાયક સ્‍ટાફના ગુણોત્તરને અસર થઈ છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૧માં ૫૦:૫૦થી વધીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩માં ૭૪:૨૬ થઈ ગઈ છે. એવો અંદાજ છે કે AI આ ક્ષેત્રમાં નોકરીઓની ઉપલબ્‍ધતાને વધુ વિક્ષેપિત કરશે. આવો તમને એ પણ જણાવીએ કે કયા રિપોર્ટમાં આ વાત સામે આવી છે.

આરબીઆઈના ગવર્નર શક્‍તિકાંત દાસે ચલણ અને નાણા પર કેન્‍દ્રીય બેંકના અહેવાલની રજૂઆતમાં ડિજિટલ ચેનલો દ્વારા લાવવામાં આવેલા પડકારો પર પ્રકાશ પાડ્‍યો હતો. આ પડકારો માટે જરૂરી છે કે નાણાકીય સંસ્‍થાઓ તેમના કર્મચારીઓને અપકિલિંગ અને રિસ્‍કિલિંગમાં રોકાણ કરે. તેમણે કહ્યું કે ડિજિટલાઇઝેશન આઉટર્સોસિંગ અને ટેલિવર્ક દ્વારા નાણાકીય શ્રમનું વિકેન્‍દ્રીકરણ કરી રહ્યું છે. શ્રમના સ્‍થાને ઓટોમેશન સંભવિતપણે મૂડી અને શ્રમ વળતર વચ્‍ચેનું અંતર વધારી શકે છે, ઓછી કૌશલ્‍ય/ઓછા પગાર અને ઉચ્‍ચ કૌશલ્‍ય/ઉચ્‍ચ પગારની નોકરીઓ સાથે ખંડિત શ્રમ બજારનું નિર્માણ કરી શકે છે, જ્‍યારે ટેકનોલોજીના કારણે મધ્‍ય-સ્‍તરની નોકરીઓ વિસ્‍થાપિત થઈ છે.

રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૯ સુધીના વૈશ્વિક વલણો દર્શાવે છે કે નાણાકીય ક્ષેત્રમાં સહાયક ભૂમિકાઓની સંખ્‍યામાં ઘટાડો થયો છે, જ્‍યારે વ્‍યાવસાયિકો અને ટેકનિશિયનની સંખ્‍યામાં વધારો થયો છે. ભારતમાં પણ આ વલણ સ્‍પષ્ટપણે જોવા મળે છે. વધુમાં, રિપોર્ટમાં ડિજિટલ પ્‍લેટફોર્મ દ્વારા ભરતીના કારણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩માં ખાનગી બેંકોમાં ટર્નઓવર રેટ ૩૦ ટકાથી વધી જવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્‍યો છે. રિપોર્ટ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ભારતના શ્રમ બજારમાં AI-સંબંધિત કૌશલ્‍યોનું વધતું મહત્‍વ ૨૦૨૩ (૧૬.૮%) માં એકંદર ભરતીની તુલનામાં AI પ્રતિભાની ભરતીમાં વધારો અને ઉચ્‍ચતમ AI કૌશલ્‍ય પ્રવેશ દરમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે.

અપસ્‍કિલિંગ પર ભાર મૂકવા છતાં, આરબીઆઈએ ધ્‍યાન દોર્યું કે પરંપરાગત શિક્ષણ અને વિકાસ પદ્ધતિઓ વર્તમાન તકનીકી પરિવર્તન સાથે સુસંગત રહેવા માટે પૂરતી નથી. જરૂરી કૌશલ્‍યો વિકસાવવા માટે નોંધપાત્ર રોકાણ જરૂરી છે. ૨૦૨૩ માં, સેન્‍ટ્રલ બેંકે આ અંગે ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરી હતી, ટોચની ખાનગી બેંકોએ જાહેર કર્યું હતું કે તેઓએ તેમના લગભગ ત્રીજા કર્મચારીઓ, ખાસ કરીને ફ્રન્‍ટલાઈન ફિલ્‍ડ કર્મચારીઓમાં, ઊંચા ટર્નઓવરને કારણે બદલવું પડશે. ભારત ડિજિટલ ક્રાંતિમાં મોખરે છે, ભારતીય ડિજિટલ અર્થતંત્ર વર્તમાન ૧૦ ટકાથી વધીને ૨૦૨૬ સુધીમાં જીડીપીમાં ૨૦ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે તેવી અપેક્ષા છે. દાસે ટિપ્‍પણી કરી હતી કે ડિજિટલાઇઝેશન બેંકિંગની આગામી પેઢી માટે માર્ગ મોકળો કરી રહ્યું છે, વધુ સસ્‍તું ખર્ચે નાણાકીય સેવાઓની ઍક્‍સેસમાં સુધારો કરે છે.

બીજી મહત્‍વની ચિંતા ભારતમાં ડેટા ભંગનો વધતો ખર્ચ છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ વચ્‍ચે ૨૮ ટકા વધીને ઼૨ મિલિયન થવાની ધારણા છે. સાયબર જોખમો, ખાસ કરીને ફિશિંગ હુમલાઓ અને ઓળખપત્ર સાથે ચેડાં, વધુ દૃશ્‍યમાન બન્‍યાં છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ફિશિંગ હુમલાઓ સાયબર જોખમમાં ૨૨ ટકા યોગદાન આપે છે, જ્‍યારે ચોરાયેલા અથવા ચેડાં કરાયેલ ઓળખપત્રોનું જોખમ ૧૬ ટકા છે. નાણાકીય ક્ષેત્રે ડિજિટલાઇઝેશન અપનાવીને, અપસ્‍કિલિંગમાં રોકાણ કરીને અને સાયબર સુરક્ષા પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરીને આ પડકારોનો સામનો કરવો પડશે.

(9:41 AM IST)