નવી દિલ્હી: ભારતમાં દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન ડેન્ગ્યુનો પ્રકોપ જોવા મળે છે. હાલમાં પણ દેશના અનેક શહેરોમાંથી ડેન્ગ્યુના ડરામણા કેસો સામે આવી રહ્યા છે. ડેન્ગ્યુ દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુનું કારણ બને છે. 2023 માં, ભારતમાં ડેન્ગ્યુના 289,235 કેસ અને 485 મૃત્યુ નોંધાયા હતા. આ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે, ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) અને Panacea Biotechએ એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશમાં પ્રથમ વખત તેમણે ડેન્ગ્યુની રસી માટે ત્રીજા તબક્કાની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ શરૂ કરી છે. "ડેન્ગીઓલ" તરીકે ઓળખાતી આ રસી ભારતની સ્વદેશી ટેટ્રાવેલેન્ટ ડેન્ગ્યુ રસી છે અને તે ડેન્ગ્યુની ચારેય જાતો સામે કામ કરવા માટે રચાયેલ છે

   પેનેસિયા બાયોટેકે ભારતની સ્વદેશી ટેટ્રાવેલેન્ટ ડેન્ગ્યુ રસી 'ડેંગિઓલ' વિકસાવી છે. પંડિત ભગવત દયાલ શર્મા પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સિસ (PGIMS), રોહતક ખાતે આજે આ અજમાયશમાં પ્રથમ ભાગ લેનારને રસી આપવામાં આવી હતી. 

  ICMR સાથે મળીને, Panacea Biotech ભારતમાં 18 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 19 સ્થળોએ ફેઝ-3 ક્લિનિકલ ટ્રાયલ હાથ ધરશે, જેમાં 10,335 થી વધુ સ્વસ્થ પુખ્ત સહભાગીઓ સામેલ છે. 

   દેશ માટે આ એક મોટું પગલું છે. આ માત્ર ભારતના લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારીને સુનિશ્ચિત કરવાની દિશામાં એક પગલું નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક મજબૂત પગલું પણ છે. એકવાર આ અજમાયશ સફળ થયા પછી, ભારત પાસે ડેન્ગ્યુ સામેની લડાઈમાં એક નવું અને મજબૂત શસ્ત્ર હશે, જે લાખો લોકોના જીવન બચાવશે અને આ જીવલેણ રોગના ફેલાવાને અટકાવશે. 

   પેનેસિયા બાયોટેક એ સ્ટ્રેઈન મેળવવા માટે ત્રણ ભારતીય કંપનીઓમાંની એક છે, જે વિકાસના સૌથી અદ્યતન તબક્કામાં છે. કંપનીએ સંપૂર્ણ રસીની રચના વિકસાવવા માટે આ તાણ પર વ્યાપકપણે કામ કર્યું છે અને આ કાર્ય માટે પેટન્ટ પ્રક્રિયા પણ યોજી છે. 2018-19માં ભારતીય રસીના ફોર્મ્યુલેશનના તબક્કો-1 અને 2 ક્લિનિકલ ટ્રાયલ પૂર્ણ થયા હતા, જેનાથી આશાસ્પદ પરિણામો આવ્યા હતા 

   ડેન્ગ્યુ, મચ્છરજન્ય વાયરલ રોગ, છેલ્લા બે દાયકાથી વૈશ્વિક સ્તરે ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અનુસાર, 2023ના અંત સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 129 દેશોમાં ડેન્ગ્યુના કેસ નોંધાયા હતા. ભારત ટોચના 30 દેશોમાં સામેલ છે જ્યાં ડેન્ગ્યુનો વ્યાપ સૌથી વધુ છે. WHO અનુસાર, છેલ્લા બે દાયકામાં ડેન્ગ્યુના વૈશ્વિક કેસોમાં સતત વધારો થયો છે. 

   ડેન્ગ્યુના વાઈરસ ચાર પ્રકારના હોય છે અને આમાંથી કોઈ એક પ્રકારનો ચેપ લાગ્યા પછી પણ વ્યક્તિને ફરીથી ચેપ લાગી શકે છે. ભારતમાં લગભગ 75-80% ડેન્ગ્યુ ચેપ એસિમ્પટમેટિક છે, તેમ છતાં આ વ્યક્તિઓ એડિસ મચ્છર દ્વારા ચેપ ફેલાવી શકે છે. બાકીના 20-25% કેસોમાં લક્ષણો દેખાય છે, બાળકોમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાનું અને મૃત્યુનું જોખમ વધારે છે. પુખ્ત વયના લોકોમાં, આ રોગ ડેન્ગ્યુ હેમરેજિક તાવ અને ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમ જેવી ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં પ્રગતિ કરી શકે છે.