નવી દિલ્‍હી, તા.૩૦: સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસોની સંખ્‍યા સતત વધી રહી છે. છેલ્લા દસ વર્ષમાં તેમાં આઠ ગણો વધારો થયો છે. તે જ સમયે, વધતા જતા કેસોને માત્ર બે વાર જ કાબુમાં લેવાયા છે. હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસોની સંખ્‍યા લગભગ ૮૩ હજાર છે, જે અત્‍યાર સુધીની સૌથી વધુ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૦૦૯માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજોની સંખ્‍યા ૨૬ થી વધારીને ૩૧ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તેમ છતાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડતર કેસોમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી. ૨૦૧૩માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસ ૫૦ હજારથી વધીને ૬૬ હજાર થઈ ગયા હતા. જોકે, ૨૦૧૪માં તે ઘટીને ૬૩ હજાર થઈ ગયો હતો. તે સમયે સીજેઆઈ પી સતશિવમ અને આરએમ લોઢા હતા. બાદમાં, CJI HL દત્તુના કાર્યકાળ દરમિયાન, ૨૦૧૫ માં, સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસોની સંખ્‍યા ૫૯ હજાર હતી.

આગામી વર્ષે એટલે કે ૨૦૧૬માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસોની સંખ્‍યા ૬૩ હજાર સુધી પહોંચી ગઈ હતી. તે સમયે સુપ્રીમ કોર્ટના ચીફ જસ્‍ટિસ ટી.એસ.ઠાકુર હતા. બાદમાં જસ્‍ટિસ જેએસ ખેકરના કાર્યકાળ દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસની સંખ્‍યા ઘટીને ૫૬ હજાર થઈ ગઈ હતી. જસ્‍ટિસ ખેકરે કોર્ટમાં પેપરલેસ કામ કરવાની દરખાસ્‍ત કરી હતી. ૨૦૧૮ માં, જ્‍યારે જસ્‍ટિસ દીપક મિશ્રા CJI હતા, ત્‍યારે પેન્‍ડિંગ કેસ ફરી વધીને ૫૭૦૦૦ પર પહોંચી ગયા. આ પછી આવેલા CJI જસ્‍ટિસ રંજન ગોગોઈએ સરકારને સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજોની સંખ્‍યા વધારવા માટે મનાવી હતી. પરંતુ જજોની સંખ્‍યા વધ્‍યા બાદ કેસોની સંખ્‍યામાં પણ વધારો થયો અને પેન્‍ડન્‍સી વધીને ૬૦ હજાર કેસ થઈ ગયા.

જસ્‍ટિસ એસ બોબડેના કાર્યકાળ દરમિયાન કોરોના મહામારી આવી અને કેસોની સુનાવણી અટકી પડી. આ પછી વર્ચ્‍યુઅલ રીતે ફરી સુનાવણી શરૂ થઈ અને કેસની સંખ્‍યા વધીને ૬૫ હજાર થઈ ગઈ. ૨૦૨૧-૨૨માં પણ કોવિડની અસર જોવા મળી હતી અને CJI NV રમન્નાના કાર્યકાળ દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્‍ડિંગ કેસ સતત વધતા રહ્યા હતા. વર્ષ ૨૦૨૧માં પેન્‍ડિંગ કેસો ૭૦ હજારના આંકડાને સ્‍પર્શી ગયા છે. તે જ સમયે, ૨૦૨૨ ના અંત સુધીમાં તેમની સંખ્‍યા ૭૯ હજાર હતી. આ તે સમય હતો જ્‍યારે CJI રમન્ના અને યુલાલિત નિવળત્ત થયા અને DY ચંદ્રચુડ નવા CJI બન્‍યા. છેલ્લા બે વર્ષમાં ચાર હજાર વધુ પેન્‍ડિંગ કેસ સામે આવ્‍યા છે અને હવે આવા કુલ કેસ ૮૩૦૦૦ની નજીક છે. કુલ પેન્‍ડિંગ કેસોનો ચોક્કસ આંકડો ૮૨,૮૩૧ છે. તેમાંથી ૨૭,૬૦૪ કેસ એક વર્ષથી ઓછા જૂના છે.