નવી દિલ્હી તા.૨૪ : સુપ્રીમ કોર્ટે મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના 13 જૂનના આદેશ પર રોક લગાવી હતી, જેણે ભરતી પ્રક્રિયાને અટકાવી હતી, અને સિવિલ જજ જુનિયર ડિવિઝન (એન્ટ્રી લેવલ) ભરતી પરીક્ષા 2023 માટે કટ-ઓફ માર્કસની પુનઃગણતરી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

જસ્ટિસ હૃષિકેશ રોય અને જસ્ટિસ એસ.વી.એન. ભાટીની ડિવિઝન બેંચ મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી SLPની સુનાવણી કરી રહી હતી, જેમાં હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેંચ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિર્ણયને પડકારવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણયમાં એવા તમામ ઉમેદવારોને બાકાત રાખવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે જેઓ પ્રારંભિક પરીક્ષામાં સફળતાપૂર્વક લાયક ઠરે છે કારણ કે તેઓ સુધારેલા ભરતી નિયમો હેઠળ યોગ્યતાના માપદંડોને સંતોષતા ન હતા.

સુધારેલા ભરતી નિયમો મધ્ય પ્રદેશ ન્યાયિક સેવા (સેવાની ભરતી અને શરતો) નિયમો, 1994 થી સંબંધિત છે, જેમાં 23 જૂન, 2023 ના રોજ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. મુખ્ય સુધારો સિવિલ જજ જુનિયર ડિવિઝનની પરીક્ષામાં બેસવા માટેની યોગ્યતાના માપદંડ સાથે સંબંધિત હતો. સુધારેલા નિયમ 7(જી) મુજબ, ઉમેદવારો પરીક્ષા માટે લાયક ઠરશે જો તેમની પાસે કાયદામાં એલએલબીની ડિગ્રી હોય અને અરજી સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખ સુધીમાં 3 વર્ષથી વકીલ તરીકે સતત પ્રેક્ટિસમાં હોય અથવા ઉત્તમ શૈક્ષણિક કારકિર્દી ધરાવતા હોય. ઉત્કૃષ્ટ કાયદા સ્નાતકો સાથે કે જેમણે "પ્રથમ પ્રયાસમાં તમામ પરીક્ષાઓ પાસ કરી છે" અને સામાન્ય અને OBC કેટેગરી માટે એકંદરે "ઓછામાં ઓછા 70 ટકા ગુણ" મેળવ્યા છે.

 

અગાઉ એલએલબીમાં 3 વર્ષનો પ્રેક્ટિકલ અનુભવ અથવા કોઈ નિર્ધારિત લઘુત્તમ કુલ સ્કોર જરૂરી ન હતો. SC/ST કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે કુલ ઓછામાં ઓછા 50% ગુણ જરૂરી છે.

મુકદ્દમોનો રાઉન્ડ

આ મુકદ્દમા ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે બે વકીલોએ સુધારેલા ભરતી નિયમોને મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટ સમક્ષ પડકાર્યો. પરીક્ષા માટે અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ 18 ડિસેમ્બર, 2023 હતી, પરંતુ હાઇકોર્ટે અરજદારોને 14 જાન્યુઆરી, 2024 ના રોજ યોજાનારી પરીક્ષાઓમાં ભાગ લેવાની કામચલાઉ પરવાનગી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

આની સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં રિટ પિટિશન [1380/2023] દાખલ કરવામાં આવી હતી. આમાં મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટ પાસેથી જવાબ માંગવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તમામ ઉમેદવારોને પરીક્ષામાં બેસવા દેવામાં આવશે. ઉમેદવારો સુધારેલા ભરતી નિયમો હેઠળ નવા માપદંડોને સંતોષે છે કે નહીં તે ધ્યાનમાં લીધા વિના આ છે.

મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની આ રજૂઆતના આધારે, 15 ડિસેમ્બર, 2023 ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે વચગાળાના આદેશ દ્વારા, હાલના અરજદારો સહિત તમામ ઉમેદવારોને પ્રારંભિક અને મુખ્ય પરીક્ષામાં હાજર રહેવા માટે કામચલાઉ પરવાનગી આપી હતી. સુધારેલા નિયમો, નિયમોની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓના પરિણામને આધિન, સુધારેલી ભરતીમાં હાઇકોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ છે.

 

10મી માર્ચે પ્રિલિમિનરી પરીક્ષાનું પરિણામ સુધારેલા નિયમો મુજબ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

1 એપ્રિલ 2024 ના રોજ, હાઇકોર્ટે રિટ પિટિશનને ફગાવી દીધી હતી અને સુધારેલા ભરતી નિયમોને સમર્થન આપ્યું હતું [W.P. નંબર 15150/2023: દેવાંશ કૌશિક વિ. મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય] માન્ય રાખ્યું. આ પછી 26 એપ્રિલે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના આદેશને યથાવત રાખ્યો હતો. મુકદ્દમાનો બીજો રાઉન્ડ શરૂ થયો જ્યારે કેટલાક ઉમેદવારોએ રિટ પિટિશન દાખલ કરી [W.P. 12399/2024] અને 10 માર્ચના પ્રારંભિક પરિણામોને રદ કરવા અને સુધારેલા ભરતીના નિયમો અનુસાર માર્કસનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરવાના નિર્દેશો માંગ્યા હતા.

અરજી બે ઉમેદવારો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ સુધારેલા ભરતી નિયમો હેઠળ પાત્ર છે પરંતુ પ્રારંભિક પરીક્ષામાં બિનઅનામત વર્ગ માટે નોંધાયેલા 113 ના કટ-ઓફ માર્ક્સને કારણે તેઓ મુખ્ય પરીક્ષામાં હાજર રહી શક્યા નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જો સુધારેલા ભરતી નિયમોના અમલીકરણને કારણે પ્રારંભિક પરીક્ષામાં અયોગ્ય ગણવા જોઈએ તેવા ઉમેદવારોને બાકાત રાખવામાં આવે તો પ્રારંભિક પરીક્ષામાં કટ-ઓફ માર્ક્સ અગાઉના 113 માર્કસથી નોંધપાત્ર રીતે નીચે જશે.

તેણે કોર્ટને સુધારેલા યોગ્યતા માપદંડો અનુસાર માર્કસનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરવા અને સુધારેલા પરિણામો અનુસાર મુખ્ય પરીક્ષા લેવા વિનંતી પણ કરી હતી. આ પ્રાર્થનાઓ 7 મે, 2024 ના રોજના આદેશ દ્વારા નકારી કાઢવામાં આવી હતી. હાઈકોર્ટે કહ્યું કે અયોગ્ય ઉમેદવારોની સ્ક્રીનિંગ 26 એપ્રિલના સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પછી જ શરૂ થઈ શકે છે, જેણે સુધારેલા ભરતી નિયમોને સમર્થન આપ્યું હતું.

તેની સામે સમીક્ષા અરજી [આર.પી. નંબર 620/2024], જેને હાલના કેસમાં પડકારવામાં આવી રહ્યો છે, તે હાઇકોર્ટ સમક્ષ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. રિવ્યુ પિટિશનમાં 7 મે, 2024ના રોજ પસાર કરાયેલા આદેશને યોગ્ય ઠેરવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે સુધારેલા નિયમોને જાળવી રાખવાનો સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ 26 એપ્રિલે પસાર કરવામાં આવ્યો હોવાથી, અયોગ્ય ઉમેદવારોની સ્ક્રીનિંગ તે સમયથી જ શરૂ થઈ શકે છે, અગાઉના પ્રારંભિક તબક્કાથી નહીં.

હાઇકોર્ટની બેન્ચ, જેણે 7 મેના રોજ આદેશ પસાર કર્યો હતો, તેણે સ્ટેન્ડ લીધું હતું કે પૂર્વલક્ષી અસરથી ઉમેદવારોને બાકાત રાખવાથી ભરતી પ્રક્રિયા પર પ્રતિકૂળ અસર થશે, કારણ કે કેટલાક ઉમેદવારોને ફરીથી મુખ્ય પરીક્ષામાં બેસવાની ફરજ પડશે.

મુખ્ય પરીક્ષાનું પરિણામ 10 મેના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

13 જૂન, 2024 ના રોજ, મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટે સુધારેલા નિયમો હેઠળ અયોગ્ય જણાયેલા "ઉમેદવારોને બાકાત" કરવાનો આદેશ આપ્યો. આનો અર્થ એ થયો કે જે ઉમેદવારોને સુપ્રીમ કોર્ટના વચગાળાના આદેશ દ્વારા કામચલાઉ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તેથી જેઓ પ્રારંભિક પરીક્ષામાં અને પછી મુખ્ય પરીક્ષામાં હાજર થયા હતા તેઓને હવે અયોગ્ય ગણવામાં આવ્યા હતા.

કાર્યકારી ચીફ જસ્ટિસ શીલ નાગુ અને જસ્ટિસ અમર નાથની ડિવિઝન બેન્ચે 7 મેનો પોતાનો આદેશ પાછો ખેંચી લીધો હતો કારણ કે તે ખામીયુક્ત હતો. તેમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે પ્રારંભિક પરીક્ષાના તબક્કાથી અત્યાર સુધીની સમગ્ર ભરતી પ્રક્રિયા સુધારેલા નિયમોની માન્યતાને પડકારતી રિટ પિટિશનના પરિણામને આધીન હતી.

કોર્ટે જારી કરાયેલી જાહેરાતના કલમ 7(2) હેઠળ 1:10 ના ગુણોત્તરને લાગુ કરીને કટ-ઓફ માર્કસની પુનઃગણતરી કરવાનો આદેશ પણ આપ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે નવા નિયમો લાગુ કર્યા પછી અને અયોગ્ય ઉમેદવારોને ફિલ્ટર કર્યા પછી, પુનઃગણતરી કરાયેલા કટ-ઓફ મુજબ પૂરતા ગુણ મેળવનારા ઉમેદવારોને નવા કોલ લેટર જારી કરવામાં આવશે. જે ઉમેદવારો પ્રથમ વખત પ્રારંભિક પરીક્ષામાં લાયક ઠરે છે તેમને મુખ્ય પરીક્ષા માટે નવેસરથી બેસવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવશે. જ્યાં સુધી આ સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી ભરતી પ્રક્રિયા અટકાવવામાં આવશે.