નવી દિલ્હી, : બિલકિસ બાનો કેસમાં ભાજપ શાસિત ગુજરાત સરકારને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ગુરુવારે (૨૬ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૪) સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં દોષિતોની મુક્તિ સંબંધિત આદેશમાં કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ દૂર કરવાનો ઇનકાર કર્યો. ગુજરાત સરકારે પોતાની વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી કેટલીક ટિપ્પણીઓ દૂર કરવાની વિનંતી કરી હતી. વાસ્તવમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦૦૨ના ગુજરાત રમખાણો દરમિયાન બિલકિસ બાનો પર બળાત્કાર અને તેના પરિવારની હત્યાના દોષી ૧૧ લોકોની સમયપૂર્વ મુક્તિને રદ કરી હતી. એ જ સમયે કોર્ટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીઓ કરી હતી.

અહેવાલ મુજબ, ગુજરાત સરકારની અરજીમાં અદાલતની એ ટિપ્પણી પર પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો કે તેણે *દોષિતો સાથે મળીને કામ કર્યું છે.* રાજ્ય સરકારે દલીલ કરી હતી કે આ ટિપ્પણી અયોગ્ય છે અને કેસના રેકોર્ડની વિરુદ્ધ છે તેમજ અરજદારની વિરુદ્ધ પક્ષપાતપૂર્ણ પણ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આનાથી અસંમતિ દર્શાવી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, *સમીક્ષા અરજીઓ, પડકારવામાં આવેલા આદેશ અને તેમની સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજોનો કાળજીપૂર્વક અભ્યાસ કર્યા બાદ, અમે એ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા છીએ કે રેકોર્ડમાં કોઈ ભૂલ દેખાતી નથી અથવા સમીક્ષા અરજીઓમાં કોઈ એવો ગુણ નથી, જેના કારણે પડકારવામાં આવેલા આદેશ પર પુનર્વિચાર કરવામાં આવે.*

જાન્યુઆરીમાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે જે ૧૧ લોકોને ગુજરાત સરકારે *સારા વર્તન* માટે મુક્ત કર્યા હતા તેમણે જેલ પાછા ફરવું પડશે. અદાલતે એવા નિર્ણય પર ઐતિહાસિક આદેશ આપતા કહ્યું કે રાજ્ય સરકાર આ લોકોને મુક્ત કરવા સક્ષમ નથી, જેનાથી જનતામાં રોષ ફેલાયો હતો.

અદાલતે કહ્યું, *મુક્તિના આદેશમાં યોગ્યતાનો અભાવ છે.* કોર્ટે ગુજરાત સરકારને *વિચાર્યા વગર* આવો આદેશ પસાર કરવા બદલ ઠપકો આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ કહ્યું કે દોષિતોને માત્ર એ જ રાજ્યમાંથી મુક્ત કરી શકાય છે જેણે તેમના પર પહેલા મુકદ્દમો ચલાવ્યો હતો; આ કેસમાં તે રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર હતું.

આ આદેશ પસાર કરતી વખતે અદાલતે મે ૨૦૨૨માં જસ્ટિસ અજય રસ્તોગી (નિવૃત્ત)ની તરફથી આપવામાં આવેલા પોતાના નિર્ણય પર પણ કડક ટીકા કરી, જેમાં દોષિતોને પોતાની જલદી મુક્તિ માટે ગુજરાત સરકારને અપીલ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. જજોએ કહ્યું કે દોષિતોએ *છેતરપિંડીના માધ્યમથી* આદેશ મેળવ્યો. તેમણે એ પણ કહ્યું કે ગુજરાત સરકારે ૨૦૨૨ના આદેશની સમીક્ષાની માંગ કરવી જોઈતી હતી.