ભોપાલઃ હવે મધ્યપ્રદેશની રાજધાની ભોપાલ સહિત પાંચ શહેરોમાં કચરામાંથી વીજળી બનાવવામાં આવશે. વાસ્તવમાં જબલપુર અને રીવા મહાનગરપાલિકામાં કચરામાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કર્યા બાદ હવે ભોપાલ, ગ્વાલિયર, રતલામ, ઈન્દોર, ઉજ્જૈન અને સાગર મહાનગરપાલિકા પણ પાવર પ્લાન્ટ લગાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.

આ તમામ શહેરો દરરોજ 6 મેગાવોટથી 12 મેગાવોટ સુધીની વીજળીનું ઉત્પાદન કરવા માટે પ્લાન્ટ સ્થાપવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, જેના માટે હાલમાં ડીપીઆર તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. પોલીથીન અને 50 માઇક્રોન કે તેથી ઓછા કચરામાંથી પ્લાન્ટમાં વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવશે. તમને જણાવી દઈએ કે આ યોજના ભોપાલના આદમપુર છાવણીમાં બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ 2016માં કંપનીનો કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો થવાને કારણે પ્રક્રિયા અટકી પડી હતી.

મધ્યપ્રદેશના જબલપુરમાં સૂકા કચરામાંથી 11 મેગાવોટ વીજળી અને રીવામાં 6 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન થઈ રહી છે. જબલપુર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને રીવા પ્રયાગરાજ, ઉત્તર પ્રદેશમાંથી કચરો એકત્ર કરવા માટે પણ કરાર કર્યા છે. રાજ્યમાં 408 શહેરી સંસ્થાઓ છે. તમામ સંસ્થાઓમાંથી લાખો ટન સુકો કચરો નીકળી રહ્યો છે.

90 ટકા નાગરિક સંસ્થાઓ તેમનો કચરો સિમેન્ટ ઉદ્યોગોને આપી રહી છે. જેમાં સિમેન્ટ ઉદ્યોગોને 50 માઈક્રોન પોલીથીન આપવામાં આવે છે, તેનાથી વધુ પ્લાસ્ટિકનો કચરો ઉદ્યોગોને પુનઃઉપયોગ માટે વેચવામાં આવે છે.

આ રીતે કચરામાંથી વીજળી બને છે

કચરામાંથી વીજળી બે રીતે ઉત્પન્ન થાય છે. સૌ પ્રથમ, કચરો બળી જાય છે, જે ગરમી છોડે છે. આ ગરમી બોઈલરમાં પાણીને વરાળમાં ફેરવે છે. ઉચ્ચ દબાણની વરાળ વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે ટર્બાઇન જનરેટરના બ્લેડને ફેરવે છે, બીજી પ્રક્રિયામાં, જ્વલનશીલ કચરાને પ્રોજેક્ટમાં સ્થાપિત ભઠ્ઠામાં બાળી નાખવામાં આવે છે, જ્યાં કચરાને બાળવાથી ઉત્પન્ન થતી ગરમી તેની સાથે જોડાયેલ સોલાર પ્લેટને ગરમ કરે છે. અને વીજ પુરવઠો શરૂ થાય છે.

 મધ્યપ્રદેશ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અહેવાલ મુજબ રાજ્યમાં એક વર્ષમાં 1 લાખ 38 હજાર 483 ટન પ્લાસ્ટિક કચરો પેદા થયો છે. ઈન્દોરમાં 60 હજાર ટન અને ભોપાલમાં 25 હજાર 288 ટન કચરો પેદા થાય છે.

મધ્યપ્રદેશમાં પ્રથમ પાવર જનરેશન પ્લાન્ટ 2014માં જબલપુરના કાથોંડામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો. તે વર્ષ 2016 માં પૂર્ણ થયું હતું અને 11 મે 2016 થી વીજળી ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. પ્લાન્ટની ક્ષમતા પ્રતિદિન 11.7 મેગાવોટ છે.