ગુજરાતમાં જન્મદર ઘટયો : દાયકામાં ૭%નો ઘટાડો
તામિલનાડુ - આંધ્રમાં પ્રોત્સાહન આપવાના હોબાળા વચ્ચે
નવી દિલ્હી, તા.૨૩: તમિલનાડુ અને આંધ્ર પ્રદેશમાં પ્રજનનક્ષમતામાં ઘટાડો અને વધતી જતી વસ્તીને કારણે ‘હમ દો, હમારે દો' ઉપરાંત બાળજન્મને પ્રોત્સાહિત કરવા અને પ્રોત્સાહન આપવાના હોબાળા વચ્ચે, ગુજરાતના આંકડા દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં આગામી ૧૨ વર્ષમાં વરિષ્ઠ નાગરીકો રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા વધુ રહેવાનો અંદાજ છે. બીજી તરફ, રાજ્ય સરકારના ડેટા દર્શાવે છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં નેટ બાળજન્મમાં ૭%નો ઘટાડો થયો છે. તેમ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા જણાવે છે.
જ્યારે વળદ્ધત્વ અને ધીમો જન્મ દર રાષ્ટ્રીય ઘટના છે, ત્યારે દક્ષિણના બે રાજ્યોના મુખ્ય પ્રધાનોએ વિકાસ દરમાં સુધારો કરવા અને લોકસભામાં બેઠકોનો હિસ્સો જાળવી રાખવા જેવા કારણોસર નાગરિકોને મોટા પરિવારો રાખવાની અપીલ સાથે આ મુદ્દો તીવ્ર ધ્યાન હેઠળ આવ્યો છે. ગુજરાતપ્રવિશિષ્ટ ડેટાનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે રાજ્ય ૨૦૨૧માં ૧૦.૪% થી ૨૦૩૬ માં ૧૫.૪% સુધી વરિષ્ઠ નાગરિકો (૬૦ વર્ષથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ) નો હિસ્સો વધારી શકે છે. ભારત માટે, આ વધારો ૧૦.૧% થી ૧૫% છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ પોપ્યુલેશન ફંડ (UNFPA) દ્વારા ઈન્ડિયા એજિંગ રિપોર્ટ ૨૦૨૩ અનુસાર. ૧૦૦ બાળકોએ ૩૯.૩ વળદ્ધોની રાષ્ટ્રીય સરેરાશની સરખામણીમાં, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રનો સમાવેશ કરતા પશ્ચિમ ઝોનમાં ૪૯:૧૦૦નો ગુણોત્તર છે. રાજ્ય સરકાર પાસે નોંધાયેલા છેલ્લા બે દાયકાના જન્મ દર વિશે દ્વારા એક્સેસ કરવામાં આવેલ ડેટા દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં ૨૦૦૩માં ૧૦.૯૭ લાખ બાળજન્મ થયા હતા. ૨૦૧૩માં આ સંખ્યા ૧૫% વધીને ૧૨.૬૬ લાખ થઈ હતી. પરંતુ પછીના દાયકામાં આ સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હતો. ૧૧.૭૬ લાખ છે, જે ૭% ઘટી છે. ડેટા અનુસાર, શહેરી વિસ્તારોમાં ઘટાડો વધુ તીવ્ર હતો. અમદાવાદ જિલ્લો ૨૦૧૩માં ૧.૪૩ લાખથી ૨૨% ઘટીને ૨૦૨૩માં ૧.૨૬ લાખ થયો હતો.
રાજ્ય સરકારના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં અન્ય રાજ્યોની જેમ વસ્તીની બાબતોની તપાસ કરવાની કોઈ યોજના નથી. શહેરના અર્થશાષાીઓએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્યએ આર્થિક રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું છે અને હાલમાં પરિમાણો મહારાષ્ટ્ર જેવા અન્ય ઉદ્યોગ-ભારે રાજ્યોની નજીક છે.
વસ્તી ગતિશીલતા વિવિધ પરિબળોથી પ્રભાવિત છે. થોડા દાયકાઓ પહેલા ઊંચા જન્મ દરનું એક કારણ એ હતું કે મોટી સંખ્યામાં બાળકોને નાણાકીય સુરક્ષાના સાધન તરીકે જોવામાં આવતા હતા. જો કે, વધતા જીવનધોરણ અને પરમાણુ પરિવારો તરફના વલણમાં ઘટાડો થયો છે. જન્મ દર, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ, જે તમામ આર્થિક સ્તરે નોંધપાત્ર સ્થળાંતરિત વસ્તી ધરાવે છે, તે વસ્તી વળદ્ધિના અભિગમમાં દક્ષિણના રાજ્યોથી અલગ છે, શહેરના એક અર્થશાષાીએ જણાવ્યું હતું. ગુજરાત પાસે આ સમયે વસ્તી વધારાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે દક્ષિણના રાજ્યો જેવું કારણ નથી.
(10:28 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
