ભાઈ દૂજના અવસર પર બહેન તેના ભાઈના કપાળ પર તિલક લગાવે છે. આ સાથે તેમના હાથ પર કલવો બાંધવામાં આવ્યો છે
નવી દિલ્હી : ભાઈ દૂજનો તહેવાર 3જી નવેમ્બર એટલે કે રવિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. કારતક પંચપર્વ પણ ભાઈ દૂજ સાથે સમાપ્ત થશે. ભાઈ દૂજના અવસર પર બહેન તેના ભાઈના કપાળ પર તિલક લગાવે છે. આ સાથે તેમના હાથ પર કલવો બાંધવામાં આવ્યો છે. તે પણ તેના ભાઈના લાંબા આયુષ્ય અને સુખ અને સમૃદ્ધિની કામના કરે છે. એવી માન્યતા છે કે ભાઈ દૂજના દિવસે જે ભાઈ તેની બહેન દ્વારા તિલક કરે છે તેનું અકાળ મૃત્યુ થતું નથી.

ભાઈ દૂજનો શુભ સમય (ભાઈ દૂજ 2024 શુભ મુહૂર્ત)
આ વર્ષે ભાઈ દૂજના દિવસે ભાઈને તિલક કરવા માટેનો શુભ સમય બપોરે 1:10 વાગ્યાથી શરૂ થશે અને બપોરે 3:22 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. આ શુભ સમય 2 કલાક 12 મિનિટ સુધી રહેશે.

ભાઈ દૂજના દિવસે ભાઈએ સવારે સૌપ્રથમ ચંદ્રના દર્શન કરવા જોઈએ, ત્યારબાદ શુદ્ધ પાણીથી સ્નાન કરવું જોઈએ. ભાઈ દૂજ નિમિત્તે બહેનો ભાઈના તિલક અને આરતી માટે થાળી શણગારે છે. થાળીમાં કુમકુમ, સિંદૂર, ચંદન, ફળ, ફૂલ, મીઠાઈ અને સોપારી વગેરે સામગ્રી હોવી જોઈએ. તિલક લગાવતા પહેલા ચોખાના મિશ્રણથી ચોરસ બનાવો. આ પછી, બહેને ભાઈને ચોરસ પર બેસાડવો અને શુભ સમયે તેનું તિલક કરવું. તિલક લગાવ્યા પછી, બહેન તેના ભાઈને સોપારી, સોપારી, બાતાશા, ફૂલ અને કાળા ચણા આપીને આરતી કરે છે. તિલક અને આરતી પછી, ભાઈએ તેની બહેનને ભેટ આપવી જોઈએ અને હંમેશા તેની રક્ષા કરવાનું વચન આપવું જોઈએ.

ભાઈ દૂજ સંબંધિત પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, યમુનાએ આ દિવસે પોતાના ભાઈ યમરાજના લાંબા આયુષ્ય માટે ઉપવાસ કર્યો હતો અને તેમને અન્નકૂટનું ભોજન કરાવ્યું હતું. કથા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન યમે પોતાની બહેનને દર્શન આપ્યા હતા. યમની બહેન યમુના પોતાના ભાઈને મળવા માટે ખૂબ જ ઉત્સુક હતી. યમુના પોતાના ભાઈને જોઈને ખૂબ ખુશ થઈ. યમુના ખુશ થઈ અને તેના ભાઈનું ખૂબ જ સ્વાગત કર્યું. યમ પ્રસન્ન થયા અને તેમને વરદાન આપ્યું કે જો ભાઈ-બહેન આ દિવસે યમુના નદીમાં એકસાથે સ્નાન કરે તો તેમને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે. આ કારણથી યમુના નદીમાં ભાઈ-બહેનો સાથે સ્નાન કરવાનું ઘણું મહત્વ છે.

આ સિવાય યમ અને યમુનાએ પોતાના ભાઈ પાસેથી વચન લીધું હતું કે આ દિવસે દરેક ભાઈએ પોતાની બહેનના ઘરે જવું જોઈએ. ત્યારથી ભાઈ દૂજ ઉજવવાની પરંપરા ચાલી આવે છે. બહેનો યમરાજને પ્રસન્ન કરવા માટે ભાઈદૂજ એટલે કે યમ દ્વિતિયાનું વ્રત પણ રાખે છે. ભાઈ દૂજના દિવસે યમરાજની સાથે તેમના સચિવ ચિત્રગુપ્તની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે ભાઈ દૂજ પર યમરાજ અને ચિત્રગુપ્તની કેવી રીતે પૂજા કરવામાં આવે છે.

સાંજના સમયે ઘરની બહાર પાણીથી ભરેલો માટીનો વાસણ રાખો. આ કલશ ઘરની ડાબી બાજુ રાખવી જોઈએ. ત્યારબાદ કલશ ઉપર સરસવના તેલનો ચાર બાજુનો દીવો પ્રગટાવો. આ સાથે પ્રાર્થના કરો કે ઘરના દરેક વ્યક્તિ લાંબા આયુષ્ય અને સ્વસ્થ રહે. આ પછી, બીજા દિવસે સવારે ઘરના એક ખૂણામાં કલશનું પાણી છાંટવું.

ભાઈ દૂજના દિવસે સવારે પૂર્વ દિશામાં ચોરસ બનાવો. તેના પર ભગવાન ચિત્રગુપ્તની મૂર્તિ સ્થાપિત કરો. ભગવાનની સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો. ફૂલો અને મીઠાઈઓ અર્પણ કરો. આ પછી પેન પણ અર્પણ કરો. ત્યારબાદ સફેદ કાગળ પર હળદર લગાવો અને તેના પર "શ્રી ગણેશાય નમઃ" લખો. પછી 11 વાર "ઓમ ચિત્રગુપ્તાય નમઃ" લખો. ભગવાન ચિત્રગુપ્તને જ્ઞાન, ડહાપણ અને લેખનના વરદાન માટે પૂછો. આ પછી, ઓફર કરેલી પેન સુરક્ષિત રીતે રાખો અને આખા વર્ષ દરમિયાન તેનો ઉપયોગ કરો