નવી દિલ્‍હી, તા.૧૧: ઘણીવાર ખરીદી કરતી વખતે, તમે ઘણી દુકાનોમાં એક વસ્‍તુ વાંચી હશે, જેમાં લખ્‍યું હોય છે કે વેચાયેલ માલ પાછો લેવામાં નહીં  આવે. ઉલ્લેખનીય છે કે દુકાનદારોનો આ નિર્ણય ગ્રાહકના અધિકારનું ઉલ્લંઘન છે. ગુજરાત સરકારે પણ આ વાત સ્‍વીકારી છે.

ગુજરાત સરકારે પરિપત્ર બહાર પાડીને જણાવ્‍યું હતું કે ગ્રાહકને કોઈપણ વસ્‍તુ તે જ સ્‍વરૂપમાં પરત કરવાનો અધિકાર છે જે તે દુકાન અથવા મોલમાંથી ખરીદ્યો હતો. દુકાનદાર તેને પાછો લેવાનો ઇન્‍કાર કરી ન શકે.

અમદાવાદના એક શોરૂમમાંથી એક મહિલાએ તેના પતિ માટે રૂ.૧૬ હજારની કિંમતની ઘડિયાળ ખરીદી હતી. પણ ઘડિયાળનો પટ્ટો પતિના કાંડા માટે નાનો નીકળ્‍યો. જ્‍યારે મહિલા ઘડિયાળ પરત કરવા માંગતી હતી ત્‍યારે શોરૂમના માલિકે બિલમાં લખેલી લાઇન વાંચીને પાછી મોકલી દીધી હતી, ઁએક ઘડિયાળ એકવાર વેચાય તો જ વાપરી શકાય છેઁ. આ પછી મહિલાએ ગ્રાહક સુરક્ષામાં ફરિયાદ નોંધાવી છે.

નિયમો શું છે? : નિષ્‍ણાતોના મતે, જો દુકાનદાર દ્વારા માલ વેચવામાં આવ્‍યો હોવા છતાં, કોઈ વસ્‍તુ ગ્રાહકની જરૂરિયાતો સાથે મેળ ખાતી નથી, તો ગ્રાહકને તેને જેમ છે તેમ પરત કરવાનો અધિકાર છે. જો દુકાનદાર વસ્‍તુ પાછી લેવાની ના પાડે તો ગ્રાહક ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.

કન્‍ઝ્‍યુમર પ્રોટેક્‍શન એક્‍ટ, ૨૦૧૯ હેઠળ, ગ્રાહકોને નીચેના અધિકારો છે.

જો માલ ખામીયુક્‍ત હોય, તો ગ્રાહકને તેને બદલવાનો અધિકાર છે.

જો ગ્રાહક ખામીયુક્‍ત માલ પરત કરે છે, તો માલની કિંમત દુકાનદારને પરત કરવામાં આવશે.

જો ખરીદેલ માલના કારણે ગ્રાહકને કોઈ નુકશાન થાય છે તો ગ્રાહક વળતરનો દાવો પણ કરી શકે છે.

ગ્રાહકો ફરિયાદ કયાં કરી શકે?

જો દુકાનદાર પાલન કરવાનો ઇનકાર કરે છે, તો ગ્રાહક જિલ્લા ગ્રાહક ફોરમ, રાજ્‍ય ગ્રાહક આયોગ અથવા રાષ્‍ટ્રીય ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. ઉપરાંત, ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયની વેબસાઇટ અથવા ગ્રાહક હેલ્‍પલાઇન પર ઑનલાઇન ફરિયાદ દાખલ કરો.

 ગ્રાહકો હેલ્‍પલાઈન નંબર ૧૮૦૦-૧૧-૪૦૦૦ પર તેમની ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. આ રાષ્‍ટ્રીય ગ્રાહક હેલ્‍પલાઇન નંબર છે જે ગ્રાહકોને તેમના અધિકારો વિશે માહિતી પ્રદાન કરે છે.