મોંઘવારીનો રાક્ષસ ધુણતા મધ્યમ વર્ગની હાલત કફોડી
ચોતરફ ભાવવધારામાં ફસાયો છે મધ્યમવર્ગ : એક તરફ મોંઘવારી તો બીજી તરફ સીમિત આવક : પુરૂ કરવું મુશ્કેલ : મધ્યમ વર્ગે ખર્ચમાં કાપ મુકતા દેશની આર્થિક વૃધ્ધીની પથારી ફરશેઃ શહેરી વિસ્તારોમાં ખર્ચકાપ કંપનીઓના સરવૈયા બગાડશે
નવી દિલ્હી, તા. ૧રઃ મધ્યમ વર્ગને કોઈપણ અર્થતંત્રનો આધાર માનવામાં આવે છે. આ જ આધાર ભારતમાં મોંઘવારીનો સામનો કરી રહ્યું છે. મોંઘવારીને કારણે શહેરી વિસ્તારોમાં લોકો માત્ર ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ પર જ નહીં પરંતુ બિસ્કિટ અને ફાસ્ટ ફૂડ જેવી સામાન્ય રોજિંદી વસ્તુઓ પર પણ ખર્ચ ઓછો કરી રહ્યા છે. આનાથી માત્ર બજારને જ અસર નથી થઈ રહી, પરંતુ દેશની આર્થિક વળદ્ધિ પણ સવાલોના ઘેરામાં આવી રહી છે. કોવિડ રોગચાળાથી, ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યત્વે શહેરી વપરાશ પર નિર્ભર રહી છે, પરંતુ હવે આ પરિસ્થિતિ બદલાતી જોવા મળી રહી છે.
આ આંકડા પરથી સમજી શકાય છે કે નેસ્લે ઈન્ડિયાએ ૨૦૨૦ પછી પ્રથમ વખત આ ક્વાર્ટરમાં તેની આવકમાં ઘટાડો નોંધાવ્યો છે. ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ નેસ્લે ઈન્ડિયાના ચેરમેન સુરેશ નારાયણનનું માનવું છે કે આ ફેરફારનું મુખ્ય કારણ મધ્યમ વર્ગનું સંકોચાઈ જવું છે. તે કહે છે, ૅએક મોટો ઉચ્ચ વર્ગ છે જે ભારે ખર્ચ કરે છે, પરંતુ મધ્યમ વર્ગ, જે એફએમસીજી કંપનીઓનું મુખ્ય બજાર હતું, હવે સંકોચાઈ રહ્યો છે.ૅ
મોંઘવારી અને મધ્યમ વર્ગના વધતા પડકારો
ભારતીય મધ્યમ વર્ગ માટે કોઈ સત્તાવાર રીતે વ્યાખ્યાયિત આવક શ્રેણી નથી, પરંતુ તે ભારતની ૧.૪ અબજ વસ્તીના ત્રીજા ભાગ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ વર્ગ આર્થિક પ્રવળત્તિઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે અને દેશના વિકાસ દરને અસર કરે છે. આ વર્ગ માત્ર આર્થિક જ નહીં પરંતુ રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. મધ્યમ વર્ગની નારાજગીની અસર આ વર્ષની ચૂંટણીમાં ભાજપની આગેવાનીવાળી સરકારની કામગીરી પર જોવા મળી હતી.
પગારમાં ઓછો વધારો અને પર્સનલ લોન વિલન છે
ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ૭.૨્રુ વધવાનો અંદાજ છે, જે તેને વિશ્વની અન્ય મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સૌથી ઝડપી બનાવે છે. પરંતુ શહેરી વિસ્તારોમાં ઘરેલું વપરાશનું ઘટતું સ્તર આર્થિક વિકાસ પર પ્ર‘ ચિﾎ ઊભું કરી રહ્યું છે. સિટીબેંકના જણાવ્યા અનુસાર ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં શહેરી વપરાશ બે વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચ્યો હતો.
સિટીબેંકના ચીફ ઈન્ડિયા ઈકોનોમિસ્ટ સમીરન ચક્રવર્તીના જણાવ્યા અનુસાર, ૅકેટલાક ઘટાડો અસ્થાયી હોઈ શકે છે, પરંતુ મુખ્ય પરિબળો હજુ પણ અનુકૂળ નથી.ૅ ચક્રવર્તીના જણાવ્યા અનુસાર, શહેરી ભારતીયોની ઓછી વેતન વળદ્ધિ અને વ્યક્તિગત લોન પરના કડક નિયમોને કારણે વપરાશ પર નકારાત્મક અસર પડી છે.
ગ્રાહક પસંદગીઓમાં ફેરફાર
સરેરાશ ફુગાવાનો દર ૫ ટકા રહ્યો છે, પરંતુ ખાદ્ય ફુગાવો ૮ ટકાથી ઉપર છે. ઑક્ટોબર ૨૦૨૪માં છૂટક ફુગાવો ૬.૨ ટકાના ૧૪ મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો, જેમાં ખાદ્ય ફુગાવો ૧૦.૯ ટકા પર પહોંચ્યો હતો. નોમુરાના અહેવાલ મુજબ, તહેવારોની સિઝન દરમિયાન છૂટક વેચાણમાં માત્ર ૧૫ ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો, જે ગયા વર્ષની વળદ્ધિ કરતાં લગભગ અડધો છે.
ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના આ જ અહેવાલમાં દિલ્હીની રહેવાસી રાજવંતી દહિયાનું નિવેદન આપવામાં આવ્યું છે, જે તેના પતિના માસિક પેન્શન પર નિર્ભર છે. રાજવંતી કહે છે, અમે આ તહેવાર પર વધારે ખર્ચ કર્યો નથી. અમારી બચત હવે ઘણી ઓછી થઈ ગઈ છે.
સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા માને છે કે ગ્રામીણ માંગ અને સેવા ક્ષેત્રની મજબૂતાઈમાં સુધારાને કારણે જીડીપીમાં ૭.૨% વળદ્ધિ શકય છે. આ સિવાય સરકાર દ્વારા સારા રોકાણને કારણે માંગમાં સુધારો થવાની સંભાવના છે. પરંતુ કેટલાક અર્થશાષાીઓ આ વિશે એટલા ચોક્કસ નથી અને જીડીપી વળદ્ધિ ૬.૮% હોવાનો અંદાજ લગાવે છે.
(3:16 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
