નવી દિલ્હી :મસાલાની વાત આવે છે, ત્યારે કોઈ પણ ઘરનું રસોડું જીરું વિના સંપૂર્ણ ગણી શકાય નહીં. જીરુંનો ઉપયોગ દહીં, જલજીરા, આયુર્વેદિક પાવડર અને અન્ય દવાઓ બનાવવા માટે, કઠોળ અને શાકભાજીને મસાલા બનાવવાથી લઈને તેને પાવડરમાં શેકવામાં મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. તે પાચન માટે સારું માનવામાં આવે છે અને શરીરમાંથી ઝેર દૂર કરે છે. જીરામાં બળતરા વિરોધી ગુણ હોય છે, જે ઘણા રોગોથી થતી બળતરાને ઘટાડે છે. જીરામાં એન્ટીઓક્સીડેન્ટ ગુણ હોય છે, જે શરીરને ડિટોક્સીફાઈ કરવામાં મદદ કરે છે.

જીરુંનો પાક જીવાતો અને રોગો પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. તેથી, યોગ્ય વિવિધતા પસંદ કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમે પણ જીરાની ખેતી કરવા માંગો છો, તો તમે નેશન સીડ કોર્પોરેશન પરથી સારી ગુણવત્તાના બીજ ઓનલાઈન મંગાવી શકો છો. જીરાની MSC-5 જાતના બીજ બમ્પર ઉપજ આપી શકે છે. નેશનલ સીડ કોર્પોરેશન (NSC) ના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર આ વિવિધતા વિશે માહિતી આપવામાં આવી છે. તમે NSC ના ઓનલાઈન સ્ટોર પરથી શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાવાળા જીરું MSC-5 બીજ ખરીદી શકો છો. MSC-5 જાતના જીરાના 5 કિલોના પેકની કિંમત માત્ર રૂ. 2,250/- છે.

    નવેમ્બરનો મધ્ય સમય જીરાની ખેતી માટે યોગ્ય સમય છે. જીરુંનું વાવેતર 1 નવેમ્બરથી 25 નવેમ્બરની વચ્ચે કરવું જોઈએ. છંટકાવની પદ્ધતિને બદલે જીરુંનું વાવેતર ખેડૂતથી 30 સે.મી. જો તમે 1.5 સે.મી.ના અંતરે પંક્તિઓ બનાવો છો, તો જીરાના પાકને પિયત આપવામાં અને નીંદણ દૂર કરવામાં કોઈ સમસ્યા રહેશે નહીં. એક હેક્ટર વિસ્તાર માટે 12 કિ.ગ્રા. બીજ પૂરતું રહે છે. ધ્યાનમાં રાખો કે જીરું 1.5 સે.મી. થી વધુ ઊંડાઈએ વાવણી કરવી જોઈએ નહીં. ગયા વર્ષે જે ખેતરમાં જીરુંનું વાવેતર થયું હતું ત્યાં જીરું વાવવું નહીં, નહીંતર રોગોનું પ્રમાણ વધશે. 

  જીરાની ખેતી માટે શુષ્ક અને સાધારણ ઠંડુ વાતાવરણ સૌથી વધુ યોગ્ય છે. જીરુંની સારી ઉપજ માટે બીજ પાકવાના તબક્કે પ્રમાણમાં ગરમ અને શુષ્ક હવામાન જરૂરી છે. 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ અને 10 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચેનું તાપમાન જીરુંના અંકુરણ પર પ્રતિકૂળ અસર કરે છે. વધુ પડતા ભેજને કારણે પાક પર ખુમારી અને ખુમારીના રોગ ફાટી નીકળવાનું જોખમ રહેલું છે. આ કારણે, હવામાં વધુ ભેજવાળા વિસ્તારો તેની ખેતી માટે અયોગ્ય માનવામાં આવે છે. જ્યાં ભારે હિમ છે ત્યાં પણ જીરાનો પાક સારો નથી. 

  જો કે જીરુંની ખેતી તમામ પ્રકારની જમીનમાં કરી શકાય છે, પરંતુ રેતાળ, ચીકણું અથવા લોમી જમીન કે જેમાં જૈવિક દ્રવ્યો વિપુલ પ્રમાણમાં હોય અને યોગ્ય ડ્રેનેજ હોય તે તેની ખેતી માટે સૌથી યોગ્ય છે. જીરુંના પાક માટે, એક ખેડાણ કર્યા પછી, માટી ફેરવતા હળ વડે, એક ક્રોસ ખેડાણ હેરો વડે કરવું જોઈએ અને તે પછી એક ખેડાણ વડે ખેડાણ કરવું જોઈએ અને જમીનને નાજુક બનાવવી જોઈએ 

   જીરુંની સિંચાઈ માટે છંટકાવ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ છે. આનાથી જીરાના પાકને જરૂરિયાત મુજબ સમાન પ્રમાણમાં પાણી મળે છે. જીરું પાકવાના સમયે પિયત ન કરવું જોઈએ, કારણ કે આમ કરવાથી બીજ હળવા બને છે. જીરું વાવ્યા પછી તરત જ હળવું પિયત આપવું. ધ્યાનમાં રાખો કે સિંચાઈ દરમિયાન પાણીના જોરદાર પ્રવાહને લીધે, બીજ વિખરાઈ શકે છે. 6-7 દિવસ પછી બીજું પિયત આપવું. આ પિયતથી પાકનું અંકુરણ સારું થાય છે અને સ્કેબની અંકુરણ પર ઓછી અસર થાય છે. આ પછી, જો જરૂરી હોય તો, 6-7 દિવસ પછી હળવા પિયત આપવું, અન્યથા અનાજની રચના થાય ત્યાં સુધી 20 દિવસના અંતરે વધુ ત્રણ પિયત આપવું. 

  જીરૂના પાક માટે ખાતર અને ખાતરનો જથ્થો જમીનની તપાસ કર્યા બાદ આપવો જોઈએ. સામાન્ય સંજોગોમાં જીરાના પાક માટે છેલ્લી ખેડાણ વખતે પ્રથમ 5 ટન ગાયનું છાણ અથવા ખાતર ખેતરમાં સારી રીતે ભેળવવું જોઈએ. આ પછી, વાવણી સમયે, 65 કિલો ડીએપી અને 9 કિલો યુરિયા ભેળવીને ખેતરમાં નાખવું જોઈએ. પ્રથમ પિયત વખતે 33 કિલો પ્રતિ હેક્ટરના દરે યુરિયાનો છંટકાવ કરવો જોઈએ.