અમેરિકા યુરોપ ‘દેવું કરીને ઘી પીવે છે ' : સમગ્ર વિશ્વને ડુબાડશે
અમેરિકા-યુરોપ પર વધતા જતાં દેવાના ભારથી વિશ્વ ઉપર ખતરો : દેવુ ઘટાડવું જરૂરી નહિતર સંકટ : રઘુરામ રાજન : અમેરિકાનું જાહેર દેવું જીડીપીના ૧ર૧% થી પણ વધુ : મહામારી કે નાણાકીય સંકટ વખતે દેવું દેશને નબળુ પાડશે
નવી દિલ્હી, તા.ર૦: પ્રખ્યાત અર્થશાષાી અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના પૂર્વ ગવર્નર રઘુરામ રાજને અમેરિકા સહિત તમામ દેશોને એવી સલાહ આપી છે, જેનું પાલન ન કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં ગંભીર જોખમો સર્જાઈ શકે છે. તેમણે વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા જાહેર દેવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. રાજને કહ્યું છે કે સતત વધતું દેવું આગામી ઈમરજન્સીના સમયમાં દુનિયાને ખૂબ જ નબળી બનાવી શકે છે. હકીકતમાં આ ચેતવણી એવા દેશો માટે છે જેઓ જંગી લોન લઈને પોતાની અર્થવ્યવસ્થા ચલાવી રહ્યા છે. આમાં મુખ્યત્વે અમેરિકા અને ચીન સામેલ છે. પરંતુ, ખતરો ભારત જેવા દેશો પર પણ રહેશે, જેમનો વેપાર અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશો સાથે ચાલે છે. અમેરિકામાં થતી દરેક પ્રવળત્તિ ભારતને અસર કરે છે, જ્યારે ચીન ભારતનો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર છે.
રઘુરામ રાજને એવા દેશોને વિનંતી કરી છે કે જેઓ દેવું લઈને ઘી પી રહ્યા છેઁ તેમના વધી રહેલા જાહેર દેવા પર એક નજર કેન્દ્રીત કરે. વિશ્વમાં વધતા રોગચાળાના ભય વચ્ચે કોઈ મોટા અર્થશાષાીનું આ કહેવું મહત્વનું છે. વાસ્તવમાં, મહાન અર્થશાષાીઓ નાણાં અને બજેટનો લાંબો દૃષ્ટિકોણ લે છે અને ભવિષ્યની આગાહી કરી શકે છે. રાજને કહ્યું, ઙ્કઅમે વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી અને રોગચાળો જોયો છે. ભવિષ્યમાં આવી રોગચાળો વધુ નિયમિત બની શકે છે. તેથી, દેવાના વધતા સ્તરને અવગણવું જોખમી છે.ૅ
રાજને રોમમાં વાર્ષિક બેન્કોર પ્રાઈઝ સમારોહ દરમિયાન આપેલા ભાષણમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ બાબતોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના ભાષણમાં, તેમણે કહ્યું કે, વિશ્વને વિભાજનથી બચાવવા માટે બહુપક્ષીય સંસ્થાઓમાં સુધારો કરવાની જરૂર છે. તેમણે એવું પણ સૂચન કર્યું હતું કે સેવાઓના વેપાર, આબોહવાની કાર્યવાહી અને અન્ય નવા ક્ષેત્રોમાં વેપાર માર્ગો ખોલીને સમસ્યાઓ ઉકેલી શકાય છે.
રઘુરામ રાજને પોતાના ભાષણ પછી પત્રકારો સાથે વાત કરતા અમેરિકાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે ત્યાંનું જાહેર દેવું ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જે તેને આર્થિક રીતે અસુરક્ષિત બનાવી રહ્યું છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF)ના તાજેતરના અંદાજો અનુસાર, અમેરિકાનું દેવું સતત વધવાના માર્ગ પર છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આ માત્ર અમેરિકાની સમસ્યા નથી, પરંતુ વિશ્વના અન્ય ઘણા દેશો માટે પણ ચેતવણી છે.
IMF મુજબ, વૈશ્વિક જાહેર દેવું ૨૦૨૪ ના અંત સુધીમાં લગભગ ઼૧૦૦ ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે, જે વૈશ્વિક ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) ના ૯૩% હિસ્સો ધરાવે છે.
આમાં અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશોનો મોટો ફાળો છે.
રાજને એમ પણ કહ્યું કે ધીમો ફુગાવો અને ઘટતા વ્યાજદર દેશોને તેમની નાણાકીય સ્થિતિ સુધારવાની તક આપી રહ્યા છે. પરંતુ, તેમ છતાં મોટાભાગની સરકારો આ અંગે કોઈ તૈયારી બતાવતી નથી.
રાજને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દેવું ઘટાડવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ કટોકટી માટે સલામતી ગાદી બનાવી શકાય. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે વધુ પડતું દેવું ધરાવતા દેશો એકબીજાને મદદ કરવામાં અસમર્થ બની જાય છે, જે વિશ્વ માટે વધુ એક ખતરો બની શકે છે.
ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, અમેરિકા તેના જીડીપીના ૧૨૧ ટકા દેવું ધરાવે છે. મતલબ, તે તેની ગરદન સુધી ડૂબી ગયો નથી, પરંતુ પાણી તેના માથા ઉપર પહોંચી ગયું છે. કેનેડા બીજા સ્થાને છે, જે તેના જીડીપીના ૧૦૬ ટકા દેવું ધરાવે છે. ચીને તેની જીડીપીની સરખામણીમાં ૯૦.૧ ટકા દેવું લીધું છે. ભારતમાં આ ટકાવારી ૮૩.૧ ટકા છે. સુદાન સૌથી વધુ દેવું ધરાવે છે, જેણે તેની જીડીપીની તુલનામાં ૩૪૪.૪ ટકા દેવું લીધું છે. ફ્રાન્સ, સ્પેન અને ઈંગ્લેન્ડ પણ જીડીપીના ૧૦૦ ટકાથી વધુ દેવું ધરાવે છે.
(3:16 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
