શહેરોમાં પગપાળા ચાલતા રાહદારીઓ અને સાઇકલ ચલાવનારા લોકોને મળશે ‘સન્માન'
રોડ પ્લાનિંગમાં માત્ર કાર ચાલકો પર જ નહીં, પરંતુ સલામત ચાલવાના સ્થળો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ, કાર-કેન્દ્રિત આયોજનમાં પદયાત્રીઓ માટેની ૪૨ ટકા સુવિધાઓ ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી નથી હાલના રસ્તાઓની પહોળાઈ વધારતી વખતે પદયાત્રીઓ માટે ફૂટપાથ અને સાયકલ ટ્રેક બનાવવો જરૂરી છે
નવી દિલ્હી તા.૩૦: જો કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રચાયેલી હાઈપાવર કમિટીની ભલામણો સ્વીકારવામાં આવે તો દેશના શહેરોના રસ્તાઓ પર પગપાળા ચાલનારા અને સાઈકલ ચલાવનારાઓને ‘સન્માન' મળશે. શહેરોના માર્ગ આયોજનમાં પદયાત્રીઓ અને સાયકલ સવારો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે તે અર્થમાં આદર. વર્ષ ૨૦૨૨ના બજેટની જાહેરાત હેઠળ શહેરી આયોજન અને વિકાસ અંગે સૂચનો આપવા માટે રચાયેલી ઉચ્ચ સત્તા સમિતિએ કેન્દ્ર સરકારને સુપરત કરેલા તેના બીજા અહેવાલમાં આ ભલામણ કરી છે. સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનના અધ્યક્ષ કેશવ વર્માની અધ્યક્ષતામાં બનેલી આ સમિતિએ વાહન વ્યવહારની વ્યાખ્યામાં રાહદારીઓ અને સાયકલ સવારોનો સમાવેશ કરવા મોટર વાહન અધિનિયમમાં સુધારો કરવાનું સૂચન કર્યું છે.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રોડ પ્લાનિંગમાં માત્ર કાર ચાલકો પર જ નહીં, પરંતુ સલામત ચાલવાના વિસ્તારો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. કાર-કેન્દ્રિત આયોજનમાં, પદયાત્રીઓ માટેની ૪૨ ટકા સુવિધાઓ ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી નથી. અર્બન ડેવલપમેન્ટ પ્લાન બનાવતી વખતે કમિટીએ વોકિંગ ટુ વર્ક કરવાની સંસ્કળતિ વિકસાવવા પર ભાર મૂકયો છે.
સમિતિના અહેવાલમાં પંજાબનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું છે, જે પદયાત્રીઓ માટે ‘ચાલવાનો અધિકાર' લાગુ કરનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય છે. આ હેઠળ, પંજાબમાં ભવિષ્યના રસ્તાઓ અથવા હાલના રસ્તાઓની પહોળાઈ વધારતી વખતે પદયાત્રીઓ માટે ફૂટપાથ અને સાયકલ ટ્રેક બનાવવો જરૂરી છે. કર્ણાટકમાં પણ આવા નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. તેની આંશિક શરૂઆત જયપુરમાં પણ થઈ હતી.
ટાઉન પ્લાનિંગ સર્વિસ જેવી કે આઈ.એ.એસ સમિતિએ એવી પણ ભલામણ કરી હતી કે ટાઉન પ્લાનિંગ વ્યવસાયમાં લાયક આયોજકોનો પ્રવેશ સુનિﾍતિ કરવા માટે અખિલ ભારતીય નાગરિક સેવાઓની તર્જ પર અખિલ ભારતીય ટાઉન પ્લાનિંગ સેવાની સ્થાપના થવી જોઈએ.
મેટ્રો માત્ર ૫૦ લાખની વસ્તીવાળા શહેરોમાં રિપોર્ટમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે મેટ્રો રેલ ફક્ત ૫૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા શહેરોમાં જ શરૂ થવી જોઈએ. દેશના તમામ મોટા શહેરો માટે ઓટોનોમસ યુનિફાઈડ મેટ્રો ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટી બનાવવી જોઈએ જે પ્રોફેશનલ લોકોના હાથમાં હોવી જોઈએ. આ સત્તાધિકારીએ સમગ્ર પરિવહન અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરવું જોઈએ. કામ પર ચાલવાની સંસ્કળતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ
સમિતિએ ભલામણ કરી છે કે રાજ્યોએ કોમ્પેક્ટ શહેરોના આયોજન અને વિકાસ પર ભાર મૂકવો જોઈએ. આ માટે, કામ પર ચાલવાની સંસ્કળતિ બનાવવા અને જાહેર પરિવહન સેવાઓની સુલભતા સાથે માળખાકીય સુવિધાઓ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. બ્રાઉનફિલ્ડ વિકાસ, FAR વધી
કેન્દ્ર સરકારે બ્રાઉનફિલ્ડ ડેવલપમેન્ટ (જૂની બંધ ફેક્ટરીઓ, બંધ બજારો, બંધ રેલ્વે માર્ગો અથવા લશ્કરી થાણાઓનું પુનર્વિકાસ કરીને આધુનિકીકરણ) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્યોને પ્રોત્સાહનની નીતિ બનાવવી જોઈએ. રાજ્ય સરકારોએ શહેરના મુખ્ય ભાગોમાં પ્રમાણમાં ઊંચા ફ્લોર એરિયા રેશિયો (FAR) સેટ કરવો જોઈએ જેથી ઊભી ઇમારતોને પ્રોત્સાહિત કરી શકાય.
પીએમના નેતળત્વમાં શહેરી આર્થિક વિકાસ મિશન ભવિષ્યના શહેરોને તૈયાર કરવાની વ્યૂહરચના માટે વડાપ્રધાનના આશ્રય હેઠળ શહેરી આર્થિક વિકાસ મિશન બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેની સલાહકાર સમિતિમાં ભારત અને વિદેશના ઔદ્યોગિક ગળહો અને શહેરી આયોજન નિષ્ણાતોનો સમાવેશ કરો.
શહેર-ગામ-વિસ્તાર સંકલિત આયોજન વધતા શહેરીકરણ છતાં, નગર આયોજન અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકાની ગેરહાજરીમાં, મોટાભાગના રાજ્યોમાં, અવ્યવસ્થિત વિકાસને યોગ્ય દિશા આપવા માટે શહેરી, ગ્રામીણ અને પ્રાદેશિક ભૂગોળ સાથે મળીને આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
(12:13 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
