નવી દિલ્હી :એકલતા (સામાજિક અલગતા અને એકલતા) એ કોઈ રોગ નથી પરંતુ તે ઘણા રોગોનું કારણ બની શકે છે. એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે અમુક પ્રોટીન એકલતાનું કારણ બને છે. તેથી, આ પ્રોટીન એવા લોકોમાં વધુ જોવા મળે છે જેઓ એકલતા સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. જાણો શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે કેવી રીતે જોખમ બની શકે છે (એકલાપણું સ્વાસ્થ્ય જોખમો).

  સામાજિક અલગતા અને એકલતા: અન્ય મનુષ્યો સાથે સુમેળમાં રહેવું એ મનુષ્યનો સ્વભાવ છે. તમારા દુ:ખ અને ખુશીઓ એકબીજા સાથે શેર કરો, પરંતુ આજકાલ લોકો એકબીજાથી અલગ રહેવા લાગ્યા છે. આ ડિજિટલ યુગમાં લોકો એકલતાનો આસાન શિકાર બની ગયા છે. એકલતાની સમસ્યા વધી રહી છે

  માત્ર આપણે જ નહીં પરંતુ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા પણ આ વાત કહી રહી છે. WHO મુજબ, વિશ્વભરમાં લગભગ 25% વૃદ્ધો અને 5%-15% કિશોરો એકલતા સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. આ આંકડા ચિંતાનું કારણ છે કારણ કે એકલતાના કારણે રોગો અને મૃત્યુનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.

એકલતા એ એવી લાગણી છે જે આપણને અંદરથી ખોખલા કરી શકે છે. જેના કારણે લોકોમાં અનેક બીમારીઓનો ખતરો વધી જાય છે. આ વિશે વધુ સમજવા માટે, તાજેતરમાં કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી અને ફુદાન યુનિવર્સિટીએ નેચર હ્યુમન બિહેવિયરમાં એક અભ્યાસ પ્રકાશિત કર્યો. આ અભ્યાસમાં આપણા જનીનોમાં રહેલા પ્રોટીનને સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

પ્રોટીન આપણા જનીનોને નિયંત્રિત કરે છે અને તેથી દવાઓ ઘણીવાર આ પ્રોટીનને નિશાન બનાવે છે. આ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે 5 પ્રકારના ચોક્કસ પ્રોટીન એકલતાની લાગણી સાથે સંકળાયેલા છે. આનો અર્થ એ છે કે જે લોકો વધુ એકલતા અનુભવે છે તેઓમાં આ પ્રોટીનની માત્રા વધુ હોય છે. એટલું જ નહીં, આ પ્રોટીન બળતરા વધારે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને પણ અસર કરે છે.

એકલતા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય એકલતા એ માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે સૌથી મોટો ખતરો છે. આ ડિપ્રેશન, ચિંતા અને અન્ય માનસિક વિકૃતિઓને જન્મ આપી શકે છે. જ્યારે આપણે એકલા અનુભવીએ છીએ, ત્યારે આપણું મગજ તણાવ અને ચિંતાના હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે, જે આપણા માનસિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.

  ડિપ્રેશન- ડિપ્રેશનનું સૌથી મોટું કારણ એકલતા છે. જ્યારે આપણે એકલા હોઈએ છીએ ત્યારે આપણે વધુ હતાશ અનુભવીએ છીએ. ચિંતા- એકલતા ચિંતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. જ્યારે આપણે એકલા હોઈએ છીએ, ત્યારે આપણે ભવિષ્યની ચિંતા કરીએ છીએ અને આપણી ચિંતા વધી જાય છે. સામાજિક વિચ્છેદ- લાંબા સમય સુધી એકલા રહેવાથી લોકો અન્ય લોકો સાથે વાત કરવામાં અચકાય છે અને તેઓ સામાજિક રીતે અલગ પડી જાય છે

એકલતા માત્ર માનસિક સ્વાસ્થ્યને જ અસર કરતી નથી, પરંતુ તે આપણા શારીરિક સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે.

હ્રદયના રોગોઃ- એકલતા હૃદયના રોગોનું જોખમ વધારે છે. એકલતા હૃદય પર દબાણ વધારે છે, જેના કારણે હૃદય પર દબાણ વધી શકે છે.

  નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ- એકલતા આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી બનાવે છે. જેના કારણે આપણે સરળતાથી બીમાર પડી શકીએ છીએ

 . ઊંઘની સમસ્યા- એકલતાના કારણે પણ ઊંઘની સમસ્યા થઈ શકે છે. જ્યારે આપણે એકલા હોઈએ છીએ અને થાક અનુભવીએ છીએ ત્યારે આપણે સૂઈ શકતા નથી.

  સ્ટ્રોક- એકલતા હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું કારણ બની શકે છે, જેના કારણે સ્ટ્રોકનું જોખમ વધી જાય છે. ડાયાબિટીસ- એકલતા બળતરા વધારી શકે છે, જેના કારણે ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી જાય છે.

   એકલતા કેવી રીતે અટકાવવી? સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહો - મિત્રો અને પરિવાર સાથે સમય વિતાવો, નવા લોકોને મળો અને જૂથ પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાઓ. શોખ કેળવો- એક નવો શોખ વિકસાવો જે તમને વ્યસ્ત રાખશે અને તમને નવા લોકોને મળવા દે.

વાંચો- પુસ્તકો વાંચવી એ તમારી જાતને વ્યસ્ત રાખવા અને નવું જ્ઞાન મેળવવાનો સારો માર્ગ છે. યોગ અને ધ્યાન કરો - યોગ અને ધ્યાન કરવાથી તણાવ ઓછો થાય છે અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે. ચિકિત્સકની મદદ લો- જો તમે એકલતાથી પરેશાન છો તો મનોવૈજ્ઞાનિકની મદદ લો.