નવી દિલ્‍હી, તા.૧૧: કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ હેઠળ ઉધાર લેવાની મર્યાદા ટૂંક સમયમાં વધારીને ૫ લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી શકે છે. એક સૂત્રએ જણાવ્‍યું હતું કે આગામી બજેટમાં સરકાર વર્તમાન ૩ લાખ રૂપિયાની મર્યાદા એટલે કે ક્રેડિટ મર્યાદા ૫ લાખ રૂપિયા સુધી વધારવાની યોજના બનાવી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટેનું બજેટ ૧ ફેબ્રુઆરીએ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે.

અધિકારીએ કહયું, કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ પર ઉધાર લેવાની મર્યાદા છેલ્લે ઘણા સમય પહેલા વધારવામાં આવી હતી. સરકારને મર્યાદા વધારવાની સતત માંગણીઓ મળી રહી છે. ખેડૂતોને મદદ કરવા અને ગ્રામીણ માંગ વધારવાના ઉદ્દેશ્‍ય સાથે, સરકાર આ બજેટમાં મર્યાદા વધારવાનું વિચારી રહી છે. તેથી, કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ પર ઉધાર મર્યાદા ૩ લાખ રૂપિયાથી વધીને ૫ લાખ રૂપિયા થઈ શકે છે.

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજના ૧૯૯૮ માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ અંતર્ગત, ખેતી અને સંબંધિત પ્રવળત્તિઓમાં રોકાયેલા ખેડૂતોને ૯ ટકાના વ્‍યાજ દરે ટૂંકા ગાળાના પાક લોન આપવામાં આવે છે. સરકાર ખેડૂતોને વ્‍યાજ પર ૨% ડિસ્‍કાઉન્‍ટ આપે છે, અને પ્રોત્‍સાહન તરીકે, સમયસર ચુકવણી કરનારા ખેડૂતોના વ્‍યાજમાં વધારાનો ૩% ઘટાડો કરવામાં આવે છે. આ રીતે, ખેડૂતોને વાર્ષિક ૪ ટકાના દરે લોન મળે છે. ૩૦ જૂન, ૨૦૨૩ સુધીમાં આ યોજના હેઠળ સક્રિય ક્રેડિટ કાર્ડ ખાતાઓની સંખ્‍યા ૭.૪ કરોડથી વધુ હતી અને તેમના પર બાકી દેવું ૮.૯ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું.

ICICI બેંક અને નેશનલ બેંક ફોર એગ્રીકલ્‍ચર એન્‍ડ રૂરલ ડેવલપમેન્‍ટ (NABARD) માંથી રોકાણ ધરાવતી ફિનટેક ફર્મ, એડવારિસ્‍કના સહ-સ્‍થાપક અને CEO વિશાલ શર્માએ જણાવ્‍યું હતું કે, ‘‘ખેતીનો ખર્ચ ઘણો વધી ગયો છે, પરંતુ કિસાન પર લોન મર્યાદા ઘણા વર્ષોથી ક્રેડિટ કાર્ડમાં વધારો થયો નથી.'' ગયો નહીં. આ વધારાથી કળષિ ક્ષેત્રમાં ઉત્‍પાદન વધશે અને કળષિ આવક વધારવામાં પણ મદદ મળશે. ખેડૂતોની આવક વધવાથી તેમની જીવનશૈલીમાં સુધારો થશે અને સાથે સાથે બેંકિંગ સિસ્‍ટમ પરનું જોખમ પણ ઘટશે કારણ કે ખેડૂતો સમયસર તેમની લોન ચૂકવશે.

નાબાર્ડના ચેરમેન શાજી કેવીએ જણાવ્‍યું હતું કે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉદ્દેશ્‍ય માત્ર મોટી જમીન ધરાવતા ખેડૂતોને જ નહીં, પરંતુ નાના ખેડૂતો અને પશુપાલન અને માછીમારી જેવી પ્રવળત્તિઓમાં રોકાયેલા લોકોને પણ આવરી લેવાનો છે.

તેમણે કહયું, ખેતીનો અર્થ ફક્‍ત પાક ઉગાડવાનો નથી. તેથી, કળષિ સંબંધિત અન્‍ય પ્રવળત્તિઓમાં રોકાયેલા લોકોને પણ સબસિડીવાળી લોન મળવી જોઈએ જેથી તેમની માથાદીઠ આવક વધી શકે. એટલા માટે અમે પશુપાલન અને મત્‍સ્‍યઉદ્યોગ ક્ષેત્રોને પણ પૂરતું ધિરાણ સુનિશ્‍ચિત કરવા માટે નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ સાથે મળીને એક ઝુંબેશ ચલાવી રહયા છીએ. આમાં બધી બેંકો અને ગ્રામીણ નાણાકીય સંસ્‍થાઓનો સમાવેશ થાય છે. અમે રાજ્‍ય સરકારોને પણ મત્‍સ્‍યપાલકોની નોંધણી કરાવવા માટે પ્રોત્‍સાહિત કરી રહ્‍યા છીએ કારણ કે નોંધણી વધારવી મહત્‍વપૂર્ણ છે. એકવાર ખેડૂતો નોંધણી કરાવી લે, પછી અમે બેંકોને તેમને લોન આપવા માટે કહી શકીએ છીએ.

નાબાર્ડના ડેટા અનુસાર, ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૪ સુધીમાં, સહકારી બેંકો અને પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો દ્વારા ૧૬૭.૫૩ લાખ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્‍યા હતા, જેની કુલ ક્રેડિટ મર્યાદા રૂ. ૧.૭૩ લાખ કરોડ હતી. આમાં ૧૦,૪૫૩.૭૧ કરોડ રૂપિયાની ક્રેડિટ મર્યાદાવાળા ડેરી ખેડૂતો માટે ૧૧.૨૪ લાખ કાર્ડ અને ૩૪૧.૭૦ કરોડ રૂપિયાની ક્રેડિટ મર્યાદાવાળા મત્‍સ્‍ય ખેડૂતો માટે ૬૫,૦૦૦ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડનો સમાવેશ થાય છે.

અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે સરકાર ખેડૂતો માટે પ્રધાનમંત્રી પાક વીમા યોજનાને વધુ અસરકારક બનાવવાની શકયતાઓ પણ શોધી રહી છે. તેમણે કહયું કે પાકને નુકસાન થાય તો વળતર પ્રક્રિયામાં રાજ્‍ય સરકારોની ભૂમિકા ઘટાડવાનો વિચાર કરવામાં આવી રહયો છે.(૨૩.૫)