નવી દિલ્‍હીઃ રાયબરેલીના એક ગામની એક મહિલા તેની બહેનને વીડિયો કોલ પર સંગમ બતાવી રહી છે. તે કહે છે - આ ગંગા મૈયા જુઓ, જલ્દીથી જય ગંગા મૈયા બોલો અને ઘરમાં જ ડૂબકી લગાવો. બહેન આંખો બંધ કરીને માતા ગંગાને પ્રાર્થના કરે છે અને અહીં સ્ત્રી સંગમ કિનારાથી તેના કપાળ સુધીની રેતીને સ્પર્શે છે. જે રેતી પર 4,000 હેક્ટર પર મહા કુંભ નગર સ્થાપિત થયું છે. વરસાદી ગંગા સંકોચાઈ ગઈ છે. કિનારે એક આખું શહેર વસેલું છે. ૬૦૦ કિમી લાંબા ચેકર્ડ પ્લેટ રસ્તાઓ છે. એક છેડાને બીજા છેડા સાથે જોડતા 30 પોન્ટૂન પુલ છે. લાખો તંબુઓ આશ્રય આપવા માટે મજબૂત રીતે ઉભા છે. એવું લાગે છે કે સમુદ્ર મંથનનો સત્યયુગ એક મહિના માટે ૧૩ કિમી વિસ્તારના ૨૫ સેક્ટરમાં AI સંચાલિત થાંભલાઓ અને ચેટ બોટ્સ દ્વારા તીર્થરાજના ડિજિટલ યુગમાં ઉતરી આવ્યો છે. જેમ જેમ અંધારું થાય છે, જ્યારે રેતી પર હજારો સ્તંભો પર ઉભેલી લાઇટો ગંગામાં પોતાનું પ્રતિબિંબ જુએ છે, ત્યારે આ વિસ્તાર આકાશમાં વણાયેલા હજારો તારાવિશ્વો જેવો દેખાય છે.

અખાડાઓમાંથી લાઉડસ્પીકર પર અવાજ આવી રહ્યો છે. શ્રી ગુરુના ચરણોમાં સરોજ રાજા, મારું મન મુકુર થઈ ગયું છે... કોઈ શિબિરમાં એક વાર્તા સંભળાવાઈ રહી છે. ક્યાંક અર્જુનની વાર્તા સંભળાવી રહી છે, તો કોઈ ગીતાનો સાર વાંચી રહ્યું છે. અને આ દરમિયાન સંત કારગિલ યુદ્ધ અને સૈનિકોનો પણ ઉલ્લેખ કરે છે. આ સંતોનો તહેવાર છે. આગામી એક મહિના માટે આ તેનું સ્થાન છે. સંતો બધે જ દેખાય છે. કેટલાક બ્રહ્મચારી છે, કેટલાક પોલીસ વડા છે, કેટલાક પુજારી, મહંત, શ્રીમહંત છે અને કેટલાક અધિકારીઓ અને મહામંડલેશ્વર છે. કોઈ ભગવા રંગના, કોઈ ભગવા રંગના, કોઈ સફેદ અને કોઈ કાળા રંગના કપડાં પહેરે છે. કેટલાક ગુરુ સમક્ષ પ્રણામ કરે છે, કેટલાક પોતાને પ્રણામ કરે છે, કેટલાક પગની ઘૂંટી સુધી વાળે છે, અને કેટલાક ફક્ત ગુરુના પગની સામે જમીનને સ્પર્શ કરે છે. કેટલાકની આંખોમાં આંસુ છે, જ્યારે કેટલાક આંખો બંધ કરીને મંત્રો ગણગણાટ કરી રહ્યા છે.

તંબુઓ ગોઠવાઈ ગયા છે અને બાકીનું કામ પૂર્ણ કરવાની ઉતાવળ છે. વસ્ત્રો પહેરેલા સાધુઓ પોતાના તંબુ ગોઠવી રહ્યા છે. નાગાઓ અગ્નિ પ્રગટાવવા માટે લાકડાનું વજન કરીને તેનું એકત્ર કરી રહ્યા છે. કેટલાક રાશન ગણી રહ્યા છે તો કેટલાક વાહનો ગણી રહ્યા છે. તે દીકરીના લગ્નના દ્રશ્ય જેવું છે. પેશવાઈનું પણ દીકરીના લગ્નની સરઘસની જેમ સ્વાગત કરવામાં આવી રહ્યું છે. છાવણીમાં પ્રવેશતાની સાથે જ, ત્યાં હાજર રહેલા અખાડાના સંતો શોભાયાત્રાના મહેમાનોની જેમ તેમના દરવાજા પર રાહ જોઈ રહ્યા છે. નજીકમાં ગલગોટાના ફૂલોના અનેક ડઝન માળા છે. અને થાળીમાં ખાંડ, વરિયાળી, લવિંગ અને એલચી રાખવામાં આવે છે. જ્યારે શોભાયાત્રા આવે છે, ત્યારે તેમાં હાજર બેન્ડ આ સાધુઓની સામે જ અટકી જાય છે. તે પોતાની ખાસ ધૂન વગાડે છે જેથી યજમાનો તેને થોડા વધારાના પૈસા આપે. આ શોભાયાત્રામાં ભાગ લેવા માટે આમંત્રણ કાર્ડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. ભજન, કથા, પેશવાઈ વગેરે કાર્યક્રમો માટે કાર્ડ વિતરણ કરવા ગયેલા સંતો તેમની સાથે કેમેરા ટીમો લઈ રહ્યા છે. તે અન્ય અખાડાના અધિકારીઓને આમંત્રણ કાર્ડ આપે છે અને કેમેરા ટીમ તેને કેદ કરે છે. બાય ધ વે, સંતો અને ઋષિઓ પણ દરેક ક્ષણને પોતાના ફોનમાં કેદ કરી રહ્યા છે. તે ચાલતી વખતે વીડિયો બનાવી રહ્યો છે. મેળાના. પેશ્વાઈનું. અખાડાઓના.

જુના અખાડાના એક સંત સૌથી મોટા પડદા નીચે બેઠા છે. કૌશામ્બીનો એક પરિવાર, માતા-પિતા-પુત્ર-ભત્રીજો, ગુરુગ્રામમાં CFAનો અભ્યાસ કરતો એક યુવાન અને ધોતી અને ઊંચા કાદવવાળા મોજાં અને જૂતા પહેરેલા કેટલાક વૃદ્ધ લોકો પણ ત્યાં આવે છે અને સંતની આસપાસ બેસે છે. સંન્યાસ શું છે? કયું સારું છે: કુટુંબ અને જવાબદારીઓ કે ત્યાગ? બધા પ્રશ્નો પર સત્સંગ થવા લાગે છે. દર વર્ષની જેમ, આ વખતે પણ, ઘણા બ્રહ્મચારી કુંભમાં સાધુ બનશે, ઘણાને મહામંડલેશ્વર તરીકે પસંદ કરવામાં આવશે અને ઘણાને પહેલી વાર સંન્યાસીઓનો સંસ્કાર પ્રાપ્ત થશે. એક ૫૫ વર્ષનો માણસ નિરંજની અખાડાના દરેક મંદિરની મુલાકાત લઈ રહ્યો છે અને દરેક સાધુને...નમો નારાયણ મહારાજ જી કહી રહ્યો છે. તે કહે છે, આ વખતે ગુરુ મહારાજે કહ્યું છે કે તે મને પણ નાગા બનાવશે. સાધુ બાબા તેમને કહે છે, ભક્તિ કરો, તપ કરો, ચિંતા ના કરો. દરેક મેદાનનો એક અલગ જ આકર્ષણ હોય છે.

કુંભ શહેરમાં અન્નક્ષેત્રની શરૂઆત નજીકના અગ્નિ અખાડાએ સૌપ્રથમ કરી હતી. અહીં કેસરી અને સફેદ રંગના છાવણીમાં એક લાંબી હરોળ લાગેલી છે. આ અન્નક્ષેત્રમાં દરરોજ ૧૦૦૦ લોકો ભોજન કરે છે. ભોજન પીરસનાર વ્યક્તિ બૂમ પાડે છે - સબઝી રામ... રોટી રામ... દાલ રામ... હરોળમાં સાથે બેઠેલા નાગ, સાધુ, મજૂર, ભક્ત અને કર્મચારીઓ પોતપોતાની થાળીમાં ભોજન પીરસવાનો સંકેત આપે છે. આ જૂથ સાથે બેસે છે અને પછી સાથે ભોજન પૂરું કરીને ઉઠે છે. રાશનમાં શું જોઈએ છે અને કેટલું? કેટલા વાહનોને સુરક્ષા પાસની જરૂર પડે છે? આખા વિસ્તારમાં ગણતરીઓ કરવામાં આવી રહી છે કે કેટલા વધુ શૌચાલય અને તંબુ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. પોલીસકર્મીઓ સુરક્ષા સંબંધિત કાગળોની અસંખ્ય નકલો લઈને અહીં-તહીં દોડી રહ્યા છે.

ફક્ત પોલીસ જ નહીં, સંતો પણ દીવાદાંડીવાળા વાહનોમાં ફરતા હોય છે. આ સનાતનનો વૈભવી દ્રષ્ટિકોણ છે. કુંભ શહેરમાં, લાઇટ અને હોર્નવાળા મોટાભાગના વાહનો સંતો, મહંતો અને મહામંડલેશ્વરોના છે. મહામંડલેશ્વર ફોર્ચ્યુનરમાં આગળ વધી રહ્યું છે. પાછળ ઓછામાં ઓછા 8 વધુ વાહનો છે. વૈભવ અને વૈભવ દર્શાવવા માટે, ગરદન અને આંગળીઓને અનેક તોલા સોનાના આભૂષણોથી શણગારવામાં આવે છે.

માટીના પથ્થરો અને રુદ્રાક્ષ કપાળ પર પણ શોભિત છે. કેટલીક જગ્યાએ સંપૂર્ણ સજ્જ કોટેજ છે અને કેટલીક જગ્યાએ પર્યાવરણને અનુકૂળ ઝૂંપડીઓ છે. આમાં ભારતીય સજાવટથી લઈને વિદેશી કોમોડ સુધીની બધી જ જરૂરી વસ્તુઓ છે. ઘણી ઝૂંપડીઓ ફક્ત ઘાસ, વાંસ અને જાડા કાપડમાંથી બનાવવામાં આવે છે. કુંભ શહેરના અખાડા લેનમાં કેટલીક જગ્યાએ પીપલી લાઈવ જેવો નજારો જોવા મળે છે. ટીવી ચેનલો અને યુટ્યુબર્સના કેમેરા મોટે ભાગે તે સ્થળો પર કેન્દ્રિત હોય છે જ્યાં હઠ યોગીઓ હાજર હોય છે. આમાં, એક પગ પર ઉભા રહેલા બાબા, હંમેશા એક હાથ ઊભો રાખનારા બાબા, સૌથી લાંબા ડ્રેડલોકવાળા બાબા સૌથી પ્રખ્યાત છે. લોકો તેને શોધ્યા પછી મળવા આવી રહ્યા છે. તેઓ તેમને જુએ છે, સેલ્ફી લે છે, હાથ જોડીને તેમની ક્ષમતા મુજબ તેમને 10-20-100-50 રૂપિયાની નોટો આપે છે અને તેમના આશીર્વાદ લીધા પછી આગળ વધે છે.