પ્રયાગરાજમાં 13મી જાન્યુઆરીથી મહાકુંભ શરૂ થઈ રહ્યો છે જેનું સમાપન 26મી ફેબ્રુઆરીએ મહાશિવરાત્રીના દિવસે થશે. કુંભ મેળાનું મહત્વ માત્ર ધાર્મિક જ નથી પરંતુ તેનો જ્યોતિષીય આધાર પણ છે. આ મેળો ધર્મ, આસ્થા અને સંસ્કૃતિનો અનોખો સંગમ છે. આ ઈવેન્ટ માત્ર ભારતના વિવિધ ખૂણેથી લાખો લોકોને જોડે છે એટલું જ નહીં પરંતુ વિશ્વભરના પ્રવાસીઓને પણ આકર્ષે છે કુંભ 12 વર્ષમાં એકવાર આવે છે, જેનું આયોજન ભારતના ચાર પ્રાચીન શહેરો હરિદ્વાર, નાસિક, પ્રયાગરાજ અને ઉજ્જૈનમાં કરવામાં આવે છે. આ સંગમના પવિત્ર જળમાં સ્નાન અને પૂજા કરવાની સૌથી મોટી તક કુંભ છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે કુંભ મેળામાં સ્નાન કરવાથી પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે. સમુદ્ર મંથનમાંથી નીકળેલા અમૃતને મેળવવા માટે દેવો અને દાનવો વચ્ચે 12 વર્ષ સુધી યુદ્ધ ચાલ્યું. આ યુદ્ધ દરમિયાન જ્યાં કલશમાંથી અમૃતના ટીપા પડ્યા હતા તે સ્થાનો પર કુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. 12 વર્ષથી ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે કુંભ દર 12 વર્ષમાં એકવાર આવે છે. મહા કુંભના સ્નાનને શાહી સ્નાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આવતીકાલે પૂર્ણિમાના શુભ અવસરે મહાકુંભનું પ્રથમ શાહી સ્નાન થશે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ, પૂર્ણિમા તિથિ 13 જાન્યુઆરીએ એટલે કે આવતીકાલે સવારે 5:03 વાગ્યે શરૂ થશે અને તિથિ 14 જાન્યુઆરીએ સવારે 3:56 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.

શાહી સ્નાન માટે શુભ સમય

બ્રહ્મ મુહૂર્ત- 05:27 AM થી 06:21 AM

સવાર અને સાંજના મુહૂર્ત - સવારે 5:54 થી 7:15 સુધી

વિજય મુહૂર્ત - બપોરે 2:15 થી 2:57 સુધી

સંધિકાળનો સમય - સાંજે 5.42 થી 6.09 સુધી

આ વખતે મહાકુંભ ખાસ માનવામાં આવે છે કારણ કે 144 વર્ષ પછી એક દુર્લભ સંયોગ બનવા જઈ રહ્યો છે જે સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે, જે દરમિયાન દેવતાઓ અને દાનવો અમૃત માટે લડ્યા હતા. આ દિવસે સૂર્ય, ચંદ્ર અને ગુરુ ગ્રહોની શુભ સ્થિતિ બની રહી છે જે તે સમયે સમુદ્ર મંથન દરમિયાન પણ બની હતી. તેમજ મહાકુંભ પર રવિ યોગ રચાવા જઈ રહ્યો છે. રવિ યોગ આવતીકાલે સવારે 7.15 કલાકે શરૂ થશે અને સવારે 10.38 કલાકે સમાપ્ત થશે. આ દિવસે ભાદરવાસ યોગનો પણ સંયોગ છે અને આ યોગમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.

પ્રયાગરાજ કુંભ મેળામાં છ શાહી સ્નાન થશે. મહાકુંભ મેળાનું પ્રથમ શાહી સ્નાન 13મી જાન્યુઆરી એટલે કે આવતીકાલે થશે. બીજું શાહીસ્નાન 14 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ મકર સંક્રાંતિના રોજ થશે, ત્રીજું શાહીસ્નાન 29 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ મૌની અમાવસ્યાના રોજ થશે, ચોથું શાહીસ્નાન 2 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ બસંત પંચમીના રોજ થશે, પાંચમું શાહીસ્નાન માઘના રોજ થશે. 12 ફેબ્રુઆરી 2025 ના રોજ પૂર્ણિમા અને છેલ્લું શાહી સ્નાન 26 ફેબ્રુઆરી 2025 ના રોજ મહાશિવરાત્રીના રોજ થશે.

માન્યતા અનુસાર મહા કુંભ મેળાને સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે. કથા અનુસાર, એકવાર ઋષિ દુર્વાસાના શ્રાપને કારણે ઈન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ નબળા પડી ગયા. આનો લાભ લઈને રાક્ષસોએ દેવતાઓ પર હુમલો કર્યો અને આ યુદ્ધમાં દેવતાઓનો પરાજય થયો. પછી બધા દેવતાઓ એક સાથે ભગવાન વિષ્ણુ પાસે મદદ માટે ગયા અને તેમને આખી વાત કહી. ભગવાન વિષ્ણુએ રાક્ષસો સાથે મળીને તેમને સમુદ્ર મંથન કરીને ત્યાંથી અમૃત મેળવવાની સલાહ આપી.