નવી દિલ્‍હી, તા.૧૭: કેન્‍દ્રીય બજેટ રજૂ થાય તે પહેલાં, વાણિજ્‍ય મંત્રાલય નિકાસને વેગ આપવા માટે બે મુખ્‍ય યોજનાઓ ચાલુ રાખવા માટે નાણા મંત્રાલય સાથે વાતચીત કરી રહયું છે. આમાં નિકાસલક્ષી એકમો અને ખાસ આર્થિક ક્ષેત્રો (RODTEP) માંથી નિકાસ કરાયેલા ઉત્‍પાદનો પર ફરજો અને કરમાં માફી અને વ્‍યાજ સમાનતા યોજના (IES)નો સમાવેશ થાય છે.

બંને યોજનાઓની મુદત ૩૧ ડિસેમ્‍બરે પૂરી થઈ હતી. ગયા અઠવાડિયે વડા પ્રધાન કાર્યાલયના હસ્‍તક્ષેપ બાદ, SEZ  અને EOU માટે રોડમેપ અને એડવાન્‍સ ઓથોરાઇઝેશન (AA) યોજનાઓ ૨૯ જાન્‍યુઆરી સુધી લંબાવવામાં આવી છે. બીજી બાજુ, IES ને રિન્‍યુ કરવામાં આવ્‍યું નથી. જોકે, એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડને જણાવ્‍યું હતું કે વાણિજ્‍ય મંત્રાલય ઓછામાં ઓછા MSME માટે કેટલાક ફેરફારો સાથે આ યોજના ચાલુ રાખવા માંગે છે.

વાણિજ્‍ય વિભાગ હવે લગભગ ૧,૬૦૦ થી ૧,૭૦૦ કરોડ રૂપિયાની વધારાની ફાળવણીની માંગ કરી રહયું છે, જેથી સરકાર ૩૧ માર્ચ સુધી આ યોજના ચાલુ રાખી શકે. અધિકારીએ કહયું, રોડટેપમાં એક સિસ્‍ટમ છે જેના હેઠળ ફાળવણીમાં ૧૦ ટકાનો વધારો કરવામાં આવે છે.ઁ તેથી ૧૦ ટકાના વધારા સાથે, અમે તેને આવતા વર્ષે પણ ચાલુ રાખી શકીશું.' કેન્‍દ્રીય બજેટ ૨૦૨૫માં, રોડમેપ યોજના માટે ૧૬,૫૭૫ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્‍યા છે.

રોડટેપ યોજના હેઠળ, નિકાસકારો દ્વારા ઇનપુટ પર ચૂકવવામાં આવતી કેન્‍દ્ર, રાજ્‍ય અને સ્‍થાનિક સંસ્‍થાની ડયુટી પરત કરવામાં આવે છે, જેનાથી દેશની નિકાસમાં વધારો થાય છે. આ યોજના ૨૦૨૧ માં લાગુ કરવામાં આવી હતી, જે બાદમાં ૧૧ માર્ચ, ૨૦૨૪ થી SEZ, EOU અને AA ધારકો સુધી લંબાવવામાં આવી હતી, જેથી આંતરરાષ્ટ્રીય અવરોધોનો સામનો કરી રહેલા નિકાસકારોને મદદ મળી શકે. હાલમાં, ડોમેસ્‍ટિક ટેરિફ એરિયા (DTA) અથવા સ્‍થાનિક બજારમાંથી નિકાસ માટે રોડમેપ યોજના ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર સુધી અમલમાં છે.

વાણિજ્‍ય વિભાગ બંને યોજનાઓની મંજૂરી અને શકય તેટલી વહેલી તકે જાહેરાતની અપેક્ષા રાખે છે. જો નાણા મંત્રાલય સંમત થાય, તો તેનો ઉલ્લેખ બજેટ દસ્‍તાવેજોમાં કરી શકાય છે. બંને યોજનાઓનો સમયગાળો વધારવાની માંગ એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્‍યારે નિકાસકારો વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્‍ચિતતાઓનો સામનો કરી રહ્‍યા છે અને નિકાસ વળદ્ધિની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. વાણિજ્‍ય વિભાગ ઉપરાંત, નિકાસકારોએ પણ ગયા મહિને નાણામંત્રી સાથેની પ્રી-બજેટ મીટિંગમાં IES ચાલુ રાખવાની માંગ કરી હતી.

IES ના કિસ્‍સામાં, વિભાગે યોજનાના અમલીકરણ માટે ૫ વર્ષનો સમય માંગ્‍યો છે. ‘‘નાણા મંત્રાલય IES સાથે ચાલુ રાખવાનું કારણ જાણવા માંગે છે,‘‘ ઉપરોક્‍ત અધિકારીએ જણાવ્‍યું. અમે નાણા મંત્રાલયને વિવિધ વિકલ્‍પો આપ્‍યા છે. અમારી પહેલી પ્રાથમિકતા હાલની યોજના ચાલુ રાખવાની છે. જો આવું ન થાય, તો અમે હાલમાં બિન-MSMEs ને તેનાથી દૂર રાખવાનો વિકલ્‍પ રાખ્‍યો છે. અમે ઓછામાં ઓછા MSMEs માટે તેને નવેસરથી ચાલુ રાખવાનું સૂચન કર્યું છે, એમ અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું.

IES વ્‍યાજમાં છૂટ આપવાની યોજના છે. આ અંતર્ગત, નિકાસકારોને બેંકો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા વ્‍યાજ પર છૂટ એટલે કે લાભ આપવામાં આવે છે. ત્‍યારબાદ સરકાર દ્વારા બેંકોને આ માટે વળતર આપવામાં આવે છે. નિકાસકારો પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે આ યોજના ૨૦૧૫ માં ૫ વર્ષના સમયગાળા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના ખાસ કરીને શ્રમ સઘન ક્ષેત્રો અને MSME માટે લાવવામાં આવી હતી. ત્‍યારબાદ આ યોજનાનો ધીમે ધીમે વિસ્‍તાર કરવામાં આવ્‍યો