નવી દિલ્હી તા.૧૭

આ વર્ષે પ્રયાગરાજમાં મહા કુંભ મેળાનું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે દર 144 વર્ષમાં એકવાર થાય છે. ગંગા, યમુના અને અદ્રશ્ય સરસ્વતીના પવિત્ર સંગમ પર આયોજિત આ મેળાને ધાર્મિક આસ્થા અને ભારતીય સંસ્કૃતિનો સૌથી મોટો તહેવાર માનવામાં આવે છે.

અર્ધ કુંભ કુંભ પૂર્ણ કુંભ અને મહા કુંભ જાણો શું તફાવત છે ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે

મહા કુંભ મેળો એ ભારતીય સંસ્કૃતિનો એક એવો પવિત્ર તહેવાર છે, જેનો પડઘો પ્રાચીન ગ્રંથોથી લઈને આધુનિક યુગ સુધી સાંભળવા મળે છે. આ મેળો માત્ર આસ્થાનું પ્રતીક નથી પરંતુ ભારતીય દર્શન, પરંપરા અને ખગોળશાસ્ત્રનો અદ્ભુત સંગમ પણ છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, સમુદ્ર મંથનમાંથી અમૃતનાં ટીપાં હરિદ્વાર, પ્રયાગરાજ (અલાહાબાદ), ઉજ્જૈન અને નાસિકનાં પવિત્ર સ્થળો પર પડ્યાં હતાં. આ જ કારણ છે કે આ ચાર સ્થળો પર કુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

ખગોળશાસ્ત્રીય ગણતરીઓના આધારે કુંભ અને મહા કુંભનું આયોજન પ્રાચીન સમયથી કરવામાં આવે છે. વિષ્ણુ પુરાણમાં ઉલ્લેખ છે કે જ્યારે ગુરુ કુંભ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે અને સૂર્ય મેષ રાશિમાં હોય છે ત્યારે હરિદ્વારમાં કુંભનું આયોજન કરવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, જ્યારે સૂર્ય અને ગુરુ સિંહ રાશિમાં હોય છે, ત્યારે કુંભ નાસિકમાં ઉજવવામાં આવે છે. જ્યારે ગુરુ કુંભ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે ઉજ્જૈનમાં કુંભ થાય છે. પ્રયાગરાજમાં માઘ અમાવસ્યાના દિવસે સૂર્ય અને ચંદ્ર મકર રાશિમાં છે અને ગુરુ મેષ રાશિમાં છે. આ ખગોળશાસ્ત્રીય ગણતરી આજે પણ ચોક્કસપણે અનુસરવામાં આવે છે.

અર્ધ કુંભ એક ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ છે, જે દર છ વર્ષે હરિદ્વાર અને પ્રયાગરાજમાં થાય છે. આ પ્રસંગ ગંગા, યમુના અને સરસ્વતી નદીઓના સંગમ પર થાય છે, જે ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. અર્ધ કુંભનું મહત્વ વધારે છે કારણ કે તેને કુંભ મેળાનું અડધું ચક્ર માનવામાં આવે છે. આમાં સ્નાન કરવા માટે લાખો ભક્તો આવે છે, કારણ કે માન્યતા છે કે આ દરમિયાન સંગમમાં સ્નાન કરવાથી પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. તેની ઘટનાનો સમય પણ ખગોળશાસ્ત્રીય ગણતરીઓ પર આધારિત છે. જ્યારે ગુરુ વૃશ્ચિક રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે અને સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે અર્ધ કુંભનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

કુંભ મેળો એ વિશ્વનો સૌથી મોટો ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ છે, જે દર 12 વર્ષે ચાર સ્થળોએ યોજાય છે – હરિદ્વાર, પ્રયાગરાજ, ઉજ્જૈન અને નાસિક. તેને ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આસ્થાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. કુંભમેળાની પૌરાણિક કથા સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત છે, જેમાં અમૃતના અમૃત માટે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે સંઘર્ષ થયો હતો. આ પ્રસંગનું મુખ્ય આકર્ષણ પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન છે, જેને અમૃત સ્નાન કહેવામાં આવે છે.

 અર્ધ કુંભ કુંભ પૂર્ણ કુંભ અને મહા કુંભ જાણો શું તફાવત છે ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે

પૂર્ણ કુંભ મેળો એ કુંભ મેળાનું વિસ્તરણ છે, જે દર 12 વર્ષે પ્રયાગરાજમાં યોજાય છે. તેને કુંભનું પૂર્ણ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને તેનું મહત્વ અન્ય કુંભ મેળાઓ કરતા વધુ છે. પવિત્ર નદીઓ ગંગા, યમુના અને સરસ્વતીના સંગમ પર આયોજિત આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આત્માની શુદ્ધિ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ છે.

 મહાકુંભ મેળો એ ભારતીય ધાર્મિક કાર્યક્રમોનો સૌથી મોટો તહેવાર છે, જે દર 144 વર્ષે માત્ર પ્રયાગરાજમાં જ યોજાય છે. તે કુંભ મેળાનું સૌથી પવિત્ર અને મહત્વપૂર્ણ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર આ મેળામાં સંગમમાં સ્નાન કરવાથી આત્માની શુદ્ધિ થાય છે અને પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે.

અર્ધ કુંભ કુંભ પૂર્ણ કુંભ અને મહા કુંભ જાણો શું તફાવત છે ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે