શેખ હસીનાના સમયમાં બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થા તેજીમાં હતી. તે GDP વૃદ્ધિ દરમાં ભારત સાથે સ્પર્ધા કરી રહ્યું હતું. પણ હવે એ જ બાંગ્લાદેશ મંદીના દલદલમાં ડૂબી રહ્યું છે. જો આપણે વિશ્વ બેંક અને IMF ના અહેવાલો પર વિશ્વાસ કરીએ, તો વિકાસ દર અડધો થઈ ગયો છે અને નોકરીઓ જોખમમાં છે. બાંગ્લાદેશ જે ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ પર ગર્વ અનુભવતું હતું તે હવે પોતાને પુનર્જીવિત કરવા માટે પેકેજની માંગ કરી રહ્યું છે. ભારતના કપડા ઉદ્યોગને આનો સીધો લાભ મળી શકે છે.

વિશ્વ બેંક દ્વારા જાહેર કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, શેખ હસીનાના બળવાથી રોકાણકારો ડરી ગયા છે. તેઓ પૈસા રોકાણ કરવાથી ડરે છે. આના કારણે ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ નબળી પડી છે. કોવિડ પહેલા, 2019 માં બાંગ્લાદેશનો GDP વૃદ્ધિ દર 7.9 ટકા હતો. તે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની એક હતી. તે ભારત સાથે સ્પર્ધા કરતું હતું. અહીંનો કાપડ ઉદ્યોગ ભારતના કાપડ ઉદ્યોગ કરતાં મોટો હતો. પરંતુ આજે ત્યાંની પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. વિશ્વ બેંકે કહ્યું છે કે બાંગ્લાદેશનું અર્થતંત્ર 2025 માં 4.1 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામી શકે છે. એટલે કે, તેમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. IMF એ માત્ર 3.8 ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ લગાવ્યો છે. જ્યારે ભારતનો વિકાસ દર 7 ટકાથી ઉપર રહે છે.

બીજી મોટી વાત, શેખ હસીનાના ગયા કે તરત જ મોંઘવારી સાતમા આસમાને પહોંચી ગઈ છે. ૨૦૨૨માં ૭.૭ ટકાનો ફુગાવાનો દર હવે વધીને ૧૦.૩૪ ટકા થયો છે. થોડા મહિના પહેલા તે ૯.૪૮ ટકા હતો. તે સમયે વિદ્યાર્થી આંદોલનને કારણે દેશની પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ હતી. બાંગ્લાદેશમાં કંપનીઓ ગંભીર વીજળી સંકટનો સામનો કરી રહી છે. નિકાસ પર અનેક પ્રકારના નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે. મોંઘવારીને કારણે લોકોની ખરીદ ક્ષમતા પર અસર પડી છે. આના કારણે વિકાસ ધીમો પડી ગયો છે.

નિષ્ણાતોના મતે, તેના જોખમો પણ ખૂબ ઊંચા છે. જેમ જેમ મોંઘવારી વધે છે તેમ તેમ અશાંતિ વધી શકે છે. કોવિડને કારણે બેરોજગારી પહેલાથી જ એક સમસ્યા હતી, હવે આ મુશ્કેલીનું કારણ બની ગઈ છે. આનાથી ઉત્પાદન પર પણ અસર પડી છે. વિશ્વ બેંકે બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન અને શ્રીલંકાને એવા દેશોની શ્રેણીમાં મૂક્યા છે જે સૌથી વધુ મુશ્કેલીનો સામનો કરવાના છે. કારણ કે બાંગ્લાદેશની કુલ નિકાસમાં યુરોપિયન દેશોનો હિસ્સો લગભગ અડધો છે. પરંતુ ત્યાં પણ મંદી છે.

વ્યૂહાત્મક બાબતોના નિષ્ણાત બ્રહ્મા ચેલ્લાનીએ X માટે લખ્યું તેમ, શેખ હસીનાના શાસન દરમિયાન, બાંગ્લાદેશ ભારત, ઇન્ડોનેશિયા અને 36 અન્ય મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશો સાથે સ્પર્ધા કરી રહ્યું હતું. પરંતુ રાજકીય ઉથલપાથલને કારણે ત્યાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ ધીમી પડી ગઈ છે. રોકાણકારોનો વિશ્વાસ તૂટી ગયો છે. વિશ્વ બેંકના અહેવાલમાં આ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો બાંગ્લાદેશમાં પરિસ્થિતિ આવી જ રહેશે તો તે ભારત માટે એક તક હશે. ત્યાંના રોકાણકારો ભારત તરફ દોડશે. ફેક્ટરીઓમાં કામ ધીમું થવાથી નિકાસ પર સીધી અસર પડશે. ભારતની નિકાસ વધી શકે છે.