સોમવારે મહાકુંભમાં શ્રી પંચાયતી બડા અખાડાએ ઉદાસીનના ધાર્મિક ધ્વજ ત્યાગની પ્રાચીન પરંપરાના સાક્ષી બન્યા હતા. સંગીતનાં સાધનો અને શંખના નાદ વચ્ચે ભસ્મ શ્રૃંગાર બાદ આ અખાડામાં પ્રથમવાર સોથી વધુ યુવાનોના પંચ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા. પંચદેવોની હાજરીમાં આ યુવાનોને પંચપુત્ર બનાવવામાં આવ્યા હતા.

હવે આ યુવા સાધુઓ કડક શિસ્તનું પાલન કરીને દેશભરના વિવિધ મઠોમાં કોટવાલ, કોઠારી, ભંડારી, ઉદ્યોગપતિ ઉપરાંત મહંત, વડા જેવા હોદ્દા સંભાળશે. પંચાયતી અખાડા, બડા ઉદાસીન નિર્વાણની શિબિરમાં પ્રમુખ દેવ ભગવાન ચંદ્રદેવની હાજરીમાં પંચપુત્ર સંસ્કારનો પ્રારંભ સવારે જ થયો હતો.

વેસ્ટર્ન પધ્ધતિના બિડાણમાં યુવક મંડળના પટેલ જ્ઞાન મુનિએ તમામ યુવા સાધુઓને ધૂમાડા પર રાખથી શણગાર્યા હતા. આ પછી નરસિંહ વાદ્ય સાથે શંખનો અવાજ ગુંજવા લાગ્યો. આકાશ મુનિ, પ્રદ્વૈતાનંદ મુનિએ મંત્રોચ્ચાર શરૂ કર્યા. આ અનુષ્ઠાનમાં ગુરુમાતાઓએ પણ ભાગ લીધો હતો.

છત્તીસગઢથી પધારેલ ગીતા મુનિ અને ડો.વિભા મુનિએ પણ પંચદેવોની પૂજા કરી મંત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. પંચદેવોમાં વિષ્ણુ, શિવ, માતા ભગવતી, ગણેશ અને સૂર્યની પૂજા કરવામાં આવી હતી. અખાડાના પ્રમુખ દેવતા શિવ શ્રીચંદ્રજીની ભક્તિ, જ્ઞાન અને ત્યાગના સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવાની પ્રતિજ્ઞા લેવામાં આવી હતી.

આ મુશ્કેલ પ્રેક્ટિસ માટે યુવાનોની પસંદગીની પ્રક્રિયા શું છે? આ પ્રશ્ન પર મુખ્ય મહંત દુર્ગા દાસ કહે છે કે, જે ગુરુ સ્વીકારે છે તે જ શિષ્ય બને છે. ઉદાસીન સંપ્રદાયમાં ઝઘડા પછી પંચપુત્રો બનાવવાની પરંપરા ઘણા સમયથી ચાલી આવે છે.

  દીક્ષા લીધા પછી આ શિષ્યો પોતાના ગુરુની સેવામાં લાગી જાય છે. પાંચથી 10 વર્ષ, 12 વર્ષ કે 24 વર્ષની ઉંમરે, જ્યારે પણ ગુરુ તેમના શિષ્યમાં સંત બનવાના સંપૂર્ણ સંકેતો જોવા લાગે છે, ત્યારે તેમને દીક્ષા આપવામાં આવે છે અને તેમની સાથે અખાડામાં જોડાય છે. મહાકુંભમાં જ પાંચ પુત્રોને નિર્વાણ સંત બનાવવાની પરંપરા છે. જેમાં 24 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો અને યુવાનોનો સમાવેશ થાય છે.

   મહા કુંભની શિબિરમાં, પંચ પરમેશ્વરે પંચ પુત્રોને સનાતન ધર્મ પ્રત્યે નિષ્ઠા અને સમર્પણના શપથ લેવડાવ્યા હતા. આ પાંચેય પુત્રો રાત્રે સંગમના કિનારે આકાશ નીચે નગ્ન રહેશે. મહાકુંભમાં અખંડ ભસ્મી લગાવીને તપશ્ચર્યા કરશે. મહાકુંભ પછી પણ તેઓ તપસ્યા કરતા રહેશે. -વ્યાસ મુનિ, સેક્રેટરી, ઉદાસીન મોટા અખાડા.

  બીજી તરફ કાંચીના શંકરાચાર્ય સ્વામી વિજયેન્દ્ર સરસ્વતીએ ભક્તોને મહાકુંભમાં મોટી સંખ્યામાં આવવા અને માતા ગંગાના પવિત્ર જળમાં ડૂબકી લગાવવાની અપીલ કરી છે. પરંતુ, તેની શુદ્ધતા અને પવિત્રતા સાથે સમાધાન કરશો નહીં.

  દર 12 વર્ષે આયોજિત આ આધ્યાત્મિક કાર્યક્રમ ત્રિવેણી સંગમમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોની હાજરી અંગે તેમણે હૃદયપૂર્વકની ખુશી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ગંગાનું મહત્વ વેદ, પુરાણ અને હજારો વર્ષોની સનાતન પરંપરામાં ઊંડે ઊંડે છે. ઋષિ-મુનિઓની સાથે ભગવાન આદિ શંકરાચાર્યે પણ ગંગામાં સ્નાન કર્યું અને તેના કિનારે ધ્યાન કર્યું. શંકરાચાર્યએ કહ્યું કે ગંગા માત્ર એક નદી નથી પરંતુ ભારતની પવિત્ર ભૂમિ પરનું તીર્થસ્થાન છે

  આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિકોણથી, ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન એ પુણ્ય કમાવવાનું અને ભગવાનના આશીર્વાદ મેળવવાનું સાધન માનવામાં આવે છે. તેમણે 36 વર્ષ પહેલાંની એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો જ્યારે વૃદ્ધ શંકરાચાર્ય સ્વામી ચંદ્રશેખરેન્દ્ર સરસ્વતી ઉંમરને કારણે મહાકુંભમાં ભાગ લઈ શક્યા ન હતા. તે સમયે ત્રિવેણીથી ગંગા જળને ખાસ વિમાનમાં કાંચી લાવવામાં આવ્યું હતું જેથી તેઓ પ્રતીકાત્મક સ્નાન કરી શકે. તેમણે કહ્યું કે ગંગા અને મહા કુંભ પ્રત્યેની આ અતૂટ શ્રદ્ધા એ આપણી આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિનું પ્રતીક છે, જેને ભક્તો પેઢીઓથી વહાલ કરે છે.