ભારતમાં જાહેરાત યુદ્ધો કોઈ નવી વાત નથી, પરંતુ જ્યારે બે આયુર્વેદિક દિગ્ગજો તેમના સ્ટાર ઉત્પાદનો માટે ટકરાય છે, ત્યારે તે લોકોનું ધ્યાન ખેંચે છે. ચ્યવનપ્રાશની જાહેરાતને લઈને ડાબર ઈન્ડિયા અને પતંજલિ આયુર્વેદ વચ્ચેનો મુકાબલો હવે કોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો છે. ડાબરનો દાવો છે કે પતંજલિની જાહેરાત ભ્રામક માહિતી ફેલાવી રહી છે અને બ્રાન્ડને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વાજબી સ્પર્ધાની મર્યાદા ઓળંગી ગઈ છે.

આ કેસ ફરી એકવાર જાહેરાતમાં વાજબી સ્પર્ધા શું છે અને શું મર્યાદા ઓળંગે છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. નોંધનીય છે કે આ પહેલી વાર નથી જ્યારે પતંજલિ ભ્રામક દાવાઓ અને જાહેરાતો માટે રડાર પર છે.

પતંજલિ અને ડાબર વચ્ચેની આ લડાઈ પાછળનું કારણ ચ્યવનપ્રાશની એક જાહેરાત છે. પતંજલિ દાવો કરે છે કે તેમના ચ્યવનપ્રાશ ઉત્પાદનમાં 51 ઔષધિઓ અને સંકેતો છે અને આ જાહેરાત એ પણ સંકેત આપે છે કે ડાબરના ચ્યવનપ્રાશમાં ફક્ત 40 ઔષધિઓ છે. ડાબર કહે છે કે આ ખોટું છે. ડાબર ચ્યવનપ્રાશમાં પારો હોય છે અને તેને આડકતરી રીતે બાળકો માટે અસુરક્ષિત ગણાવતો દાવો આગમાં ઘી ઉમેરવાનો હતો. ડાબર કહે છે કે આનાથી બ્રાન્ડની છબી તો ખરાબ થાય છે જ, પણ દાયકાઓથી બનેલા ગ્રાહકોના વિશ્વાસને પણ તોડે છે.

8મા પગાર પંચના અમલ પછી લઘુત્તમ પગાર 51 હજાર થશે? જાણો કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે જેના આધારે પેન્શન અને પગારની ગણતરી કરવામાં આવે છે.

પતંજલિનું કહેવું છે કે જાહેરાતમાં કંઈ ખોટું નથી. બીજી તરફ, પતંજલિ કહે છે કે તેની જાહેરાતમાં કંઈ ખોટું નથી. કંપની તેને પફરી કહે છે - એક પ્રમાણભૂત જાહેરાત યુક્તિ જ્યાં બ્રાન્ડ્સ સ્પર્ધકોને લક્ષ્ય બનાવ્યા વિના પોતાના ઉત્પાદનો વિશે બડાઈ મારે છે. પતંજલિએ આગ્રહ કર્યો કે તેણે ડાબરનું નામ લીધું નથી કે ઉત્પાદનોની સીધી સરખામણી કરી નથી, દલીલ કરી હતી કે દાવાઓ ફક્ત પ્રમોશનલ હતા અને ઉત્પાદન લેબલ જેવી જાહેરમાં ઉપલબ્ધ માહિતી પર આધારિત હતા.

પ્રચાર કઈ મર્યાદા સુધી કરી શકાય?
આ ફક્ત બે બ્રાન્ડ વચ્ચેના ઝઘડાનો મામલો નથી. કંપનીઓ તેમના ઉત્પાદનોનો પ્રચાર કરતી વખતે કેટલી હદ સુધી જઈ શકે છે તે પણ આ બાબત પર આધારિત છે. સ્પર્ધાત્મક FMCG (ફાસ્ટ મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ) બજારમાં, બ્રાન્ડ્સ ઘણીવાર સર્જનાત્મક જાહેરાત અને સંપૂર્ણ અપમાન વચ્ચેની પાતળી રેખા વચ્ચે રહે છે.

લાઈવ લોના અહેવાલ મુજબ, પતંજલિનો બચાવ હેવેલ્સ ઈન્ડિયા લિમિટેડ વિરુદ્ધ અમૃતાંશુ ત્રેહન કેસના કાનૂની ઉદાહરણ પર આધાર રાખે છે. તે કેસમાં, દિલ્હી હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે બ્રાન્ડ્સ તેમના ઉત્પાદનોની તુલના અન્ય લોકો સાથે કરી શકે છે, જો તેઓ પ્રમાણિક હોય અને સ્પર્ધકોને બદનામ કરવાનું ટાળે. જોકે, ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરતા દાવાઓને મંજૂરી નથી. પતંજલિ દલીલ કરે છે કે તેણે તેની જાહેરાતોને સ્પર્ધાત્મક પરંતુ ન્યાયી રાખીને આ નિયમોનું પાલન કર્યું છે.

જસ્ટિસ મીની પુષ્કર્ણના નેતૃત્વ હેઠળની દિલ્હી હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં સંબંધિત જાહેરાતની સમીક્ષા કરી. કંપનીઓનું સીધું નામ લીધા વિના, ડાબરે દલીલ કરી હતી કે જાહેરાત તેના ઉત્પાદનને બદનામ કરે છે, જે તેની ગુણવત્તા અને સલામતી અંગે શંકા ઉભી કરે છે. પતંજલિએ વળતો જવાબ આપ્યો કે ડાબરના ઉત્પાદન સાથે કોઈપણ જોડાણ ફક્ત સંયોગ છે અને આ જાહેરાત તેના પોતાના ઉત્પાદનના પ્રચાર સાથે જોડાયેલી છે.

કોર્ટે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય લીધો નથી, જેના કારણે કંપનીઓ અને ઉદ્યોગ નિરીક્ષકો બંને મૂંઝવણમાં મુકાયા છે.