નવી દિલ્હી ચીન ઈસ્ટર્ન તિબેટમાં દુનિયાનો સૌથી મોટો ડેમ બનાવવા જઈ રહ્યું છે. ચીનના આ પ્રોજેક્ટ પર ભારતે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તે જ સમયે, આખી દુનિયામાં ચીનના આ પ્રોજેક્ટ પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

ચીન આ બંધની મદદથી ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની અર્થવ્યવસ્થાને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. પૂર્વોત્તરમાં પૂર અને દુષ્કાળ ચીનના હાથમાં રહેશે. પૂર્વોત્તરના બે મોટા રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓએ પણ ચીનના પ્રોજેક્ટ પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે ચીનનો આ બંધ બ્રહ્મપુત્રા નદીના ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડશે. નદીમાં પાણી પણ ઘટશે અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાશે. અરુણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડુએ ચીનના ડેમ પ્રોજેક્ટ પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે ચીન તેનો ઉપયોગ ‘વોટર બોમ્બ’ તરીકે કરી શકે છે.

અરુણાચલ પ્રદેશ વિધાનસભા સંકુલમાં 'પર્યાવરણ અને સલામતી' નામના સેમિનારનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સીએમ પેમા ખાંડુ તેના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં પહોંચ્યા હતા. આ જ સેમિનારમાં તેમણે વોટર બોમ્બનું નિવેદન આપ્યું હતું.ચીન યાર્લુંગ ત્સાંગપો નદી પર હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ બનાવી રહ્યું છે. અરુણાચલ પ્રદેશમાં આ નદી સિયાંગ તરીકે ઓળખાય છે. આસામમાં તેને બ્રહ્મપુત્રા કહેવામાં આવે છે. ચીનનો આ ડેમ 60,000 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન કરશે.

પત્રકારો સાથે વાત કરતા સીએમ પેમા ખાંડુએ કહ્યું કે જો ચીન આટલો મોટો પ્રોજેક્ટ બનાવી રહ્યું છે તો તેની સિયાંગ અને બ્રહ્મપુત્રા નદીની આસપાસના વિસ્તારોની ઇકોલોજી પર મોટી અસર પડશે. આ એક મોટો ખતરો છે.જો ચીન તેનો વોટર બોમ્બ તરીકે ઉપયોગ કરશે તો સિયાંગ પટ્ટામાં રહેતી આદિ જાતિ અદૃશ્ય થઈ જશે. આસામમાં લાખો લોકોના જીવ જશે. તેની અસર બાંગ્લાદેશ સુધી થશે.પેમા ખાંડુએ કહ્યું કે હું આ મામલે તમામ હિતધારકો સાથે વાત કરી રહ્યો છું જેથી કરીને અમે ચીનના વોટર બોમ્બ સામે અમારી જળ સુરક્ષા જાળવી રાખીએ. અમે શાંતિ અને અહિંસાને પ્રોત્સાહન આપીએ છીએ અને સારા સંબંધો ઈચ્છીએ છીએ. પરંતુ ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું આપણે ચીન પર વિશ્વાસ કરી શકીએ?

સીએમએ કહ્યું કે વિદેશ મંત્રાલય ચીન સાથે રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા ડેમ મુદ્દે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. પરંતુ તૈયાર રહેવું જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું કે ચીન ડેમ દ્વારા પાણીની માત્રા અને સમયને નિયંત્રિત કરી શકે છે.શિયાળામાં સિયાંગ અને બ્રહ્મપુત્રા નદીઓ સુકાઈ શકે છે. તેનાથી બંને નદીઓના મેદાનમાં રહેતા લોકોને અસર થશે. તે જ સમયે, પાણી અચાનક છોડવાથી વિસ્થાપન, પાક અને માળખાકીય સુવિધાઓને નુકસાન થઈ શકે છે.