ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જ્યારથી અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા છે ત્યારથી તેઓ એક્શન મોડમાં છે. ક્યારેક ચીન પર ૧૦૦ ટકા ટેરિફ લાદવાની ધમકીઓ, કેનેડા અને મેક્સિકોને અમેરિકામાં મર્જ કરવાની વાત અથવા ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને અમેરિકામાંથી હાંકી કાઢવાની વાત. એક પછી એક ઝડપી નિર્ણયોથી દુનિયા ચોંકી જાય છે. આ દરમિયાન, યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ ફરી એકવાર વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) સાથેના તમામ કામ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

ઉપરાંત, WHO માં કામ કરતા તમામ અમેરિકન કર્મચારીઓને પણ પાછા બોલાવવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. ટ્રમ્પ WHO થી આટલા ગુસ્સે કેમ છે, આ ગુસ્સો શપથ લીધા પછી હમણાંનો છે કે પાછલા કાર્યકાળનો? ટ્રમ્પ WHO ની ભૂમિકા પર કેમ પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે?

 ટ્રમ્પની ઓફિસ દ્વારા યુએસ સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શનના સ્ટાફને WHO સાથે કામ કરવાનું બંધ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આ વાતની પુષ્ટિ ઘણા ફેડરલ આરોગ્ય અધિકારીઓ અને સીબીએસ ન્યૂઝ દ્વારા કરવામાં આવી છે. WHO સાથે સંકળાયેલા તમામ CDC કર્મચારીઓને તેમની પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરવા માટે એક ઇમેઇલ જારી કરવામાં આવ્યો હતો.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાને અમેરિકા તરફથી વાર્ષિક ભંડોળ એટલે કે અનુદાનના રૂપમાં મોટી રકમ મળે છે. WHO અમેરિકાના લોકો તેમજ આફ્રિકા અને એશિયાના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના દેશોને તબીબી સુવિધાઓ, સુરક્ષા અને સારું સ્વાસ્થ્ય પૂરું પાડવાનું કામ કરે છે. આ માટે તેને અમેરિકા તરફથી જ સારી એવી રકમ મળે છે.

અમેરિકા નવા સ્વાસ્થ્ય જોખમોનો સામનો કરવા માટે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન સાથે પણ કામ કરે છે, પરંતુ ટ્રમ્પની જાહેરાત પછી, એ જોવાનું બાકી છે કે WHO આ નાણાકીય સહાય મેળવવાનું ચાલુ રાખી શકશે કે નહીં. જો અમેરિકા તરફથી WHO ને મળતું ભંડોળ બંધ થઈ જાય તો ઘણા ગરીબ દેશોની મુશ્કેલીઓ વધશે.

2020 માં, જ્યારે કોરોના વાયરસ વિશ્વમાં મહામારીની જેમ ફેલાઈ રહ્યો હતો, ત્યારે ટ્રમ્પ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ હતા. ત્યારે પણ તેમણે કોરોના વાયરસના ફેલાવાને ખોટી રીતે સંચાલિત કરવામાં અને તેની માહિતી છુપાવવામાં વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનની ભૂમિકાને શંકાસ્પદ માન્યું હતું.

તેમણે WHO પર ચીનની તરફેણ કરવાનો પણ આરોપ લગાવ્યો. હવે તેઓ બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, અને તેમના કાર્યકાળના પહેલા જ દિવસે તેમણે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) માંથી ખસી જવાના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.

2020 માં જ્યારે ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ હતા, ત્યારે તેમણે WHO ને ભંડોળ અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધું હતું. આ પાછળ તેમનો દલીલ એ હતો કે WHO ને સંગઠનાત્મક સુધારાની જરૂર છે. ચાર મહિના પછી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઔપચારિક રીતે WHO માંથી ખસી ગયું. આ વર્ષે કોરોના વિશ્વમાં ઝડપથી ફેલાયો.

અમેરિકાને સૌથી વધુ રકમનું દાન કરે છે. આ WHO દ્વારા પ્રાપ્ત કુલ ભંડોળના 22.5 ટકા છે. જ્યારે ચીન આ બાબતમાં બીજા સ્થાને છે. તે WHO ને 15 ટકા નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો અમેરિકા ભંડોળ પૂરું પાડતું નથી અને પીછેહઠ કરે છે, તો ચીન તેને તક તરીકે લઈ શકે છે. ચીનના આ પગલાની અસર વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં પણ જોઈ શકાય છે.

રાશિદ કિદવાઈ કહે છે કે અમેરિકાનો WHO માંથી ખસી જવાનો નિર્ણય ભારત માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. આપણા ઘણા આરોગ્ય કાર્યક્રમો WHO તરફથી ભંડોળ મેળવે છે. પોલિયો જેવા રોગો માટે WHO તરફથી ભંડોળ પ્રાપ્ત થયું છે. આ જ કારણ હતું કે ભારતે પોલિયો નાબૂદ કર્યો. જોકે, પાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં હજુ પણ પોલિયોના દર્દીઓ મળી રહ્યા છે.