<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Friday, 31st January 2025

ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું વાઘનું નિવાસસ્થાનનું ક્ષેત્ર બન્યું :બે દાયકામાં 30 ટકાનો વધારો

અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતમાં વાઘની સંખ્યા વધી રહી છે. ખાસ કરીને વિકાસશીલ દેશોમાં, મોટા પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે આ એક સકારાત્મક સંકેત છે.


છેલ્લા બે દાયકામાં ભારતમાં વાઘના રહેઠાણમાં 30 ટકાનો વધારો થયો છે. આ વિશ્વનો સૌથી મોટો વાઘ રહેતો વિસ્તાર છે. દેહરાદૂનની વાઇલ્ડલાઇફ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા અને નવી દિલ્હીની નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટીના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં આ વાત બહાર આવી છે. સંશોધકોના મતે, વાઘ હવે ભારતમાં લગભગ 1,38,200 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહે છે.


સાયન્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતમાં વાઘની સંખ્યા વધી રહી છે. ખાસ કરીને વિકાસશીલ દેશોમાં, મોટા પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટે આ એક સકારાત્મક સંકેત છે. જોકે, સંશોધકો આને સંયમિત આશાવાદ કહે છે, જેનો અર્થ એ થાય કે આ પ્રગતિ પ્રોત્સાહક હોવા છતાં, ઘણા પડકારો હજુ પણ બાકી છે. અભ્યાસ મુજબ, વાઘ માનવ હસ્તક્ષેપથી દૂર શિકારથી ભરપૂર વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે, પરંતુ વાઘ એવા વિસ્તારોમાં પણ રહે છે જ્યાં લોકો સ્થાયી થયા છે, જો કે યુદ્ધ, ગરીબી અને જમીનના ઉપયોગમાં મોટા ફેરફારો જેવી સમસ્યાઓ ઓછી હોય.
જાહેરાત

 


સંશોધકોના જણાવ્યા અનુસાર, અભ્યાસ માટે, તેઓએ વાઘના રહેઠાણના 3.8 લાખ ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તારનું વિશ્લેષણ કર્યું. આ માટે, તેઓએ રાષ્ટ્રીય સ્તરના વાઘ દેખરેખ ડેટાનો પણ ઉપયોગ કર્યો. વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે છેલ્લા બે દાયકામાં વાઘના નિવાસસ્થાનમાં દર વર્ષે લગભગ 2,929 ચોરસ કિલોમીટરનો વધારો થયો છે, જે કુલ 30 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. જોકે, ભારતમાં વાઘના વર્તમાન નિવાસસ્થાનનો 45% હિસ્સો હજુ પણ લગભગ 60 મિલિયન લોકો સાથે વહેંચાયેલો છે. જોકે, વાઘ હજુ પણ ૩૫,૨૫૫ ચોરસ કિલોમીટરના સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં રહે છે જે સંપૂર્ણપણે માનવ-મુક્ત અને શિકારથી ભરપૂર છે.

 

સપ્ટેમ્બર 2024 માં, હજારો આદિવાસીઓએ વાઘ અભયારણ્યના મુખ્ય વિસ્તારોમાંથી તેમના વિસ્થાપનના સરકારી આદેશ સામે વિરોધ કર્યો. આ આદેશ રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ દ્વારા જૂન 2024 માં જારી કરવામાં આવ્યો હતો. આ અંતર્ગત, વન અધિકારીઓને આ લોકોને આ વિસ્તારોમાંથી ઝડપથી દૂર કરવા સૂચના આપવામાં આવી હતી. વન્યજીવન સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૭૨ હેઠળ, વાઘ સંરક્ષણ માટેના મુખ્ય ક્ષેત્રો અમાનવીય હોવા જોઈએ. પરંતુ, વન અધિકાર અધિનિયમ, 2006 મુજબ, આદિવાસી અને પરંપરાગત વન સમુદાયોને આ જંગલોમાં રહેવાનો અને સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર છે.


આ અભ્યાસમાં વાઘ સંરક્ષણની બે અલગ અલગ પદ્ધતિઓ, જમીન બચાવ અને જમીન વહેંચણીની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જમીન બચાવવી એટલે વાઘ અને માણસોને સંપૂર્ણપણે અલગ રાખવા. આ પદ્ધતિ સામાન્ય રીતે વિકાસશીલ દેશોમાં અપનાવવામાં આવે છે જ્યાં વસ્તી અને ગરીબી વધુ હોય છે. જ્યારે જમીનની વહેંચણીમાં, માણસો અને વાઘ એક જ વિસ્તારમાં સાથે રહી શકે છે, પરંતુ તે જોખમથી ભરેલું માનવામાં આવે છે કારણ કે તે માનવ-પ્રાણી સંઘર્ષની શક્યતા વધારે છે. જોકે, સંશોધકોએ તારણ કાઢ્યું કે ભારતમાં વાઘના સંરક્ષણ માટે બંને અભિગમો જરૂરી છે.

 

(9:13 PM IST)