તા. ૨૫ સપ્ટેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૨ ભાદરવા સુદ – ૧૪ શુક્રવાર
દિલ્હીમાં RSSનું હેડકવાર્ટર તૈયારઃ ૧પ૦ કરોડનો ખર્ચઃ ૩ ટાવરઃ ૧૨-૧૨ માળ
૨૭૦ કાર પાર્ક થઈ શકેઃ ૩ આધુનિક ઓડિટોરિયમઃ લાઈબ્રેરીઃ હોસ્પિટલની સુવિધા ત્રણેય ટાવરના નામ ‘સાધના-પ્રેરણા-અર્ચના' રખાયાઃ ૩૦૦ ડ્રમ અને ઓફિસઃ કુદરતી પ્રકાશ-હવા મળી શકે તેવું નિર્માણ
નવી દિલ્હી, તા.૧૩: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનું નવું મુખ્યાલય દિલ્હીના ઝાંડેવાલનમાં તૈયાર છે. આ મુખ્યાલય ત્રણ બાર માળના ટાવરમાં ફેલાયેલું છે, જે પાંચ લાખ ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલું છે. અહીં ૨૭૦ કાર માટે ર્પાકિંગ સુવિધા છે, ત્રણ આધુનિક ઓડિટોરિયમ છે જેમાં કુલ ૧૩૦૦ થી વધુ લોકોની બેઠક ક્ષમતા છે. આ ઉપરાંત, સંશોધન માટે ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલ કેબિન સાથેનું પુસ્તકાલય, પાંચ બેડની હોસ્પિટલ, લીલાછમ ઘાસથી શણગારેલા લૉન અને હનુમાન મંદિર પણ બનાવવામાં આવ્યું છે જેમાં હવે માટીના દીવાઓને બદલે ઇલેક્ટ્રિક લાઇટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આરએસએસ અનુસાર, કેશવ કુંજ ચાર એકરમાં ફેલાયેલો છે અને તેના નિર્માણમાં કુલ ૧૫૦ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે. તે દીનદયાળ ઉપાધ્યાય માર્ગ પર ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના મુખ્યાલય કરતા પણ મોટું છે. સંગઠનના એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ મુખ્યાલય સંપૂર્ણપણે સંઘના સ્વયંસેવકો અને તેની સાથે સંકળાયેલા લોકોના દાનથી બનાવવામાં આવ્યું છે. આ મુખ્યાલય બનાવવા માટે લગભગ ૭૫,૦૦૦ લોકોએ પાંચ રૂપિયાથી લઈને લાખો રૂપિયા સુધીનું યોગદાન આપ્યું છે.
આ ઇમારત ગુજરાતના આર્કિટેક્ટ અનુપ દવે દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, જેઓ અગાઉ ગુજરાત સરકારના ઘણા -ોજેક્ટ્સ સાથે સંકળાયેલા રહી ચૂકયા છે. આ બાંધકામ દિલ્હી સ્થિત ઓસ્પિશિયસ કન્સ્ટ્રક્શન્સ નામની કંપની દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે, જે મુખ્યત્વે મોલ, કોમર્શિયલ કોમ્પ્લેક્સ અને ર્પાકિંગ કોમ્પ્લેક્સ બનાવે છે. આ કંપની અગાઉ વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના ધર્મ યાત્રા મહાસંઘ ભવન અને કેટલાક અન્ય ધાર્મિક સ્થળોના નિર્માણમાં સામેલ રહી, છેલ્લા આઠ વર્ષથી, RSS ઝાંડેવાલાનના ઉદાસી આશ્રમમાંથી કાર્યરત હતું, જેને નવું મુખ્યાલય બનાવવા માટે ભાડે લેવામાં આવ્યું હતું. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરથી યુનિયનના અધિકારીઓ નવી ઇમારતમાં સ્થળાંતર કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું અને હવે તેઓ સંપૂર્ણપણે નવા મુખ્યાલયમાં સ્થળાંતરિત થઈ ગયા છે, જોકે કેટલાક ભાગોમાં આંતરિક સુશોભનનું કામ હજુ પણ ચાલુ છે.
RSS એ ૧૯૩૯ માં દિલ્હીમાં તેનું પહેલું કાર્યાલય ખોલ્યું, જે હાલના મુખ્યાલયની નજીક સ્થિત હતું. ૧૯૬૨માં એક માળનું કાર્યાલય બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં બીજો માળ ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. કેશવ કુંજ પ્રોજેક્ટ ૨૦૧૬ માં શરૂ થયો હતો અને હવે આ વિશાળ મુખ્યાલય તૈયાર છે.
આરએસએસ મુખ્યાલયની ત્રણ ઇમારતોના નામ સાધના, પ્રેરણા અને અર્ચના છે. આ ઇમારતોમાં કુલ ૩૦૦ રૂમ અને ઓફિસો છે, આ ઉપરાંત ઘણા કોન્ફરન્સ હોલ અને ઓડિટોરિયમ પણ છે. સાધના ટાવરમાં સંઘની બધી ઓફિસો આવેલી છે, જ્યારે પ્રેરણા અને અર્ચના ટાવર્સમાં રહેણાંક સુવિધાઓ છે. પ્રેરણા અને અર્ચના ટાવર વચ્ચે એક મોટી ખુલ્લી જગ્યા છે. જ્યાં લીલોતરીવાળો લૉન અને ય્લ્લ્ના સ્થાપક ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવારની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ સ્થાન સંઘની દૈનિક શાખાઓ માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું છે. હાલમાં ર્પાકિંગ ક્ષમતા ૧૩૫ કારની છે, જેને વધારીને ૨૭૦ કરવામાં આવશે.
મુખ્યાલયમાં ત્રણ મોટા ઓડિટોરિયમ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં કુલ ૧૩૦૦ થી વધુ લોકોની ક્ષમતા છે. આમાંથી એક ઓડિટોરિયમનું નામ સ્ણ્ભ્ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને રામ મંદિર ચળવળના અગ્રણી નેતા અશોક સિંઘલના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. ઇમારતની બારીઓ પર રાજસ્થાન અને ગુજરાતના પરંપરાગત સ્થાપત્યથી પ્રેરિત કોતરણીવાળા ફ્રેમ્સ છે. બાંધકામમાં લાકડાનો વપરાશ ઘટાડવા માટે ૧૦૦૦ ગ્રેનાઈટ ફ્રેમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
સમગ્ર સંકુલ એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે કે કુદરતી પ્રકાશ અને હવા પુષ્કળ -માણમાં આવી શકે. ઇમારતના કુલ વીજળી વપરાશના ૨૦ ટકા ભાગ છત પર સ્થાપિત સૌર પેનલ દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, કેમ્પસમાં એક સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ પણ બનાવવામાં આવ્યો છે, જે મુખ્યાલયમાંથી નીકળતા તમામ ગંદા પાણીને શુદ્ધ કરશે, જેથી કોઈ પણ ગંદુ પાણી મ્યુનિસિપલ ગટરોમાં છોડવામાં નહીં આવે.
મુખ્યાલયમાં ડાઇનિંગ રૂમ અને કેન્ટીનની સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે, જ્યાં ગ્રુપ ડાઇનિંગ માટે મોટી જગ્યા આપવામાં આવી છે. સાધના ટાવરના ૧૦મા માળે આવેલી કેશવ લાઇબ્રેરીમાં ૨૫ લોકોની બેઠક ક્ષમતા છે અને તેમાં સંશોધન માટે ખાસ રચાયેલ સંશોધન ખંડ પણ છે. આ પુસ્તકાલય એવા લોકો માટે ખુલ્લું રહેશે જેઓ સંઘ પરિવાર પર સંશોધન કરવા માંગે છે. આ ઇમારતમાં દિલ્હી રાજ્ય કાર્યાલય અને સુરુચી -કાશનની કચેરીઓ પણ હશે, જ્યાં સંઘ સંબંધિત પુસ્તકો પ્રકાશિત થાય છે.
આ ઉપરાંત, મુખ્યાલયમાં પાંચ બેડની હોસ્પિટલ અને દવાખાનું પણ બનાવવામાં આવ્યું છે, જે સ્વયંસેવકો તેમજ સામાન્ય લોકો માટે ખુલ્લું રહેશે.
૧૯ ફેબ્રુઆરીએ, આરએસએસના વડા મોહન ભાગવત નવા મુખ્યાલય ખાતે કાર્યકર્તાઓની બેઠક યોજશે, જે ૨૧-૨૩ માર્ચે બેંગલુરુમાં યોજાનારી અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભાની બેઠકનું રિહર્સલ હશે.
(11:29 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
