નવી દિલ્હી : 63 વર્ષીય પાકિસ્તાની મૂળના કેનેડિયન નાગરિક તહવ્વુર હુસૈન રાણા પર 26/11 ના વિનાશક મુંબઈ આતંકવાદી હુમલામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાનો આરોપ છે. વર્ષોની કાનૂની લડાઈ પછી, રાણાના ભારત પ્રત્યાર્પણને યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે મંજૂરી આપી છે, જેનાથી તેમને ભારતમાં ન્યાયનો સામનો કરવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે.

જાન્યુઆરી 1962 માં પાકિસ્તાનના સાહિવાલ વિસ્તારમાં જન્મેલા, રાણાએ પાકિસ્તાની સેનાના મેડિકલ કોર્પ્સમાં ડૉક્ટર તરીકે કામ કર્યું હતું. બાદમાં તે 1997 માં તેની પત્ની સાથે કેનેડા ગયો અને યુએસમાં ઇમિગ્રેશન સેવા અને ટ્રાવેલ એજન્સીનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો. 26/11 ના મુંબઈ હુમલાના માસ્ટરમાઇન્ડ ડેવિડ કોલમેન હેડલી સાથે રાણાની મિત્રતા તેમના બાળપણથી છે.

રાણાએ હેડલીને નાણાકીય મદદ પૂરી પાડી હતી, જેણે મુંબઈમાં હુમલાના સ્થળોની જાસૂસી કરી હતી. હુમલા પહેલા રાણા અને હેડલી બંને ન્યૂયોર્કથી પાકિસ્તાન અને દુબઈથી પાકિસ્તાન સાથે મુસાફરી કરી હતી. હુમલામાં સંડોવણી બદલ યુએસ એફબીઆઈએ 2009 માં શિકાગોમાં રાણાની ધરપકડ કરી હતી.

લાંબી કાનૂની લડાઈ પછી, યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે 25 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ રાણાના ભારતને પ્રત્યાર્પણને મંજૂરી આપી હતી. ડિસેમ્બર 2019 માં ભારતે રાણાના પ્રત્યાર્પણ માટે યુએસને રાજદ્વારી નોંધ સબમિટ કર્યા પછી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, ત્યારબાદ જૂન 2020 માં તેની કામચલાઉ ધરપકડની માંગણી કરતી ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી.

રાણાના પ્રત્યાર્પણની સમયરેખા

- 4 ડિસેમ્બર, 2019: ભારતે રાણાના પ્રત્યાર્પણ માટે યુએસને રાજદ્વારી નોંધ સબમિટ કરી

- 10 જૂન, 2020: ભારતે રાણાની કામચલાઉ ધરપકડની માંગણી કરતી ફરિયાદ દાખલ કરી

- 9 ઓગસ્ટ, 2023: ભારતની પ્રત્યાર્પણ વિનંતી બાદ રાણાની ફરીથી ધરપકડ કરવામાં આવી

- 13 નવેમ્બર, ૨૦૨૪: રાણાએ યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં "સર્ટિઓરારી રિટ પિટિશન" દાખલ કરી

- 21 જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫: યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે રાણાની અરજી ફગાવી દીધી

- 25 જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫: યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે રાણાના ભારત પ્રત્યાર્પણને મંજૂરી આપી

26/11ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલાના પીડિતો માટે ન્યાય મેળવવામાં રાણાનું ભારત પ્રત્યાર્પણ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.