નવી દિલ્‍હી તા.૧૯: અમેરિકાના રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે એપ્રિલથી ઘણા દેશો પર પારસ્‍પરિક ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી છે. તેમની ધમકીથી ભારતના નિકાસ ક્ષેત્રોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, સિટી રિસર્ચના વિશ્‍લેષકો કહે છે કે આના કારણે ભારતને વાર્ષિક લગભગ ઼૭ બિલિયનનું નુકસાન થઈ શકે છે. સરકારી અધિકારીઓ હજુ પણ ટેરિફની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવશે તેની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ તેનો સામનો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. અમેરિકા સાથે ટેરિફ ઘટાડવા અને વેપાર વધારવાના સોદા પર પણ કામ કરી રહ્યા છીએ.

સિટી વિશ્‍લેષકો કહે છે કે યુએસ ટેરિફથી કેમિકલ, મેટલ પ્રોડક્‍ટ્‍સ, જ્‍વેલરી, ઓટોમોબાઇલ્‍સ, ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ અને ફૂડ પ્રોડક્‍ટ્‍સ ક્ષેત્રોને સૌથી વધુ અસર થવાની શકયતા છે. ગયા વર્ષે, ભારતની અમેરિકામાં નિકાસ લગભગ ઼૭૪ બિલિયન હતી. આમાંથી, મોતી, કિંમતી પથ્‍થરો અને ઝવેરાતની નિકાસ ઼૮.૫ બિલિયનની હતી. આ ઉપરાંત, ભારતે અમેરિકાને ૮ અબજ ડોલરની દવાઓ અને ૪ અબજ ડોલરની પેટ્રોકેમિકલ્‍સની નિકાસ પણ કરી હતી. ભારતે ૨૦૨૩ માં અમેરિકાથી આયાત થતી ચીજવસ્‍તુઓ પર સરેરાશ ૧૧ ટકા ટેરિફ વસૂલ્‍યો હતો, જે અમેરિકામાં ભારતીય ચીજવસ્‍તુઓ પર લાદવામાં આવતા ટેરિફ કરતા ૮.૨ ટકા વધારે છે.

૨૦૨૪માં, ભારતે અમેરિકાથી લગભગ ૪૨ અબજ ડોલરની કિંમતની ચીજવસ્‍તુઓ આયાત કરી હતી. આમાં લાકડાના ઉત્‍પાદનો પર ૭ ટકા, મશીનરી, ફૂટવેર અને પરિવહન સાધનો પર ૧૫ થી ૨૦ ટકા અને ખાદ્ય પદાર્થો પર લગભગ ૬૮ ટકા કર વસૂલવામાં આવે છે. ગયા અઠવાડિયે વ્‍હાઇટ હાઉસ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી ફેક્‍ટ શીટ અનુસાર, અમેરિકા કળષિ માલ પર ૫% મોસ્‍ટ ફેવર્ડ નેશન ટેરિફ લાદે છે જ્‍યારે ભારતનો ટેરિફ ૩૯%  છે. તેમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે ભારત યુએસ મોટરસાયકલ પર ૧૦૦% ટેરિફ લાદે છે જ્‍યારે યુએસ ભારતીય મોટરસાયકલ પર ૨.૪% ટેરિફ લાદે છે.

જો અમેરિકા કળષિ ઉત્‍પાદનો પર પારસ્‍પરિક ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય લે છે, તો તેની સૌથી મોટી અસર ભારતના કળષિ અને ખાદ્ય ઉત્‍પાદનો પર પડશે. આનું કારણ એ છે કે ટેરિફ તફાવત ખૂબ વધારે છે પણ વોલ્‍યુમ ઓછું છે. તેવી જ રીતે, કાપડ, ચામડા અને લાકડાના ઉત્‍પાદનોને સૌથી ઓછું નુકસાન થશે. આનું કારણ એ છે કે ટેરિફ તફાવત ઓછો છે અથવા બંને દેશો વચ્‍ચે બહુ વેપાર નથી. ઉપરાંત, ઘણી અમેરિકન કંપનીઓ દક્ષિણ એશિયામાં આ માલનું ઉત્‍પાદન કરે છે અને ભારતના મુક્‍ત વેપાર કરારનો લાભ લે છે. આ સાથે તેઓ આ માલ સ્‍થાનિક બજારમાં ખૂબ જ ઓછા ટેરિફ પર વેચે છે.

સ્‍ટાન્‍ડર્ડ ચાર્ટર્ડ બેંકના અર્થશાષાીઓના મતે, જો અમેરિકા ભારતીય માલ પર એકસમાન ૧૦ ટકા ટેરિફ લાદે છે, તો ભારતીય અર્થતંત્રને ૫૦ થી ૬૦ બેસિસ પોઇન્‍ટનું નુકસાન થઈ શકે છે. ભારતે પહેલાથી જ ઘણી વસ્‍તુઓ પર ટેરિફ ઘટાડી દીધા છે. ઉદાહરણ તરીકે, મોંઘી મોટરસાયકલ પર તે ૫૦ ટકાથી ઘટાડીને ૩૦ ટકા કરવામાં આવ્‍યું છે, જ્‍યારે બોર્બોન વ્‍હિસ્‍કી પર તે ૧૫૦ ટકાથી ઘટાડીને ૧૦૦ ટકા કરવામાં આવ્‍યું છે. ભારતે અન્‍ય ટેરિફની સમીક્ષા કરવા, અમેરિકા પાસેથી ઊર્જા આયાત વધારવા અને વધુ સંરક્ષણ સાધનો ખરીદવાનું પણ વચન આપ્‍યું છે.