નવી દિલ્‍હી, તા.૨૪: ગયા વર્ષના અંતમાં ભારતીય શેરબજારમાં શરૂ થયેલો ઘટાડો આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પણ ચાલુ છે. સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી બધી મોટી જાહેરાતો અને ફુગાવામાં ઘટાડો કરવા છતાં, સેન્‍સેક્‍સ અને નિફ્‌ટી રિકવર થઈ શકતા નથી. એક ચોંકાવનારો આંકડા એ છે કે આ વર્ષના બે મહિનાથી ઓછા સમયમાં શેરબજારમાં જેટલું નાણું ખોવાઈ ગયું છે તે પાકિસ્‍તાન અને બાંગ્‍લાદેશના GDP કરતા પણ વધુ છે. વર્ષની શરૂઆતથી અત્‍યાર સુધીમાં ભારતીય શેરબજારના બજાર મૂડીકરણમાં $૫૨૦ બિલિયન અથવા લગભગ રૂ. ૪૫ લાખ કરોડનો ઘટાડો થયો છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ દ્વારા પાકિસ્‍તાન-બાંગ્‍લાદેશના GDP અંદાજ કરતાં વધુ છે.

બીએસઈના માર્કેટ કેપમાં આટલો ઘટાડો થયો - જો આપણે શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, ગયા વર્ષના અંતે ૩૧ ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૪ ના રોજ, BSE માર્કેટ કેપ ૪૪૩.૪૭ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું, જે હવે ઘટીને ૩૯૮.૪૬ લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું છે. આમાં ૧૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જે લગભગ ૪૫ લાખ કરોડ રૂપિયા અથવા $૫૨૦ બિલિયન છે. ખાસ કરીને મિડકેપ અને સ્‍મોલકેપમાં થયેલા તીવ્ર ઘટાડાથી શેરબજારને રિકવર થવાની તક મળી નથી. ફેબ્રુઆરી મહિનામાં અત્‍યાર સુધીમાં ૨૬ લાખ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે, એટલે કે ૩૦૬ અબજ ડોલરનું નુકસાન થયું છે. જો આપણે વર્ષના પહેલા મહિનામાં બજાર ક્રેશને કારણે BSE ની બજાર મૂડીમાં થયેલા ઘટાડાને સામેલ કરીએ, તો તે ૪૫ લાખ કરોડ રૂપિયા થાય છે.

પાકિસ્‍તાન અને બાંગ્‍લાદેશના GDP કરતા વધુ નુકસાન - માત્ર બે મહિનામાં ભારતીય શેરબજારના બજાર મૂલ્‍યમાં ઘટાડાનો આ આંકડો પડોશી દેશ પાકિસ્‍તાનના અંદાજિત GDP કરતા ઘણો વધારે છે. તમને જણાવી દઈએ કે IMF એ ૨૦૨૫ સુધીમાં પાકિસ્‍તાનનો GDP  $૪૮૧ બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ લગાવ્‍યો છે. આ ઉપરાંત, બાંગ્‍લાદેશ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળનો અંદાજ ઼૩૯૩ બિલિયન છે અને ભારતીય બજારમાં ગુમાવેલી રકમ આનાથી પણ વધુ છે.

ફક્‍ત પાકિસ્‍તાન અને બાંગ્‍લાદેશ જ નહીં, ભારતીય શેરબજારમાં થયેલા નાણાંનું નુકસાન પણ મલેશિયા, નોર્વે, ફિલિપાઇન્‍સ અને વિયેતનામ માટે IMF દ્વારા આપવામાં આવેલા GDP અનુમાન કરતાં વધુ છે.

વિદેશી રોકાણકારો જાપાન અને ચીન ભાગી ગયા : ભારતમાં બજારમાં તીવ્ર ઘટાડો એવા સમયે જોવા મળી રહયો છે જ્‍યારે વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારો પ્રત્‍યે ઉદાસીન વલણ અપનાવી રહયા છે અને જાપાન અને ચીન જેવા બજારોમાં રોકાણ વધારી રહયા છે, જે ભારતની તુલનામાં પ્રમાણમાં સસ્‍તા મૂલ્‍યાંકનને કારણે આકર્ષક બની રહયા છે. BofA સિક્‍યોરિટીઝ ફંડ મેનેજમેન્‍ટના માસિક સર્વેમાં એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં ભારત વૈશ્વિક ફંડ્‍સ દ્વારા બીજા ક્રમનું સૌથી ઓછું પસંદગીનું શેરબજાર હતું. તેમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે કુલ ૧૯ ટકા ભંડોળનું વજન ઓછું રહ્‍યું છે. થાઇલેન્‍ડ આ યાદીમાં ટોચ પર છે, જ્‍યાં ૨૨ ટકા ભંડોળનું વજન ઓછું છે.

શેરબજારમાં અરાજકતા કેમ છે?

બજારમાં ઘટાડાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે આ બે મહિનામાં દેશની ૧૦ સૌથી મૂલ્‍યવાન કંપનીઓનું માર્કેટ કેપ ૯,૪૯૭,૭૬૦ કરોડ રૂપિયાથી ઘટીને ૯,૦૭૮,૨૦૨ રૂપિયા થઈ ગયું છે, જે ૪.૪૧ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે. જો આપણે શેરબજારમાં ઘટાડાનાં કારણો પર નજર કરીએ તો આ વર્ષે ઘણા કારણો બહાર આવ્‍યા છે. આ પાછળનું પહેલું કારણ અમેરિકન ડોલરના સતત મજબૂત થવાને કારણે વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારોથી દૂર જઈ રહ્‍યા છે. ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ અત્‍યાર સુધીમાં FII એ ૩૬,૯૭૬ કરોડ રૂપિયાના શેર વેચ્‍યા છે.

આ ઉપરાંત, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળતાની સાથે જ ટેરિફ યુદ્ધ શરૂ કર્યું. તેમણે કેનેડા, મેક્‍સિકો, ચીન તેમજ ભારત પર પારસ્‍પરિક ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી, જેની સીધી અસર શેરબજાર પર જોવા મળી અને તે સતત ઘટી રયું છે.(૨૩.૨૦)