News of Monday, 3rd March 2025
સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય, દિવ્યાંગને કારણે ન્યાયિક સેવાનો ઇનકાર નહી કરી શકાય
કોર્ટે ન્યાયિક સેવાઓમાં અપંગ ઉમેદવારોને સમાન તક આપવા પર ભાર મૂક્યો, જ્યારે મધ્યપ્રદેશ ન્યાયિક સેવા નિયમોની જોગવાઈને રદ કરી જે દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારોને વંચિત રાખે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે શારીરિક અપંગતાને કારણે કોઈપણ વ્યક્તિને ન્યાયિક સેવાની ભરતીથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. કોર્ટે ન્યાયિક સેવાઓમાં અપંગ ઉમેદવારોને સમાન તક આપવા પર ભાર મૂક્યો, જ્યારે મધ્યપ્રદેશ ન્યાયિક સેવા નિયમોની જોગવાઈને રદ કરી જે દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારોને વંચિત રાખે છે.
એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે કોઈપણ વ્યક્તિને ફક્ત તેની શારીરિક અપંગતાને કારણે ન્યાયિક સેવા ભરતીથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. કોર્ટે કહ્યું કે ન્યાયિક સેવા પરીક્ષાઓમાં દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ સાથે કોઈપણ પ્રકારનો ભેદભાવ ન હોવો જોઈએ અને રાજ્યએ તેમને યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડવા માટે સકારાત્મક પગલાં લેવા જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે કોઈપણ ઉમેદવારને ફક્ત તેની અપંગતાને કારણે ન્યાયિક સેવાનો ઇનકાર કરી શકાતો નથી. બધા લાયક દિવ્યાંગ ઉમેદવારોને યોગ્ય તકો અને સુવિધાઓ આપવી જોઈએ. સર્વોચ્ચ અદાલતે મધ્યપ્રદેશ ન્યાયિક સેવા નિયમોની એક જોગવાઈને રદ કરી દીધી હતી જેમાં દૃષ્ટિહીન અને ઓછી દૃષ્ટિ ધરાવતા ઉમેદવારોને ન્યાયિક સેવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ન્યાયિક સેવાઓની પસંદગી પ્રક્રિયામાં કોઈપણ પરોક્ષ ભેદભાવ, જેમ કે ઉચ્ચ કટ-ઓફ અથવા અન્ય અવરોધો, વાસ્તવિક સમાનતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે દૂર કરવા જોઈએ.
દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારની માતાએ CJI ને એક પત્ર મોકલ્યો હતો
આ કેસની સુનાવણી ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.વાય. તેની શરૂઆત એક દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારની માતા દ્વારા ચંદ્રચુડને મોકલવામાં આવેલા પત્રથી થઈ. કોર્ટે આ પત્રને બંધારણની કલમ 32 હેઠળ અરજીમાં રૂપાંતરિત કર્યો અને મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટ, રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ ફટકારી. માર્ચ 2024 માં, સર્વોચ્ચ અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે મધ્યપ્રદેશ ન્યાયિક સેવા પરીક્ષા 2022 માં દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારો માટે અનામત ઉપલબ્ધ નથી, જે વિકલાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો અધિનિયમ, 2016 ના સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
આ કેસમાં વરિષ્ઠ વકીલ ગૌરવ અગ્રવાલને કોર્ટ સલાહકાર બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે વિકલાંગ વ્યક્તિઓના અધિકાર અધિનિયમ, 2016 હેઠળ સરકારી સેવાઓમાં વિકલાંગ વ્યક્તિઓ માટે અનામતની જોગવાઈ ન્યાયિક અધિકારીઓને પણ લાગુ પડે છે. કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે શું દૃષ્ટિહીન ન્યાયાધીશો માટે કોઈ ખાસ તાલીમની જરૂર પડશે? આ અંગે કોર્ટ એડવાઈઝરીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ન્યાયિક અધિકારીઓ અને તેમના સાથીદારો માટે ખાસ તાલીમ અને જાગૃતિ જરૂરી છે. નિષ્ણાત સમિતિએ તારણ કાઢ્યું હતું કે દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓ, જેમાં અંધ અને ઓછી દૃષ્ટિવાળા લોકોનો સમાવેશ થાય છે, ન્યાયિક કાર્ય કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ, હવે દિવ્યાંગ ઉમેદવારોને ન્યાયિક સેવાઓમાં ભાગ લેવાની સંપૂર્ણ તક મળશે. ન્યાયિક સેવામાં સમાવેશકતા અને સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
(4:03 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
