નવી દિલ્‍હી, તા.૫: અમેરિકાના રાષ્‍ટ્રપતિનો કાર્યભાર સંભાળતાની સાથે જ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે અનેક દેશો પર ટેરિફ લાદવાનું શરૂ કરી દીધું અને વિશ્વમાં વેપાર યુદ્ધ શરૂ કરી દીધું. તેમણે માત્ર ચીન, મેક્‍સિકો, કેનેડા પર જ નહીં પરંતુ ભારત પર પણ ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરી છે. પરંતુ, બીજી તરફ, ટ્રમ્‍પ ટેરિફના જવાબમાં, ચીન સહિત અન્‍ય દેશોએ પણ અમેરિકા પર ટેરિફની જાહેરાત કરીને વળતો જવાબ આપ્‍યો છે.

ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના ટેરિફનો અમેરિકામાં પણ જોરદાર વિરોધ થઈ રહ્યો છે અને રાજકીય વર્તુળોથી લઈને અગ્રણી હસ્‍તીઓ સુધીના લોકો તેની ટીકા કરી રહ્યા છે. અમેરિકન રોકાણકાર અને વિશ્વના ટોચના અબજોપતિઓમાંના એક, વોરેન બફેટે, ટ્રમ્‍પ ટેરિફ પર બોલતા, તેને એક પ્રકારનું યુદ્ધ ગણાવ્‍યું છે. આ સિવાય અમેરિકાએ બીજા ઘણા આંચકાઓનો સામનો કર્યો છે. પાંચ પોઈન્‍ટમાં કેવી રીતે?

છેલ્લા કેટલાક સમયથી યુએસ ડોલર સતત વધી રહ્યો છે, પરંતુ ટ્રમ્‍પના ટેરિફ વોર વચ્‍ચે, યુએસ ડોલરમાં હવે ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે, ૫ માર્ચે, ડોલર ઇન્‍ડેક્‍સ, જે વિશ્વની છ મુખ્‍ય ચલણો સામે ડોલરના મૂલ્‍યને માપે છે, તે ઘટીને ૧૦૫.૭ પર આવી ગયો. નિષ્‍ણાતો માને છે કે અર્થતંત્રની ધીમી ગતિ અને ટ્રમ્‍પના ટેરિફના જવાબમાં ઘણા દેશો દ્વારા જાહેર કરાયેલા પ્રતિશોધાત્‍મક ટેરિફની અસર ડોલર પર પડી છે. છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં જ, યુએસ ડોલર લગભગ દોઢ ટકા ઘટયો છે.

એક તરફ, ચીન, મેક્‍સિકો, કેનેડા, ભારત અને અન્‍ય દેશો પર પારસ્‍પરિક ટેરિફની જાહેરાત કરતી વખતે, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ તેને સ્‍થાનિક ઉત્‍પાદનમાં વધારો અને રોજગારને પ્રોત્‍સાહન આપતો નિર્ણય ગણાવી રહ્યા છે. તેની પ્રતિક્રિયા યુએસ શેરબજારમાં જોવા મળી રહી છે અને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. જો અહેવાલો પર વિશ્વાસ કરવામાં આવે તો, દેશના બજારો ટેરિફ વોરની અમેરિકન વળદ્ધિ પર અસર અંગે ચિંતિત છે અને આ ટેરિફને કારણે ફુગાવાના ભય સાથે જોડાયેલું છે. છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે, ડાઉ જોન્‍સ ૬૭૦ પોઈન્‍ટ ઘટયો, S&P ૭૧.૫૭ પોઈન્‍ટ ઘટયો, જ્‍યારે નાસ્‍ડેક ૬૫ પોઈન્‍ટના ઘટાડા સાથે બંધ થયો.

કાચા તેલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. આંતરરાષ્‍ટ્રીય સ્‍તરે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડનો ભાવ ઘટીને ઼૭૦.૮૫ પ્રતિ બેરલ થયો છે, જ્‍યારે WTI ક્રૂડ ઼૬૭.૭૪ પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે. જોકે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આ ઘટાડા પાછળ ઘણા કારણો છે અને અમેરિકન ટેરિફ તેમાંથી એક છે. અહેવાલો અનુસાર, OPEC+ એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં તેનું ઉત્‍પાદન વધારવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે અને યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ ટ્રમ્‍પે પોતે OPECૅ ને થોડા દિવસો પહેલા ક્રૂડ ઓઇલનું ઉત્‍પાદન વધારવા કહ્યું હતું. દરમિયાન, કેનેડા, મેક્‍સિકો અને ચીન પર અમેરિકાના ટેરિફના જવાબમાં, અમેરિકા પર ટેરિફની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. હકીકતમાં, વેપાર યુદ્ધ અને બજારોમાં અનિશ્‍ચિતતાના કારણે વેપાર પ્રભાવિત થવાની આશંકાની અસર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પણ દેખાઈ રહી છે.

પોતાની ટેરિફ નીતિ હેઠળ, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે સૌપ્રથમ ચીન, મેક્‍સિકો અને કેનેડાને નિશાન બનાવ્‍યા અને તેમના પર અનેક ટેરિફ લાદ્યા. અમેરિકાએ કેનેડા અને મેક્‍સિકોથી થતી યુએસ આયાત પર ૨૫ ટકા ટેરિફ લાદ્યો હતો, જે ૪ માર્ચથી અમલમાં આવ્‍યો હતો, જ્‍યારે ચીની વસ્‍તુઓ પર પણ ૨૦ ટકા ટેરિફ લાદવામાં આવ્‍યો છે. આના જવાબમાં, જ્‍યારે કેનેડાએ અમેરિકન માલ પર ૨૫% ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરી, ત્‍યારે મેક્‍સિકોએ પણ રવિવારે આ અંગે નિર્ણય લેવાની જાહેરાત કરી. ચીને તરત જ પ્રતિક્રિયા આપીને યુએસ આયાત પર ૧૦ થી ૧૫ ટકાના વધારાના ટેરિફની જાહેરાત કરી, જે ૧૦ માર્ચથી અમલમાં આવશે. એટલું જ નહીં, ચીને ૨૫ અમેરિકન કંપનીઓ પર નિકાસ-આયાત પ્રતિબંધ પણ લગાવી દીધો છે.

બુધવારે યુએસ કોંગ્રેસને સંબોધિત કરતી વખતે ટ્રમ્‍પે ભારત પર પણ નિશાન સાધ્‍યું અને કહ્યું કે ભારત આપણા પર ૧૦૦ ટકા ટેરિફ લાદે છે. આ બિલકુલ યોગ્‍ય નથી. ટેરિફ યુદ્ધની ઔપચારિક જાહેરાત કરતી વખતે તેમણે કહ્યું કે હવે જે પણ દેશ અમેરિકા પર ટેરિફ લાદશે. આ સાથે, એવું કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે ટેરિફ ૨ એપ્રિલથી લાગુ કરવામાં આવશે. પરંતુ ટ્રમ્‍પની જાહેરાતની ભારતીય બજાર પર કોઈ અસર પડી હોય તેવું લાગતું ન હતું અને સેન્‍સેક્‍સ-નિફ્‌ટી મજબૂત વધારા સાથે ખુલ્‍યા અને ગ્રીન ઝોનમાં ટ્રેડ થતા જોવા મળ્‍યા. હકીકતમાં, ટેરિફ વોર વચ્‍ચે, ઘણા એવા વૈશ્વિક સૂચકાંકો પ્રાપ્ત થયા છે જેણે રોકાણકારોની ભાવનાઓને અસર કરી છે અને બજારમાં ભયને બદલે હરિયાળી દેખાઈ રહી છે. આમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો ઉપરાંત ડોલરના મૂલ્‍યમાં ઘટાડો શામેલ છે.