નવી દિલ્હી :સુપ્રીમ કોર્ટે ગેરકાયદેસર રીતે ધનલાભ માંગવાના આરોપમાં સરકારી અધિકારીને આગોતરા જામીન નકારવાના નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું હતું.

  કોર્ટે કહ્યું કે ભ્રષ્ટાચાર જેવા ગંભીર કેસોમાં, અદાલતોએ આગોતરા જામીન આપતી વખતે સાવધાની રાખવી જોઈએ જેથી ન્યાય વ્યવસ્થામાં જનતાનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે. સુપ્રીમ કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આગોતરા જામીન ફક્ત એવા અપવાદરૂપ કિસ્સાઓમાં જ આપવા જોઈએ જ્યાં ખોટા ફસાવવાના અથવા પાયાવિહોણા આરોપોના પ્રથમ દ્રષ્ટિએ સંકેતો હોય.

જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર. "આરોપીની સ્વતંત્રતા પ્રત્યે અતિશય સંવેદનશીલ આદર ક્યારેક જાહેર ન્યાયના હેતુને અવરોધી શકે છે," ન્યાયાધીશ મહાદેવનની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું.

કોર્ટે આરોપીની દલીલને ફગાવી દીધી હતી કે જ્યારે કસ્ટોડિયલ પૂછપરછ જરૂરી ન હોય ત્યારે આગોતરા જામીન નકારવા એ બંધારણની કલમ 21નું ઉલ્લંઘન હશે.

તેના બદલે, મધ્યપ્રદેશ રાજ્ય વિરુદ્ધ રામકૃષ્ણ બલોઠિયા અને અન્ય (AIR 1995 SC 1198) નો ઉલ્લેખ કરતા, કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે આગોતરા જામીન એ અધિકાર નથી અને જો કોર્ટને પ્રથમ દ્રષ્ટિએ લાગે કે આરોપીને ખોટી રીતે ફસાવવામાં આવ્યો છે અથવા આરોપો પાયાવિહોણા છે તો જ તેને મંજૂર કરવો જોઈએ.

કોર્ટે કહ્યું, "ભ્રષ્ટાચાર જેવા ગંભીર ગુનામાં આગોતરા જામીન આપવા માટે, જરૂરી માપદંડો પૂરા કરવા જરૂરી છે. આગોતરા જામીન ફક્ત અપવાદરૂપ સંજોગોમાં જ મંજૂર કરી શકાય છે જ્યારે કોર્ટને પ્રથમ દ્રષ્ટિએ લાગે કે અરજદારને ખોટી રીતે ફસાવવામાં આવ્યો છે, આરોપો રાજકીય રીતે પ્રેરિત છે અથવા પાયાવિહોણા છે. હાલના કેસમાં, અરજદાર-આરોપી દ્વારા આગોતરા જામીન આપવા માટે કોઈ અપવાદરૂપ સંજોગો દર્શાવવામાં આવ્યા નથી અને ફરિયાદમાં કોઈ વ્યર્થતા નથી.

વધુમાં, ભ્રષ્ટાચારમુક્ત સમાજ બનાવવા માટે આરોપીઓને સ્વતંત્રતા નકારવાના નિર્ણયને કોર્ટે સમર્થન આપ્યું. કોર્ટે કહ્યું કે જો ભ્રષ્ટાચારમુક્ત સમાજ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આરોપીઓને સ્વતંત્રતાનો ઇનકાર કરવો જરૂરી છે, તો અદાલતોએ તેમ કરવામાં અચકાવું જોઈએ નહીં.

કોર્ટે કહ્યું, "જો ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત સમાજ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આરોપીને સ્વતંત્રતાનો ઇનકાર કરવો જરૂરી હોય, તો અદાલતોએ તેમ કરવામાં અચકાવું જોઈએ નહીં. જ્યારે ઉપરોક્ત પ્રકૃતિના ગંભીર વિચારણાઓ આગોતરા જામીનનો ઇનકાર કરવાની માંગ કરે છે, ત્યારે તેને નકારવો જોઈએ. એ વાત સંપૂર્ણપણે અલગ છે કે એકવાર તપાસ પૂર્ણ થઈ જાય અને ચાર્જશીટ દાખલ થઈ જાય, પછી કોર્ટ ભ્રષ્ટાચારમાં સંડોવાયેલા હોવાના આરોપમાં જાહેર સેવકને નિયમિત જામીન આપવાનું વિચારી શકે છે

રામ કિશન બલોઠિયા કેસમાં, કોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે આગોતરા જામીન કલમ 21 નો અભિન્ન ભાગ નથી અને ભ્રષ્ટાચાર જેવા ગંભીર ગુનાઓમાં તેને નકારી શકાય છે.

રામ કિશન બલોઠિયા કેસમાં કોર્ટે અવલોકન કર્યું, "અમને એ દલીલ સ્વીકારવી મુશ્કેલ લાગે છે કે CrPC ની કલમ 438 કલમ 21 નો અભિન્ન ભાગ છે. સૌપ્રથમ, જૂના ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતામાં કલમ 438 જેવી કોઈ જોગવાઈ નહોતી. વધુમાં, આગોતરા જામીન એ વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર નથી પરંતુ એક વૈધાનિક અધિકાર છે જે બંધારણ અમલમાં આવ્યા પછી ઘણા સમય પછી આપવામાં આવ્યો હતો. તેને બંધારણની કલમ 21 ના આવશ્યક તત્વ તરીકે ગણી શકાય નહીં. અને જો તેને ચોક્કસ શ્રેણીના ગુનાઓ માટે લાગુ ન કરવામાં આવે, તો તેને કલમ 21 નું ઉલ્લંઘન ગણી શકાય નહીં."

જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે એક જાહેર સેવક દ્વારા દાખલ કરાયેલી ફોજદારી વિશેષ રજા અરજીની સુનાવણી કરી. અરજદાર સરકારમાં એકાઉન્ટ્સ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે કામ કરતા હતા.

અરજદાર પર ગ્રામ પંચાયતમાં વિકાસ કાર્યોના ઓડિટ સંબંધિત કેસમાં ફરિયાદીની પત્ની, જે તે સમયે સરપંચ હતી, ના કાર્યકાળ દરમિયાન ગેરકાયદેસર વળતરની માંગણી કરવાનો ગુનો કરવાનો આરોપ હતો. સહ-આરોપી અરજદાર વતી લાંચ સ્વીકારી રહ્યો હતો તે વખતે કથિત રીતે રંગે હાથે પકડાયો હતો.

વધુમાં, લાંચની માંગણીની પુષ્ટિ એક ઓડિયો રેકોર્ડિંગ દ્વારા કરવામાં આવી હતી જેમાં અરજદાર સહ-આરોપીને લાંચની રકમ ત્રીજા વ્યક્તિને ટ્રાન્સફર કરવા સૂચના આપતા સાંભળવામાં આવ્યા હતા.

અરજદારે આગોતરા જામીનની માંગણી કરી હતી, જેને પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે ફગાવી દીધી હતી. આ પછી, તેમણે હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકારતી સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી.

ભ્રષ્ટાચાર જેવા ગંભીર ગુના અને આવા કેસોમાં કડક ન્યાયિક કાર્યવાહીની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી અને આગોતરા જામીન ફગાવતા હાઇકોર્ટના નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો.